Ψωρίαση: Συμπτώματα, Αίτια, Κρέμες και Σύγχρονες Θεραπείες

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που μπορεί να προκαλεί ξηρές, παχιές πλάκες στο δέρμα, απολέπιση, φαγούρα και ερεθισμό. Εμφανίζεται συχνότερα στους αγκώνες, στα γόνατα και στο τριχωτό της κεφαλής, αλλά μπορεί να επηρεάσει σχεδόν οποιοδήποτε σημείο του σώματος, ακόμη και τα νύχια.

Παρότι οι δερματικές αλλοιώσεις μπορεί να θυμίζουν έκζεμα ή έντονη ξηροδερμία, η ψωρίαση έχει διαφορετικό μηχανισμό. Συνδέεται με τη δυσλειτουργική ενεργοποίηση συγκεκριμένων ανοσολογικών και φλεγμονωδών διεργασιών, οι οποίες επιταχύνουν την ανανέωση των κυττάρων της επιδερμίδας.

Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι τα συμπτώματα άλλοτε υποχωρούν και άλλοτε επιστρέφουν. Μια περίοδος έντονου στρες, κάποια λοίμωξη ή ένας τραυματισμός του δέρματος μπορεί να σχετίζεται με νέα έξαρση, χωρίς όμως να υπάρχει πάντα συγκεκριμένος εκλυτικός παράγοντας.

Η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική. Δεν μεταφέρεται με την επαφή, το φιλί ή τη χρήση κοινών αντικειμένων. Παράλληλα, δεν αποτελεί απλώς ένα αισθητικό πρόβλημα, καθώς σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να συνοδεύεται από ψωριασική αρθρίτιδα ή άλλες καταστάσεις που χρειάζονται παρακολούθηση.

Σήμερα υπάρχουν αρκετές αποτελεσματικές επιλογές αντιμετώπισης, από τοπικές κρέμες και ειδικά προϊόντα για το τριχωτό της κεφαλής μέχρι φωτοθεραπεία και συστηματικές θεραπείες. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τη μορφή της νόσου, τις περιοχές που προσβάλλονται, τη σοβαρότητα και τις ανάγκες του ασθενούς.

Τι είναι η ψωρίαση;

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια, ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη φλεγμονώδης πάθηση που επηρεάζει κυρίως το δέρμα.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τα κύτταρα της επιδερμίδας παράγονται και ανανεώνονται μέσω μιας συνεχούς διαδικασίας.

Στην ψωρίαση, ορισμένοι ανοσολογικοί μηχανισμοί προκαλούν φλεγμονή και επιταχύνουν τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων.

Έτσι, δημιουργούνται περιοχές όπου τα κύτταρα συσσωρεύονται στην επιφάνεια του δέρματος, σχηματίζοντας χαρακτηριστικές πλάκες με λέπια.

Η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αν και η συχνότητα έναρξης διαφέρει μεταξύ πληθυσμών.

Σύμφωνα με την Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία, η ψωρίαση αφορά περίπου το 2–3% του πληθυσμού.

Είναι αυτοάνοσο νόσημα;

Η ψωρίαση περιγράφεται συνήθως ως ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη φλεγμονώδης νόσος.

Στην ανάπτυξή της συμμετέχουν κύτταρα του ανοσοποιητικού και ουσίες που ρυθμίζουν τη φλεγμονή, όπως συγκεκριμένες ιντερλευκίνες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό είναι γενικά αδύναμο ή ότι ο οργανισμός αδυνατεί να προστατευτεί από μικροοργανισμούς.

Πρόκειται για διαφορετικό πρόβλημα, που αφορά τη ρύθμιση της ανοσολογικής αντίδρασης.

Ο ακριβής μηχανισμός είναι σύνθετος και επηρεάζεται από τη γενετική προδιάθεση και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Είναι η ψωρίαση μεταδοτική;

Όχι.

Η ψωρίαση δεν προκαλείται από κάποιο βακτήριο ή ιό που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Δεν μπορεί κάποιος να κολλήσει ψωρίαση αγγίζοντας τις δερματικές πλάκες, αγκαλιάζοντας έναν ασθενή, χρησιμοποιώντας την ίδια πετσέτα ή κολυμπώντας στην ίδια πισίνα.

Η γνώση αυτή είναι σημαντική, επειδή οι ορατές αλλοιώσεις μπορούν να δημιουργούν λανθασμένες εντυπώσεις και κοινωνικό στιγματισμό.

Πώς μοιάζει η ψωρίαση στο δέρμα;

Η εμφάνιση διαφέρει ανάλογα με τον τύπο της ψωρίασης, την περιοχή του σώματος και τον φυσικό τόνο του δέρματος.

Στην πιο συνηθισμένη μορφή εμφανίζονται σχετικά σαφώς περιγεγραμμένες, παχιές πλάκες.

Οι πλάκες μπορεί να είναι κόκκινες ή ροζ σε ανοιχτόχρωμο δέρμα και να καλύπτονται από υπόλευκα ή ασημόχρωμα λέπια.

Σε πιο σκούρους τόνους δέρματος, οι αλλοιώσεις μπορεί να φαίνονται πιο ιώδεις, καστανές ή γκριζωπές.

Μετά την υποχώρηση της φλεγμονής μπορεί να παραμείνουν προσωρινές αλλαγές στο χρώμα του δέρματος.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;

Τα χαρακτηριστικότερα είναι:

• Ξηρές και παχιές δερματικές πλάκες.
• Λευκή ή γκριζωπή απολέπιση.
• Κνησμός ή φαγούρα.
• Αίσθημα καύσου.
• Ερεθισμός ή ευαισθησία.
• Σκασίματα στο δέρμα.
• Μικρή αιμορραγία από ρωγμές ή τραυματισμό.
• Αλλαγές στα νύχια.
• Πόνος ή δυσκαμψία στις αρθρώσεις σε ορισμένους ασθενείς.

Δεν εμφανίζουν όλοι οι άνθρωποι τα ίδια συμπτώματα.

Κάποιος μπορεί να έχει λίγες πλάκες χωρίς ιδιαίτερη φαγούρα, ενώ άλλος να αντιμετωπίζει έντονο κνησμό και διαταραχή του ύπνου.

Προκαλεί πάντα φαγούρα;

Όχι.

Ο κνησμός είναι συχνός, αλλά δεν εμφανίζεται σε όλες τις περιπτώσεις.

Επίσης, η έντασή του δεν αντικατοπτρίζει πάντα την έκταση της νόσου.

Μια σχετικά μικρή αλλοίωση σε ευαίσθητη περιοχή μπορεί να προκαλεί σημαντική ενόχληση.

Αντίθετα, ορισμένες μεγάλες πλάκες μπορεί να μην προκαλούν έντονα συμπτώματα.

Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι ψωρίασης;

Η ψωρίαση δεν εμφανίζεται με μία μόνο μορφή.

Η αναγνώριση του τύπου έχει σημασία για τη διάγνωση και την επιλογή θεραπείας.

Ψωρίαση κατά πλάκας

Είναι η συχνότερη μορφή.

Χαρακτηρίζεται από παχιές, υπερυψωμένες περιοχές του δέρματος που καλύπτονται συχνά από λέπια.

Οι πλάκες εμφανίζονται συχνότερα στους αγκώνες, στα γόνατα, στο τριχωτό της κεφαλής και στη μέση.

Μπορεί να παραμένουν σε συγκεκριμένα σημεία ή να καταλαμβάνουν μεγαλύτερη επιφάνεια.

Η πορεία τους είναι συχνά χρόνια, με περιόδους έξαρσης και ύφεσης.

Σταγονοειδής ψωρίαση

Η σταγονοειδής ψωρίαση εμφανίζεται με πολλές μικρές, λεπτές, απολεπιζόμενες βλάβες, οι οποίες θυμίζουν σταγόνες.

Είναι συχνότερη σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται μετά από λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού, ιδιαίτερα στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα.

Η παρουσία πρόσφατης λοίμωξης αποτελεί στοιχείο που μπορεί να αξιολογήσει ο γιατρός.

Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε σταγονοειδής ψωρίαση οφείλεται σε ενεργή λοίμωξη ή ότι τα αντιβιοτικά θεραπεύουν αυτόματα το εξάνθημα.

Ορισμένες περιπτώσεις υποχωρούν μέσα σε μερικούς μήνες, ενώ άλλες επιμένουν ή εξελίσσονται σε διαφορετική μορφή ψωρίασης.

Ανάστροφη ψωρίαση

Η ανάστροφη ψωρίαση εμφανίζεται σε περιοχές όπου το δέρμα σχηματίζει πτυχές.

Παραδείγματα είναι οι μασχάλες, η βουβωνική χώρα, η περιοχή κάτω από το στήθος και άλλες πτυχές.

Οι αλλοιώσεις μπορεί να είναι λείες και φλεγμονώδεις, χωρίς την έντονη απολέπιση που χαρακτηρίζει τις συνηθισμένες ψωριασικές πλάκες.

Η τριβή και η υγρασία μπορεί να επιδεινώνουν τη δυσφορία.

Η εικόνα μπορεί να μοιάζει με μυκητίαση ή άλλη μορφή δερματίτιδας, επομένως χρειάζεται σωστή διάγνωση.

Φλυκταινώδης ψωρίαση

Η φλυκταινώδης ψωρίαση χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση φλυκταινών, δηλαδή βλαβών που μοιάζουν με μικρές φουσκάλες γεμάτες πύον.

Το περιεχόμενό τους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη.

Υπάρχουν διαφορετικές μορφές, από εντοπισμένες μέχρι γενικευμένες.

Η γενικευμένη φλυκταινώδης ψωρίαση μπορεί να αποτελεί σοβαρή κατάσταση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πυρετό, έντονη αδιαθεσία ή γρήγορη επέκταση των βλαβών.

Απαιτεί άμεση εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Ερυθροδερμική ψωρίαση

Πρόκειται για σπάνια αλλά σοβαρή μορφή, στην οποία η φλεγμονή επηρεάζει πολύ μεγάλο μέρος της επιφάνειας του δέρματος.

Μπορεί να προκαλεί εκτεταμένη ερυθρότητα ή αλλαγή χρώματος, απολέπιση, πόνο και διαταραχή της ρύθμισης της θερμοκρασίας του σώματος.

Η κατάσταση μπορεί να συνοδεύεται από γενική αδιαθεσία.

Χρειάζεται αυθημερόν ιατρική αξιολόγηση, συχνά σε νοσοκομειακό περιβάλλον.

Ψωρίαση στο κεφάλι: Πώς εμφανίζεται;

Η ψωρίαση του τριχωτού της κεφαλής είναι συχνή.

Μπορεί να προκαλεί παχιές περιοχές απολέπισης, κνησμό και ερυθρότητα ή διαφορετική χρωματική αλλοίωση ανάλογα με τον τόνο του δέρματος.

Οι πλάκες μπορεί να περιορίζονται στο τριχωτό ή να επεκτείνονται λίγο πέρα από τη γραμμή των μαλλιών.

Συχνά εμφανίζονται και πίσω από τα αυτιά.

Είναι το ίδιο με την πιτυρίδα;

Όχι απαραίτητα.

Η πιτυρίδα σχετίζεται συχνά με τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, ενώ η ψωρίαση έχει διαφορετικό φλεγμονώδη μηχανισμό.

Στην ψωρίαση οι πλάκες μπορεί να είναι πιο παχιές και σαφώς περιγεγραμμένες.

Ωστόσο, οι δύο καταστάσεις μπορούν να μοιάζουν ή ακόμη και να συνυπάρχουν.

Δεν είναι πάντα δυνατή η διάκριση μόνο από μια φωτογραφία ή από την εμφάνιση των λεπιών.

Προκαλεί τριχόπτωση;

Η ψωρίαση του τριχωτού μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με αυξημένη απώλεια μαλλιών.

Το έντονο ξύσιμο, η φλεγμονή και ο τραυματισμός του δέρματος μπορεί να συμβάλλουν στο πρόβλημα.

Η απώλεια είναι συχνά αναστρέψιμη όταν η κατάσταση ελεγχθεί.

Ωστόσο, η επίμονη αραίωση ή η παρουσία ουλών χρειάζεται δερματολογική αξιολόγηση, επειδή μπορεί να συνυπάρχει άλλη αιτία τριχόπτωσης.

Ποια θεραπεία χρησιμοποιείται στο κεφάλι;

Ο δερματολόγος μπορεί να επιλέξει ειδικά τοπικά σκευάσματα, όπως λοσιόν, αφρούς, γέλες ή προϊόντα με κατάλληλη κορτικοστεροειδή δράση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται συνδυασμοί κορτικοστεροειδών με ανάλογα βιταμίνης D.

Όταν υπάρχουν παχιά λέπια μπορεί να χρειάζεται προηγούμενη μαλάκωσή τους με κατάλληλα προϊόντα.

Δεν είναι ασφαλές να αφαιρούνται οι πλάκες με έντονο ξύσιμο ή βίαιο χτένισμα.

Επιπλέον, ένα κοινό αντιπιτυριδικό σαμπουάν δεν αποτελεί απαραίτητα επαρκή θεραπεία για την ψωρίαση.

Ψωρίαση στο πρόσωπο και στα βλέφαρα

Το δέρμα του προσώπου είναι λεπτότερο και πιο ευαίσθητο από αρκετές άλλες περιοχές του σώματος.

Γι’ αυτό η θεραπεία χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

Οι ισχυρές κορτιζονούχες κρέμες που μπορεί να χρησιμοποιούνται για παχιές πλάκες στους αγκώνες δεν είναι κατάλληλες για ανεξέλεγκτη εφαρμογή στο πρόσωπο.

Τι ισχύει για τα κορτικοστεροειδή;

Οι οδηγίες NICE προβλέπουν επιλεγμένη βραχυχρόνια χρήση ήπιων ή μέτριας ισχύος τοπικών κορτικοστεροειδών στο πρόσωπο, στις πτυχές και στα γεννητικά όργανα, με κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.

Η παρατεταμένη ή λανθασμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως λέπτυνση του δέρματος.

Υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες;

Σε ειδικές περιπτώσεις, ο δερματολόγος μπορεί να χρησιμοποιήσει τοπικούς αναστολείς καλσινευρίνης.

Τα συγκεκριμένα φάρμακα έχουν διαφορετικό μηχανισμό από τα κορτικοστεροειδή.

Η χρήση τους για ψωρίαση σε ορισμένες ευαίσθητες περιοχές μπορεί να γίνεται εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων, σύμφωνα με την κατάλληλη ιατρική κρίση.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αυθαίρετα για οποιοδήποτε εξάνθημα στο πρόσωπο.

Ψωρίαση στα χέρια, στις παλάμες και στα πέλματα

Η ψωρίαση μπορεί να εμφανιστεί στις παλάμες και στα πέλματα, προκαλώντας πάχυνση του δέρματος, σκασίματα ή πόνο.

Ακόμη και σχετικά μικρή έκταση μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα.

Για παράδειγμα, οι βλάβες στις παλάμες μπορεί να δυσκολεύουν την εργασία με τα χέρια, ενώ οι βλάβες στα πέλματα μπορούν να επηρεάζουν το περπάτημα.

Ορισμένες μορφές μπορεί να μοιάζουν με έκζεμα χεριών ή μυκητιασική λοίμωξη.

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο, τη σοβαρότητα και τη λειτουργική επιβάρυνση.

Σε επίμονες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται αντιμετώπιση πέρα από τις συνηθισμένες τοπικές κρέμες.

Ψωρίαση στα νύχια: Πώς αναγνωρίζεται;

Η ψωρίαση μπορεί να επηρεάσει τα νύχια των χεριών και των ποδιών.

Ορισμένες χαρακτηριστικές αλλαγές είναι:

• Μικρά βαθουλώματα στην επιφάνεια του νυχιού.
• Αλλαγή χρώματος.
• Πάχυνση.
• Αποκόλληση μέρους του νυχιού από την κοίτη.
• Συσσώρευση υλικού κάτω από το νύχι.
• Ευθραυστότητα ή αλλοίωση της υφής.

Οι αλλαγές μπορεί να προκαλούν αισθητική ενόχληση, αλλά σε ορισμένους ανθρώπους επηρεάζουν και τη λειτουργικότητα.

Είναι ψωρίαση ή μύκητες στα νύχια;

Οι δύο καταστάσεις μπορούν να μοιάζουν.

Η ονυχομυκητίαση μπορεί επίσης να προκαλεί πάχυνση, αλλοίωση χρώματος και αποκόλληση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η ψωρίαση και η μυκητιασική λοίμωξη συνυπάρχουν.

Ο δερματολόγος μπορεί να ζητήσει κατάλληλη εξέταση για μύκητες, όταν χρειάζεται.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αντιμυκητιασικά ή ισχυρά τοπικά φάρμακα χωρίς επιβεβαίωση της κατάλληλης διάγνωσης.

Ψωρίαση στα γεννητικά όργανα

Η ψωρίαση μπορεί να επηρεάσει και τη γεννητική περιοχή.

Οι βλάβες συχνά δεν έχουν την ίδια παχιά απολέπιση που παρατηρείται στους αγκώνες ή στα γόνατα.

Μπορεί να εμφανίζονται ως λείες, ερεθισμένες περιοχές που προκαλούν κνησμό, κάψιμο ή δυσφορία.

Η περιοχή είναι ευαίσθητη στην τριβή και σε ορισμένα τοπικά προϊόντα.

Η σωστή διάγνωση έχει σημασία επειδή παρόμοιες αλλοιώσεις μπορεί να προκαλούνται από μυκητιάσεις, δερματίτιδες ή άλλες παθήσεις.

Δεν είναι κατάλληλη η εφαρμογή ισχυρών κορτιζονούχων κρεμών χωρίς εξειδικευμένη καθοδήγηση.

Η ψωρίαση των γεννητικών οργάνων δεν αποτελεί σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη και δεν μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή.

Γιατί εμφανίζεται η ψωρίαση;

Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία που να εξηγεί όλες τις περιπτώσεις.

Η νόσος σχετίζεται με τη γενετική προδιάθεση και με μηχανισμούς του ανοσοποιητικού συστήματος.

Σε ανθρώπους που έχουν σχετική προδιάθεση, ορισμένοι εξωτερικοί ή εσωτερικοί παράγοντες μπορεί να συμβάλλουν στην πρώτη εμφάνιση ή στην επιδείνωσή της.

Κληρονομικότητα

Η ψωρίαση εμφανίζεται συχνότερα σε οικογένειες όπου υπάρχουν ήδη περιστατικά.

Ωστόσο, δεν ακολουθεί έναν απλό κληρονομικό κανόνα.

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει συγγενείς με ψωρίαση χωρίς να εμφανίσει ποτέ ο ίδιος τη νόσο.

Αντίστοιχα, μπορεί να εμφανιστεί σε κάποιον χωρίς γνωστό οικογενειακό ιστορικό.

Στρες

Το έντονο ή παρατεταμένο στρες μπορεί να σχετίζεται με εξάρσεις σε ορισμένους ανθρώπους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ψωρίαση είναι ψυχολογική πάθηση ή ότι ο άνθρωπος προκαλεί μόνος του τα συμπτώματά του.

Η διαχείριση του στρες μπορεί να αποτελεί βοηθητικό μέρος της συνολικής φροντίδας, αλλά δεν υποκαθιστά την κατάλληλη δερματολογική θεραπεία.

Λοιμώξεις

Ορισμένες λοιμώξεις μπορούν να λειτουργούν ως εκλυτικοί παράγοντες.

Η σχέση είναι ιδιαίτερα γνωστή στη σταγονοειδή ψωρίαση, που μπορεί να εμφανιστεί μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη.

Δεν σημαίνει ότι οι ψωριασικές πλάκες είναι μολυσματικές ή ότι χρειάζεται αντιβίωση σε κάθε έξαρση.

Τραυματισμός του δέρματος

Σε ορισμένους ανθρώπους, νέες ψωριασικές βλάβες εμφανίζονται σε περιοχές όπου προηγήθηκε τραυματισμός.

Αυτό ονομάζεται φαινόμενο Koebner.

Μπορεί να συνδέεται με γρατζουνιές, εγκαύματα, έντονο ξύσιμο ή άλλους τραυματισμούς.

Η προσεκτική φροντίδα του δέρματος μπορεί να βοηθήσει στη μείωση τέτοιων ερεθισμών.

Κάπνισμα και αλκοόλ

Το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχουν συσχετιστεί με την ψωρίαση και την επιδείνωση της νόσου σε ορισμένους ανθρώπους.

Η αποφυγή καπνίσματος και ο περιορισμός ή η αποφυγή αλκοόλ έχουν ευρύτερα οφέλη για την υγεία.

Η αλλαγή αυτών των συνηθειών δεν σημαίνει ότι η ψωρίαση θα εξαφανιστεί υποχρεωτικά.

Φάρμακα

Ορισμένα φάρμακα μπορεί να επηρεάζουν την πορεία της ψωρίασης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Στις σχετικές αναφορές περιλαμβάνονται το λίθιο, ορισμένα άλλα φάρμακα και η απότομη διακοπή συστηματικών κορτικοστεροειδών.

Δεν πρέπει να διακόπτεται καμία συνταγογραφημένη θεραπεία επειδή υπάρχει υποψία συσχέτισης.

Ο γιατρός αξιολογεί τον πιθανό κίνδυνο και τις εναλλακτικές επιλογές.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ψωρίασης;

Η διάγνωση γίνεται συνήθως από δερματολόγο, με βάση την κλινική εικόνα και το ιστορικό.

Ο γιατρός εξετάζει τη μορφή των βλαβών, τις περιοχές εμφάνισης και την παρουσία άλλων χαρακτηριστικών, όπως αλλοιώσεις στα νύχια.

Μπορεί επίσης να ρωτήσει για οικογενειακό ιστορικό, προηγούμενες εξάρσεις, πιθανές λοιμώξεις και φαρμακευτική αγωγή.

Χρειάζονται εξετάσεις αίματος;

Δεν υπάρχει μία εξέταση αίματος που να επιβεβαιώνει από μόνη της τη συνήθη ψωρίαση κατά πλάκας.

Οι εξετάσεις μπορεί να είναι χρήσιμες όταν ο γιατρός διερευνά συνυπάρχουσες παθήσεις, άλλη πιθανή διάγνωση ή την ασφάλεια συγκεκριμένης θεραπείας.

Δεν αποτελούν όμως υποχρεωτικό μέρος της επιβεβαίωσης κάθε δερματικής πλάκας.

Χρειάζεται βιοψία δέρματος;

Στις τυπικές περιπτώσεις συνήθως δεν απαιτείται.

Η βιοψία μπορεί να εξεταστεί όταν η εικόνα δεν είναι σαφής ή όταν χρειάζεται να αποκλειστεί κάποια άλλη δερματολογική κατάσταση.

Η απόφαση λαμβάνεται από τον δερματολόγο.

Ψωρίαση ή έκζεμα; Πώς ξεχωρίζουν;

Η ψωρίαση και το έκζεμα μπορεί να προκαλούν κοκκινίλες, φαγούρα και ξηρότητα.

Η διάκρισή τους δεν είναι πάντα εύκολη, ιδιαίτερα σε ευαίσθητες περιοχές ή όταν οι αλλοιώσεις έχουν προηγουμένως αντιμετωπιστεί με φάρμακα.

Χαρακτηριστικό	Ψωρίαση	Έκζεμα
Μορφή βλαβών	Συχνά σαφώς περιγεγραμμένες, παχιές πλάκες	Συχνά ερεθισμός, ξηρότητα και διαφορετικού τύπου φλεγμονώδεις αλλοιώσεις
Απολέπιση	Συχνά υπόλευκα ή ασημόχρωμα λέπια	Μπορεί να υπάρχει, αλλά όχι με την ίδια τυπική μορφή
Συχνές περιοχές	Αγκώνες, γόνατα, τριχωτό, μέση	Διαφέρει ανάλογα με τον τύπο και την ηλικία
Κνησμός	Συχνός, ποικίλης έντασης	Συχνά ιδιαίτερα έντονος
Νύχια	Μπορεί να εμφανίζονται χαρακτηριστικά βαθουλώματα	Μπορεί επίσης να υπάρχουν αλλοιώσεις, διαφορετικής συνήθως αιτιολογίας
Αντιμετώπιση	Ειδική αντιφλεγμονώδης θεραπεία ανά περιοχή και σοβαρότητα	Θεραπεία ανάλογα με τον τύπο δερματίτιδας

Ο πίνακας δείχνει συνηθισμένες διαφορές, όχι απόλυτα διαγνωστικά κριτήρια.

Μυκητιασικές λοιμώξεις και άλλες παθήσεις μπορεί επίσης να μοιάζουν με ψωρίαση.

Η αυτοδιάγνωση με βάση εικόνες στο διαδίκτυο δεν είναι αξιόπιστη.

Πώς αξιολογείται η σοβαρότητα της ψωρίασης;

Η σοβαρότητα δεν καθορίζεται μόνο από το πόσο μεγάλη επιφάνεια του δέρματος έχει αλλοιώσεις.

Ο δερματολόγος λαμβάνει υπόψη την έκταση, τη φλεγμονή, τη θέση των βλαβών και την επίδραση στην καθημερινότητα.

Έκταση του δέρματος

Ένας τρόπος εκτίμησης είναι το ποσοστό της συνολικής επιφάνειας σώματος που επηρεάζεται, γνωστό ως BSA.

Η έκταση αποτελεί σημαντικό στοιχείο, αλλά δεν περιγράφει από μόνη της τον συνολικό αντίκτυπο.

Δείκτης PASI

Ο δείκτης PASI συνδυάζει την έκταση και χαρακτηριστικά της ψωρίασης, όπως το πάχος των πλακών και την απολέπιση.

Χρησιμοποιείται κυρίως στην εξειδικευμένη αξιολόγηση και σε κλινικές μελέτες.

Δεν χρειάζεται ο ασθενής να υπολογίζει μόνος του τον δείκτη.

Επίδραση στην ποιότητα ζωής

Μικρή έκταση ψωρίασης μπορεί να προκαλεί σημαντική δυσφορία όταν βρίσκεται στο πρόσωπο, στις παλάμες, στα πέλματα, στα γεννητικά όργανα ή στα νύχια.

Η δυσκολία στον ύπνο, στην εργασία, στις κοινωνικές σχέσεις ή στη σεξουαλική ζωή έχει πραγματική κλινική σημασία.

Γι’ αυτό η επιλογή θεραπείας χρειάζεται να προσαρμόζεται και στον τρόπο που η νόσος επηρεάζει τον άνθρωπο.

Ποιες είναι οι τοπικές θεραπείες για την ψωρίαση;

Οι τοπικές θεραπείες αποτελούν βασική επιλογή για πολλές περιπτώσεις ήπιας έως μέτριας ψωρίασης.

Πρόκειται για προϊόντα που εφαρμόζονται απευθείας στο δέρμα.

Μπορούν να έχουν διαφορετικό μηχανισμό δράσης, διαφορετική ισχύ και διαφορετική μορφή.

Η επιλογή εξαρτάται από την περιοχή εφαρμογής και από το πόσο έντονη είναι η φλεγμονή.

Ενυδατικές και μαλακτικές κρέμες

Τα μαλακτικά προϊόντα βοηθούν στην αντιμετώπιση της ξηρότητας και στην υποστήριξη του δερματικού φραγμού.

Μπορούν να μειώνουν το αίσθημα τραβήγματος, την απολέπιση και μέρος της δυσφορίας.

Δεν αποτελούν όμως από μόνα τους επαρκή αντιφλεγμονώδη θεραπεία για όλες τις ψωριασικές πλάκες.

Σε αρκετούς ανθρώπους χρησιμοποιούνται ως συμπληρωματική φροντίδα μαζί με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

Η επιλογή προϊόντων χωρίς έντονα αρώματα ή ερεθιστικά συστατικά μπορεί να βοηθήσει όταν το δέρμα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο.

Τοπικά κορτικοστεροειδή

Τα κορτικοστεροειδή αποτελούν συχνή θεραπεία της ψωρίασης.

Δρουν μειώνοντας τη φλεγμονή και μπορούν να βελτιώνουν την ερυθρότητα, το πάχος των πλακών και τον κνησμό.

Δεν έχουν όμως όλα την ίδια ισχύ.

Υπάρχουν ήπια, μέτρια, ισχυρά και πολύ ισχυρά τοπικά κορτικοστεροειδή.

Ο δερματολόγος επιλέγει το κατάλληλο προϊόν και τη διάρκεια εφαρμογής ανάλογα με τη θέση και τη μορφή της νόσου.

Η παρατεταμένη ή λανθασμένη χρήση ισχυρών προϊόντων μπορεί να προκαλέσει λέπτυνση του δέρματος, ραβδώσεις και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο πρόσωπο, στις πτυχές και στα γεννητικά όργανα.

Ανάλογα βιταμίνης D

Ορισμένα τοπικά φάρμακα, όπως η καλσιποτριόλη, ανήκουν στα ανάλογα βιταμίνης D.

Επηρεάζουν τη διαδικασία πολλαπλασιασμού και διαφοροποίησης των κυττάρων της επιδερμίδας.

Χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες μορφές ψωρίασης, μόνα τους ή σε συνδυασμό με άλλες τοπικές θεραπείες.

Δεν είναι το ίδιο πράγμα με τα συμπληρώματα βιταμίνης D που λαμβάνονται από το στόμα.

Επίσης, ορισμένα από αυτά τα προϊόντα μπορεί να προκαλούν ερεθισμό και δεν είναι κατάλληλα για αυθαίρετη εφαρμογή σε κάθε περιοχή του σώματος.

Συνδυασμός καλσιποτριόλης και βηταμεθαζόνης

Ο συνδυασμός ενός αναλόγου βιταμίνης D με κορτικοστεροειδές χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες μορφές ψωρίασης.

Προσφέρει δύο διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης μέσα στο ίδιο θεραπευτικό σχήμα.

Υπάρχουν διαφορετικές φαρμακοτεχνικές μορφές, όπως γέλες ή αφροί, ανάλογα με το προϊόν.

Η επιλογή, η διάρκεια και η περιοχή εφαρμογής καθορίζονται από τις εγκεκριμένες οδηγίες και τον δερματολόγο.

Ο συνδυασμός δεν σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμοποιείται συνεχώς και ανεξέλεγκτα.

Κερατολυτικά προϊόντα

Τα κερατολυτικά βοηθούν στη μαλάκωση και απομάκρυνση παχύτερων λεπιών.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιούνται προϊόντα με ουρία ή σαλικυλικό οξύ.

Η δράση τους μπορεί να διευκολύνει την περιποίηση των πλακών και την εφαρμογή άλλων τοπικών θεραπειών.

Δεν είναι όμως κατάλληλες όλες οι συγκεντρώσεις για όλες τις περιοχές.

Ιδιαίτερα σε παιδιά, σε εκτεταμένες επιφάνειες ή σε ευαίσθητο δέρμα χρειάζεται επαγγελματική καθοδήγηση.

Προϊόντα με πίσσα

Ορισμένα παρασκευάσματα πίσσας έχουν χρησιμοποιηθεί ιστορικά στην αντιμετώπιση της ψωρίασης.

Μπορούν να αποτελούν επιλογή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά έχουν πρακτικούς περιορισμούς, όπως ιδιαίτερη οσμή, πιθανό ερεθισμό και δυσκολία εφαρμογής.

Δεν αποτελούν την ιδανική πρώτη επιλογή για κάθε ασθενή.

Αναστολείς καλσινευρίνης

Σε ορισμένες ευαίσθητες περιοχές μπορεί να χρησιμοποιηθούν τοπικά φάρμακα που δεν περιέχουν κορτικοστεροειδές, όπως αναστολείς καλσινευρίνης.

Η χρήση για ψωρίαση μπορεί να είναι εκτός εγκεκριμένης ένδειξης και χρειάζεται εξειδικευμένη ιατρική καθοδήγηση.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως γενικές κρέμες για οποιοδήποτε εξάνθημα.

Ποια κρέμα είναι καλύτερη για την ψωρίαση;

Δεν υπάρχει μία κρέμα που να είναι η καλύτερη για όλους.

Η θεραπεία στους αγκώνες μπορεί να διαφέρει από εκείνη που χρησιμοποιείται στο τριχωτό της κεφαλής ή στο πρόσωπο.

Για παράδειγμα, οι παχιές πλάκες στον κορμό ή στα άκρα μπορεί να χρειάζονται διαφορετική ισχύ και μορφή σκευάσματος από μια λεπτή φλεγμονώδη περιοχή στις πτυχές.

Επιπλέον, ορισμένοι άνθρωποι χρειάζονται συνδυασμό τοπικών θεραπειών.

Ο δερματολόγος αξιολογεί την αποτελεσματικότητα, την ανεκτικότητα και την πρακτικότητα του θεραπευτικού σχήματος.

Δεν είναι σωστό να χρησιμοποιείται ισχυρή κορτιζονούχος κρέμα μόνο επειδή βοήθησε κάποιον άλλον ή επειδή βρίσκεται ήδη στο φαρμακείο του σπιτιού.

Πόσο καιρό χρειάζονται οι τοπικές θεραπείες για να δράσουν;

Ο χρόνος ανταπόκρισης εξαρτάται από το είδος της θεραπείας, τη σοβαρότητα και τη θέση των βλαβών.

Ορισμένα κορτικοστεροειδή μπορεί να προκαλέσουν σχετικά γρήγορη βελτίωση της φλεγμονής.

Άλλα προϊόντα μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο.

Οι οδηγίες NICE προβλέπουν επανεκτίμηση της ανταπόκρισης περίπου τέσσερις εβδομάδες μετά την έναρξη νέας τοπικής θεραπείας στους ενηλίκους.

Η αξιολόγηση αφορά όχι μόνο την αποτελεσματικότητα αλλά και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και τη σωστή χρήση.

Δεν πρέπει να αυξάνεται αυθαίρετα η συχνότητα εφαρμογής επειδή η βελτίωση δεν είναι άμεση.

Τι γίνεται όταν οι κρέμες δεν βοηθούν;

Αν η ψωρίαση δεν ελέγχεται επαρκώς με τις τοπικές θεραπείες, ο δερματολόγος εξετάζει διαφορετικές πιθανές εξηγήσεις.

Μπορεί να χρειάζεται επανεκτίμηση της διάγνωσης, αλλαγή σκευάσματος ή αξιολόγηση της σωστής εφαρμογής.

Σε άλλες περιπτώσεις, η νόσος είναι αρκετά εκτεταμένη ή επηρεάζει περιοχές που δύσκολα αντιμετωπίζονται μόνο με τοπικά προϊόντα.

Τότε μπορεί να εξεταστεί φωτοθεραπεία ή συστηματική θεραπεία.

Η κλιμάκωση δεν αποτελεί ένδειξη ότι ο ασθενής απέτυχε να φροντίσει το δέρμα του.

Αποτελεί μέρος της εξατομικευμένης διαχείρισης μιας χρόνιας φλεγμονώδους πάθησης.

Φωτοθεραπεία για την ψωρίαση

Η φωτοθεραπεία χρησιμοποιεί ελεγχόμενη έκθεση του δέρματος σε συγκεκριμένα μήκη κύματος υπεριώδους ακτινοβολίας.

Μια συχνή μορφή είναι η φωτοθεραπεία στενού φάσματος UVB.

Πραγματοποιείται με κατάλληλο ιατρικό εξοπλισμό και υπό επαγγελματική παρακολούθηση.

Μπορεί να αποτελεί επιλογή όταν οι τοπικές θεραπείες δεν προσφέρουν επαρκή έλεγχο ή όταν υπάρχει διαφορετική σχετική ένδειξη.

Είναι το ίδιο με το σολάριουμ;

Όχι.

Το σολάριουμ δεν αποτελεί ασφαλές υποκατάστατο της ιατρικής φωτοθεραπείας.

Η μη ελεγχόμενη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκαυμάτων και καρκίνου του δέρματος.

Η θεραπευτική φωτοβολία πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένο πρωτόκολλο.

Βοηθά ο ήλιος;

Ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν βελτίωση σε περιόδους με μεγαλύτερη ηλιοφάνεια.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εκτίθενται παρατεταμένα στον ήλιο ή να επιδιώκουν ηλιακό έγκαυμα.

Το έγκαυμα μπορεί να επιδεινώσει την ψωρίαση και αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για βλάβες του δέρματος.

Χρειάζεται η συνηθισμένη, κατάλληλη ηλιοπροστασία.

Ποιες είναι οι συστηματικές θεραπείες για την ψωρίαση;

Η συστηματική θεραπεία χρησιμοποιείται όταν η νόσος χρειάζεται αντιμετώπιση που δεν περιορίζεται σε τοπική εφαρμογή.

Μπορεί να αφορά εκτεταμένη ή μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση, αλλά και ειδικές περιπτώσεις με σημαντική λειτουργική ή ψυχολογική επιβάρυνση.

Μεθοτρεξάτη

Η μεθοτρεξάτη είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις ψωρίασης.

Επηρεάζει συγκεκριμένες ανοσολογικές και φλεγμονώδεις διεργασίες.

Χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση και εργαστηριακό έλεγχο λόγω πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Δεν είναι κατάλληλη κατά την εγκυμοσύνη και απαιτεί ειδικό σχεδιασμό όταν υπάρχει επιθυμία τεκνοποίησης.

Κυκλοσπορίνη

Η κυκλοσπορίνη είναι ανοσοτροποποιητικό φάρμακο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις σοβαρής ψωρίασης.

Μπορεί να επηρεάζει τη νεφρική λειτουργία και την αρτηριακή πίεση.

Η θεραπεία απαιτεί κατάλληλη παρακολούθηση και δεν αποτελεί γενική λύση για μακροχρόνια αυθαίρετη χρήση.

Ασιτρετίνη

Η ασιτρετίνη είναι συστηματικό ρετινοειδές.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένους τύπους ψωρίασης, ανάλογα με το ιστορικό και τη θεραπευτική στρατηγική.

Έχει ιδιαίτερα σημαντικές αντενδείξεις σχετικά με την εγκυμοσύνη λόγω κινδύνου σοβαρής βλάβης στο έμβρυο.

Η χρήση της απαιτεί αυστηρή τήρηση των ιατρικών οδηγιών.

Άλλες από του στόματος θεραπείες

Υπάρχουν επίσης νεότερα φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένες ενδοκυτταρικές φλεγμονώδεις διεργασίες.

Η επιλογή εξαρτάται από τη σοβαρότητα, τις συνυπάρχουσες παθήσεις, τις προηγούμενες θεραπείες και τις εγκεκριμένες ενδείξεις.

Δεν είναι όλα τα διαθέσιμα διεθνώς φάρμακα εγκεκριμένα ή αποζημιούμενα με τον ίδιο τρόπο σε κάθε χώρα.

Βιολογικές θεραπείες: Τι ισχύει σήμερα;

Οι βιολογικές θεραπείες έχουν αλλάξει σημαντικά τις δυνατότητες αντιμετώπισης της μέτριας έως σοβαρής ψωρίασης.

Πρόκειται για φάρμακα που στοχεύουν επιλεγμένους μηχανισμούς της ανοσολογικής φλεγμονής.

Ορισμένα δρουν σε παράγοντες όπως ο TNF, ενώ άλλα στοχεύουν συγκεκριμένες ιντερλευκίνες, όπως η IL-17 ή η IL-23.

Η επιλογή δεν γίνεται μόνο με βάση την εικόνα του δέρματος.

Συνεκτιμώνται η πιθανή ψωριασική αρθρίτιδα, οι συνυπάρχουσες παθήσεις, το ιστορικό λοιμώξεων και άλλοι παράγοντες.

Είναι αποτελεσματικές;

Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, οι σύγχρονες βιολογικές θεραπείες μπορούν να προσφέρουν σημαντική βελτίωση των ψωριασικών πλακών.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα διαφέρει μεταξύ φαρμάκων και ασθενών.

Δεν αποτελούν εγγυημένη μόνιμη ίαση.

Η ανταπόκριση χρειάζεται αξιολόγηση και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται αλλαγή θεραπευτικού σχήματος.

Χρειάζονται εξετάσεις πριν από την έναρξη;

Ναι, η προετοιμασία μπορεί να περιλαμβάνει έλεγχο για συγκεκριμένες λοιμώξεις και αξιολόγηση της γενικής υγείας.

Ο ακριβής έλεγχος εξαρτάται από τη θεραπεία.

Μπορεί να περιλαμβάνει διερεύνηση για λανθάνουσα φυματίωση, ηπατίτιδες και άλλες καταστάσεις, ανάλογα με το φάρμακο.

Η παρακολούθηση οργανώνεται από τον θεράποντα ειδικό.

Τι άλλαξε με τις ευρωπαϊκές οδηγίες του 2026;

Οι ανανεωμένες ευρωπαϊκές θεραπευτικές προσεγγίσεις δίνουν μεγάλη σημασία στην επιλογή συστηματικής θεραπείας με βάση την αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια, τη σοβαρότητα και τις συνυπάρχουσες παθήσεις.

Σε επιλεγμένους ασθενείς με μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση, βιολογικές και άλλες στοχευμένες θεραπείες μπορεί να εξετάζονται νωρίς στη θεραπευτική πορεία, όταν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με ήπια ψωρίαση χρειάζεται βιολογικό φάρμακο.

Η εφαρμογή εξαρτάται από τις ειδικές οδηγίες και τη διαθεσιμότητα των θεραπειών στη χώρα.

Ψωρίαση και ψωριασική αρθρίτιδα

Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι φλεγμονώδης νόσος που μπορεί να εμφανιστεί σε ορισμένους ανθρώπους με ψωρίαση.

Μπορεί να επηρεάσει τις αρθρώσεις, τους τένοντες και τις περιοχές όπου αυτοί προσφύονται στα οστά.

Η έγκαιρη αναγνώριση είναι σημαντική, επειδή η επίμονη φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες των αρθρώσεων.

Ποια συμπτώματα πρέπει να προσέξω;

Χρειάζεται αξιολόγηση όταν εμφανίζονται:

• Επαναλαμβανόμενος πόνος στις αρθρώσεις.
• Πρήξιμο.
• Πρωινή δυσκαμψία.
• Δάχτυλο που πρήζεται ολόκληρο.
• Πόνος στη φτέρνα ή σε σημεία πρόσφυσης τενόντων.
• Επίμονος φλεγμονώδης πόνος στην πλάτη.

Τα συμπτώματα δεν αποδεικνύουν μόνα τους ψωριασική αρθρίτιδα.

Μπορεί να οφείλονται σε άλλες μυοσκελετικές ή ρευματολογικές καταστάσεις.

Αν όμως υπάρχει ήδη ψωρίαση, η συνύπαρξή τους χρειάζεται έγκαιρη αξιολόγηση.

Κάθε πότε χρειάζεται έλεγχος;

Οι οδηγίες NICE συστήνουν ετήσια αξιολόγηση για πιθανή ψωριασική αρθρίτιδα σε ανθρώπους με ψωρίαση.

Αν υπάρχει υποψία φλεγμονώδους αρθρίτιδας, μπορεί να χρειάζεται παραπομπή σε ρευματολόγο.

Η φροντίδα του δέρματος και η αντιμετώπιση των αρθρώσεων αποτελούν συχνά μέρος της ίδιας θεραπευτικής στρατηγικής.

Με ποιες άλλες παθήσεις μπορεί να σχετίζεται η ψωρίαση;

Η ψωρίαση δεν περιορίζεται πάντα στο δέρμα.

Μελέτες έχουν αναδείξει συσχετίσεις με ορισμένες καρδιομεταβολικές και φλεγμονώδεις καταστάσεις.

Παραδείγματα είναι η παχυσαρκία, η υπέρταση, η δυσλιπιδαιμία και ο διαβήτης τύπου 2.

Η σχέση αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με ψωρίαση θα εμφανίσει κάποια από αυτές τις παθήσεις.

Ούτε σημαίνει ότι η ψωρίαση αποτελεί τη μοναδική τους αιτία.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να αξιολογούνται οι συνήθεις παράγοντες κινδύνου στο πλαίσιο της γενικής ιατρικής παρακολούθησης.

Ψωρίαση και ψυχική υγεία

Οι ορατές δερματικές αλλοιώσεις και η χρόνια φύση της νόσου μπορούν να επηρεάζουν την αυτοπεποίθηση, τις κοινωνικές σχέσεις και την ποιότητα ζωής.

Ο έντονος κνησμός μπορεί επίσης να διαταράσσει τον ύπνο.

Σε ορισμένους ανθρώπους εμφανίζεται σημαντικό άγχος ή καταθλιπτική συμπτωματολογία.

Η ψυχολογική επιβάρυνση δεν πρέπει να υποτιμάται επειδή η έκταση της ψωρίασης είναι μικρή.

Όταν επηρεάζεται σημαντικά η καθημερινότητα, μπορεί να χρειάζεται πρόσθετη επαγγελματική υποστήριξη.

Τι μπορώ να κάνω καθημερινά για τη φροντίδα του δέρματος;

Η σωστή καθημερινή φροντίδα μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της ξηρότητας και του ερεθισμού.

Δεν αποτελεί όμως υποκατάστατο της θεραπείας που έχει προτείνει ο δερματολόγος.

Ήπιος καθαρισμός

Είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται ήπια προϊόντα καθαρισμού που δεν προκαλούν έντονη ξηρότητα.

Το πολύ ζεστό νερό και το δυνατό τρίψιμο μπορεί να επιδεινώνουν τη δυσφορία.

Τακτική ενυδάτωση

Η χρήση κατάλληλου μαλακτικού προϊόντος μπορεί να βοηθά στην υποστήριξη του δερματικού φραγμού.

Ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει συγκεκριμένη μορφή προϊόντος, ανάλογα με την περιοχή και την κατάσταση του δέρματος.

Αποφυγή τραυματισμού

Το επίμονο ξύσιμο και η βίαιη αφαίρεση των λεπιών μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό ή τραυματισμό.

Σε ανθρώπους με φαινόμενο Koebner, ο τραυματισμός μπορεί να συνδέεται με εμφάνιση νέων βλαβών.

Παρακολούθηση πιθανών εκλυτικών παραγόντων

Μπορεί να είναι χρήσιμο να παρατηρείτε αν οι εξάρσεις σχετίζονται με συγκεκριμένες αλλαγές, όπως έντονο στρες, λοίμωξη ή νέο φάρμακο.

Δεν χρειάζεται όμως να αναζητείται με υπερβολική ανησυχία ένας ένοχος για κάθε έξαρση.

Η νόσος μπορεί να μεταβάλλεται ακόμη και χωρίς εμφανή εξωτερικό παράγοντα.

Υπάρχει διατροφή που θεραπεύει την ψωρίαση;

Δεν έχει αποδειχθεί ότι μια συγκεκριμένη δίαιτα θεραπεύει οριστικά την ψωρίαση.

Η ισορροπημένη διατροφή μπορεί να υποστηρίζει τη γενική καρδιομεταβολική υγεία, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.

Η μεσογειακού τύπου διατροφή αποτελεί ένα χρήσιμο διατροφικό πρότυπο με έμφαση στα λαχανικά, στα όσπρια, στα δημητριακά ολικής άλεσης, στο ελαιόλαδο και στα ψάρια.

Ωστόσο, δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως υποκατάστατο των τοπικών ή συστηματικών θεραπειών.

Πρέπει να κόψω τη γλουτένη;

Δεν υπάρχει γενική σύσταση να αποφεύγουν όλοι οι άνθρωποι με ψωρίαση τη γλουτένη.

Η δίαιτα χωρίς γλουτένη είναι απαραίτητη όταν υπάρχει κοιλιοκάκη.

Σε άλλες περιπτώσεις η εφαρμογή της χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη δεν έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει σταθερά την ψωρίαση.

Βοηθούν τα συμπληρώματα βιταμίνης D;

Η βιταμίνη D έχει σημαντικές λειτουργίες στον οργανισμό, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται τα συμπληρώματα από το στόμα με τα φαρμακευτικά ανάλογα βιταμίνης D που εφαρμόζονται στο δέρμα.

Τα συμπληρώματα μπορεί να χρειάζονται όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανεπάρκεια ή άλλη ιατρική ένδειξη.

Δεν έχει αποδειχθεί ότι η αυθαίρετη λήψη υψηλών δόσεων θεραπεύει την ψωρίαση.

Βοηθούν φυσικές κρέμες και αιθέρια έλαια;

Ορισμένα προϊόντα μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ενυδάτωση ή αίσθηση ανακούφισης.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι τα αιθέρια έλαια και οι συνηθισμένες σπιτικές συνταγές αποτελούν αποτελεσματικές θεραπείες της ψωρίασης.

Ορισμένες ουσίες μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα ή ερεθισμό.

Δεν πρέπει να εφαρμόζονται σε εκτεταμένες, τραυματισμένες ή ιδιαίτερα ευαίσθητες περιοχές χωρίς κατάλληλη καθοδήγηση.

Ψωρίαση στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό

Η πορεία της ψωρίασης μπορεί να μεταβάλλεται κατά την εγκυμοσύνη.

Ορισμένες γυναίκες παρατηρούν βελτίωση, ενώ άλλες μπορεί να εμφανίσουν επιδείνωση ή αλλαγές μετά τον τοκετό.

Το σημαντικότερο ζήτημα είναι η ασφαλής επιλογή θεραπείας.

Δεν είναι όλα τα τοπικά ή συστηματικά φάρμακα κατάλληλα κατά την εγκυμοσύνη και στον θηλασμό.

Ορισμένα φάρμακα, όπως η μεθοτρεξάτη και η ασιτρετίνη, έχουν σοβαρές αντενδείξεις σχετικά με την εγκυμοσύνη.

Η θεραπευτική στρατηγική πρέπει να σχεδιάζεται μαζί με τον δερματολόγο και τον μαιευτήρα, ιδανικά πριν από την προσπάθεια σύλληψης όταν υπάρχει ήδη συστηματική θεραπεία.

Δεν πρέπει να διακόπτεται ή να αλλάζει αυθαίρετα κάποια συνταγογραφημένη αγωγή.

Ψωρίαση στα παιδιά

Η ψωρίαση μπορεί να εμφανιστεί και κατά την παιδική ηλικία.

Σε παιδιά και εφήβους μπορεί να παρουσιάζεται ως ψωρίαση κατά πλάκας ή σταγονοειδής ψωρίαση, μεταξύ άλλων μορφών.

Η διάγνωση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή επειδή ορισμένες παιδικές δερματοπάθειες μπορεί να έχουν παρόμοια εικόνα.

Οι θεραπείες προσαρμόζονται στην ηλικία, στο σημείο εμφάνισης και στη σοβαρότητα.

Δεν είναι ασφαλές να χρησιμοποιούνται αυτόματα τα ίδια ισχυρά κορτικοστεροειδή ή συστηματικά σχήματα που εφαρμόζονται σε ενηλίκους.

Οι οδηγίες NICE συστήνουν παραπομπή παιδιών και εφήβων με ψωρίαση σε ειδικό κατά την αρχική παρουσίαση.

Η ψωρίαση μπορεί επίσης να έχει σημαντική επίδραση στην αυτοπεποίθηση και στη σχολική ζωή του παιδιού, κάτι που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην αντιμετώπιση.

Μπορεί η ψωρίαση να φύγει οριστικά;

Η ψωρίαση είναι χρόνια πάθηση και σήμερα δεν υπάρχει μία θεραπεία που να εγγυάται μόνιμη εξάλειψή της σε όλους τους ανθρώπους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής θα έχει απαραίτητα συνεχώς εμφανείς πλάκες.

Με την κατάλληλη θεραπεία, αρκετοί άνθρωποι μπορούν να πετύχουν σημαντική ή ακόμη και σχεδόν πλήρη υποχώρηση των δερματικών αλλοιώσεων.

Η ανταπόκριση και η διάρκεια ελέγχου διαφέρουν.

Σε ορισμένους οι εξάρσεις είναι σχετικά αραιές, ενώ άλλοι χρειάζονται συνεχή ή επαναλαμβανόμενη παρακολούθηση.

Η ρεαλιστική θεραπευτική στόχευση είναι ο αποτελεσματικός έλεγχος της φλεγμονής, η μείωση των συμπτωμάτων και η διατήρηση καλής ποιότητας ζωής.

Πότε πρέπει να επισκεφθώ δερματολόγο;

Η εξέταση είναι χρήσιμη όταν εμφανίζονται επίμονες απολεπιζόμενες πλάκες ή όταν δεν είναι σαφές αν πρόκειται για ψωρίαση, έκζεμα ή κάποια άλλη πάθηση.

Χρειάζεται επίσης όταν:

• Η φλεγμονή επεκτείνεται.
• Τα τοπικά προϊόντα δεν προσφέρουν επαρκή έλεγχο.
• Οι βλάβες βρίσκονται στο πρόσωπο ή στα γεννητικά όργανα.
• Υπάρχει σημαντική ψωρίαση των νυχιών.
• Εμφανίζονται επώδυνα σκασίματα στις παλάμες ή στα πέλματα.
• Ο κνησμός επηρεάζει τον ύπνο.
• Η νόσος προκαλεί σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση.
• Υπάρχουν πόνος, πρήξιμο ή δυσκαμψία στις αρθρώσεις.
• Χρειάζεται συχνή χρήση ισχυρών κορτικοστεροειδών.

Η έγκαιρη αξιολόγηση βοηθά να προσαρμοστεί η θεραπεία και να αναγνωριστούν πιθανές επιπλοκές.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια;

Η εμφάνιση γρήγορα επεκτεινόμενης, εκτεταμένης φλεγμονής του δέρματος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πυρετό, ρίγος, ταχυκαρδία ή σημαντική αδιαθεσία, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Το ίδιο ισχύει για αιφνίδια εμφάνιση πολλών φλυκταινών σε μεγάλες περιοχές του σώματος.

Η γενικευμένη φλυκταινώδης και η ερυθροδερμική ψωρίαση μπορεί να αποτελούν σοβαρές καταστάσεις.

Δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με απλή αναμονή ή επανάληψη μιας παλιάς κρέμας.

Σε σοβαρή επείγουσα κατάσταση στην Ελλάδα μπορείτε να καλέσετε το 112 ή το 166.

Συχνές ερωτήσεις για την ψωρίαση

Τι είναι η ψωρίαση με απλά λόγια;

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση στην οποία συγκεκριμένοι ανοσολογικοί μηχανισμοί προκαλούν επιταχυνόμενη ανανέωση των κυττάρων του δέρματος, δημιουργώντας συχνά παχιές πλάκες και απολέπιση.

Είναι μεταδοτική;

Όχι. Δεν μεταδίδεται με την επαφή, τη χρήση κοινών αντικειμένων, το κολύμπι ή τη σεξουαλική επαφή.

Πώς καταλαβαίνω αν έχω ψωρίαση;

Οι χαρακτηριστικές παχιές, απολεπιζόμενες πλάκες μπορεί να δημιουργούν υποψία, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται σε αγκώνες, γόνατα ή τριχωτό της κεφαλής. Η διάγνωση πρέπει να επιβεβαιώνεται από κατάλληλο γιατρό.

Ποια είναι η καλύτερη κρέμα για την ψωρίαση;

Δεν υπάρχει μία κρέμα που να είναι καλύτερη για όλους. Ο δερματολόγος μπορεί να επιλέξει κορτικοστεροειδή, ανάλογα βιταμίνης D ή συνδυαστικές θεραπείες, ανάλογα με την περιοχή και τη σοβαρότητα.

Κάνει καλό η κορτιζόνη στην ψωρίαση;

Τα κατάλληλα τοπικά κορτικοστεροειδή μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή. Ωστόσο, η ισχύς και η διάρκεια εφαρμογής πρέπει να προσαρμόζονται, επειδή η ακατάλληλη χρήση μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες.

Μπορώ να βάλω την ίδια κρέμα στο κεφάλι και στο πρόσωπο;

Όχι χωρίς οδηγία. Οι περιοχές έχουν διαφορετικές ανάγκες και ευαισθησία. Μια θεραπεία κατάλληλη για το τριχωτό μπορεί να είναι ακατάλληλη για το πρόσωπο.

Είναι η ψωρίαση στο κεφάλι το ίδιο με την πιτυρίδα;

Όχι. Η ψωρίαση έχει διαφορετικό μηχανισμό από τη συνηθισμένη πιτυρίδα ή τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, παρότι οι καταστάσεις μπορεί να μοιάζουν ή να συνυπάρχουν.

Προκαλεί τριχόπτωση;

Η ψωρίαση του τριχωτού μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με προσωρινή απώλεια μαλλιών, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονη φλεγμονή ή τραυματισμός από το ξύσιμο.

Μπορεί να εμφανιστεί στα γεννητικά όργανα;

Ναι. Η ψωρίαση μπορεί να εμφανίζεται στη γεννητική περιοχή και συχνά έχει διαφορετική εικόνα από τις παχιές πλάκες των άκρων. Χρειάζεται ειδική δερματολογική φροντίδα.

Ποια είναι η διαφορά ψωρίασης και εκζέματος;

Η ψωρίαση συχνά προκαλεί σαφώς περιγεγραμμένες πλάκες με λέπια, ενώ το έκζεμα μπορεί να έχει διαφορετική μορφή και κατανομή. Υπάρχει όμως αλληλεπικάλυψη και χρειάζεται σωστή διάγνωση.

Μπορεί να εμφανιστεί μετά από στρεπτόκοκκο;

Ναι. Η σταγονοειδής ψωρίαση μπορεί να εμφανιστεί μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη, ιδιαίτερα σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Δεν σημαίνει όμως ότι το εξάνθημα είναι μεταδοτικό.

Μπορεί το στρες να προκαλεί εξάρσεις;

Σε ορισμένους ανθρώπους, το στρες αποτελεί εκλυτικό ή επιβαρυντικό παράγοντα. Δεν είναι όμως η μοναδική αιτία της πάθησης ούτε σημαίνει ότι το άτομο ευθύνεται για την εμφάνισή της.

Είναι κληρονομική η ψωρίαση;

Υπάρχει γενετική προδιάθεση, αλλά δεν ακολουθεί έναν απλό κληρονομικό κανόνα. Μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς γνωστό οικογενειακό ιστορικό.

Θεραπεύεται οριστικά;

Δεν υπάρχει εγγυημένη οριστική ίαση για όλους. Ωστόσο, οι διαθέσιμες θεραπείες μπορούν να επιτύχουν σημαντικό έλεγχο των συμπτωμάτων και μακροχρόνια βελτίωση.

Πότε χρειάζεται βιολογική θεραπεία;

Μπορεί να εξετάζεται σε επιλεγμένους ασθενείς με μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση ή σημαντική επιβάρυνση, σύμφωνα με τις κατάλληλες θεραπευτικές προϋποθέσεις. Η απόφαση λαμβάνεται από δερματολόγο.

Είναι ασφαλής η φωτοθεραπεία;

Η ιατρική φωτοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική επιλογή όταν πραγματοποιείται με κατάλληλο εξοπλισμό και παρακολούθηση. Δεν είναι το ίδιο με το σολάριουμ.

Βοηθά η θάλασσα στην ψωρίαση;

Ορισμένοι άνθρωποι αναφέρουν προσωρινή ανακούφιση σε παραθαλάσσιο περιβάλλον, αλλά η ανταπόκριση διαφέρει. Το θαλασσινό νερό δεν αποτελεί αποδεδειγμένη οριστική θεραπεία και μπορεί να ερεθίζει το σκασμένο δέρμα.

Είναι καλός ο ήλιος για την ψωρίαση;

Ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν βελτίωση, αλλά η υπερβολική έκθεση και τα ηλιακά εγκαύματα είναι επικίνδυνα. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται η ανεξέλεγκτη ηλιοθεραπεία ως υποκατάστατο της ιατρικής φωτοθεραπείας.

Υπάρχει διατροφή που τη θεραπεύει;

Όχι. Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να υποστηρίζει τη γενική υγεία, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποια συγκεκριμένη δίαιτα θεραπεύει οριστικά την ψωρίαση.

Πρέπει να αποφεύγω τη γλουτένη;

Όχι απαραίτητα. Η διατροφή χωρίς γλουτένη χρειάζεται όταν υπάρχει κοιλιοκάκη ή άλλη τεκμηριωμένη ένδειξη. Δεν αποτελεί γενική θεραπεία της ψωρίασης.

Μπορεί να επηρεάσει τις αρθρώσεις;

Ναι. Ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν ψωριασική αρθρίτιδα. Επίμονος πόνος, πρήξιμο ή δυσκαμψία χρειάζονται αξιολόγηση, συχνά και από ρευματολόγο.

Μπορεί να επηρεάσει την καρδιά;

Η ψωρίαση, ιδιαίτερα όταν είναι πιο σοβαρή, συνδέεται με αυξημένη συχνότητα ορισμένων καρδιομεταβολικών παραγόντων κινδύνου. Δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής έχει καρδιοπάθεια, αλλά χρειάζεται κατάλληλη γενική παρακολούθηση.

Μπορεί να εμφανιστεί σε παιδιά;

Ναι. Η ψωρίαση μπορεί να εμφανιστεί στην παιδική ηλικία, με μορφές και θεραπευτικές ανάγκες που διαφέρουν από εκείνες των ενηλίκων.

Είναι επικίνδυνη στην εγκυμοσύνη;

Η ψωρίαση χρειάζεται εξατομικευμένη διαχείριση κατά την εγκυμοσύνη, κυρίως λόγω της καταλληλότητας των φαρμάκων και των πιθανών αλλαγών στην πορεία της νόσου. Ορισμένες συστηματικές θεραπείες αντενδείκνυνται.

Ποιος γιατρός αντιμετωπίζει την ψωρίαση;

Ο δερματολόγος είναι ο βασικός ειδικός για τη διάγνωση και τη θεραπεία. Όταν υπάρχουν συμπτώματα από τις αρθρώσεις, μπορεί να χρειάζεται συνεργασία με ρευματολόγο.

Συμπέρασμα

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια, μη μεταδοτική φλεγμονώδης πάθηση που μπορεί να επηρεάζει το δέρμα, τα νύχια και, σε ορισμένους ασθενείς, τις αρθρώσεις.

Η συχνότερη μορφή είναι η ψωρίαση κατά πλάκας, με χαρακτηριστική απολέπιση και πάχυνση του δέρματος. Ωστόσο, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι που χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.

Οι τοπικές θεραπείες, όπως τα κατάλληλα κορτικοστεροειδή και τα ανάλογα βιταμίνης D, αποτελούν σημαντική επιλογή για πολλές περιπτώσεις. Όταν δεν επαρκούν, μπορεί να εξεταστεί φωτοθεραπεία ή συστηματική αντιμετώπιση.

Οι σύγχρονες βιολογικές και άλλες στοχευμένες θεραπείες έχουν διευρύνει σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές για τη μέτρια έως σοβαρή νόσο.

Η σωστή φροντίδα δεν περιορίζεται στην υποχώρηση των πλακών. Περιλαμβάνει επίσης την παρακολούθηση πιθανών συμπτωμάτων από τις αρθρώσεις, τη διαχείριση συνυπαρχόντων παραγόντων κινδύνου και την υποστήριξη της ποιότητας ζωής.

Με εξατομικευμένη θεραπεία και τακτική δερματολογική παρακολούθηση, πολλοί άνθρωποι μπορούν να επιτύχουν ουσιαστικό έλεγχο των συμπτωμάτων και να διατηρήσουν μια πλήρη, δραστήρια καθημερινότητα.