Ψείρες στα Παιδιά: Πώς Φεύγουν, Θεραπεία και Αντιμετώπιση

Οι ψείρες στα παιδιά είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα, ιδιαίτερα όταν αρχίζει η σχολική χρονιά ή όταν τα παιδιά περνούν πολλές ώρες μαζί στον παιδικό σταθμό, στο σχολείο και στις εξωσχολικές δραστηριότητες.

Συχνά η πρώτη ένδειξη είναι η φαγούρα στο κεφάλι. Άλλες φορές οι γονείς παρατηρούν μικρά στίγματα κολλημένα στις τρίχες ή λαμβάνουν ενημέρωση ότι εντοπίστηκαν ψείρες σε κάποιο παιδί της τάξης.

Η ανακάλυψη αυτή μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, όμως οι ψείρες της κεφαλής δεν αποτελούν ένδειξη κακής υγιεινής και δεν είναι γνωστό ότι μεταδίδουν ασθένειες στον άνθρωπο. Το σημαντικό είναι να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχει ενεργή προσβολή και να εφαρμοστεί σωστά μια κατάλληλη μέθοδος αντιμετώπισης.

Δεν χρειάζονται όλα τα παιδιά αντιφθειρικό προϊόν, ούτε είναι απαραίτητο να απολυμανθεί ολόκληρο το σπίτι. Ο προσεκτικός έλεγχος των μαλλιών, η σωστή χρήση ειδικής χτένας και, όταν χρειάζεται, η κατάλληλη θεραπεία αποτελούν τη βάση της αντιμετώπισης.

Τι είναι οι ψείρες της κεφαλής;

Οι ψείρες της κεφαλής είναι μικρά παρασιτικά έντομα που ζουν στο τριχωτό του ανθρώπου και τρέφονται με μικρές ποσότητες αίματος.

Το επιστημονικό τους όνομα είναι Pediculus humanus capitis, ενώ η προσβολή του τριχωτού ονομάζεται φθειρίαση της κεφαλής.

Οι ενήλικες ψείρες έχουν μήκος περίπου 2–3 χιλιοστά, δηλαδή είναι περίπου όσο ένας μικρός σπόρος σουσαμιού. Το χρώμα τους μπορεί να κυμαίνεται από γκριζωπό έως καστανό.

Διαθέτουν έξι πόδια, με τα οποία προσκολλώνται στις τρίχες και μετακινούνται μέσα στα μαλλιά.

Οι ψείρες δεν μπορούν να πετάξουν ή να πηδήξουν. Μετακινούνται έρποντας από τρίχα σε τρίχα.

Η παρουσία τους δεν σχετίζεται με το πόσο συχνά λούζεται ένα παιδί. Μπορούν να εμφανιστούν τόσο σε καθαρά όσο και σε λιγότερο καθαρά μαλλιά.

Τι είναι οι κόνιδες;

Οι κόνιδες είναι τα μικρά αυγά των ψειρών ή τα άδεια κελύφη που παραμένουν κολλημένα στις τρίχες μετά την εκκόλαψη.

Στην καθημερινή γλώσσα ο όρος χρησιμοποιείται και για τις δύο περιπτώσεις, παρότι δεν έχουν την ίδια σημασία για την ενεργή προσβολή.

Τα αυγά συνήθως τοποθετούνται πολύ κοντά στο δέρμα της κεφαλής, όπου οι συνθήκες θερμοκρασίας ευνοούν την ανάπτυξή τους.

Είναι μικροσκοπικά και μπορεί να έχουν κιτρινωπό, καστανό ή υπόλευκο χρώμα.

Σε αντίθεση με την πιτυρίδα, παραμένουν σταθερά προσκολλημένα στην τρίχα και δεν απομακρύνονται εύκολα με ένα απλό τίναγμα.

Η παρουσία κόνιδας δεν σημαίνει πάντα ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ζωντανές ψείρες.

Πόσο ζουν οι ψείρες;

Οι ενήλικες ψείρες μπορούν να ζήσουν περίπου έναν μήνα πάνω στο ανθρώπινο κεφάλι, εφόσον εξακολουθούν να τρέφονται.

Τα αυγά τους συνήθως εκκολάπτονται περίπου μέσα σε μία εβδομάδα, ενώ οι νεαρές ψείρες χρειάζονται επιπλέον ημέρες για να ωριμάσουν.

Αυτή η διαδικασία εξηγεί γιατί ορισμένες θεραπείες πρέπει να επαναλαμβάνονται.

Εάν το προϊόν εξουδετερώνει τις ζωντανές ψείρες αλλά όχι όλα τα αυγά, μπορεί να εμφανιστούν νέες ψείρες λίγες ημέρες αργότερα.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι ένα παιδί έχει ψείρες;

Η φαγούρα αποτελεί το πιο γνωστό σύμπτωμα, αλλά δεν είναι πάντοτε παρούσα.

Ορισμένα παιδιά έχουν ψείρες χωρίς να παραπονιούνται καθόλου.

Μάλιστα, κατά την πρώτη προσβολή μπορεί να περάσουν αρκετές εβδομάδες μέχρι να αναπτυχθεί έντονος κνησμός.

Γι’ αυτό η απουσία φαγούρας δεν αποκλείει το πρόβλημα.

Φαγούρα στο κεφάλι

Η φαγούρα προκαλείται κυρίως από την αντίδραση του οργανισμού στο σάλιο της ψείρας κατά τη διατροφή της.

Συνήθως γίνεται περισσότερο αισθητή πίσω από τα αυτιά και κοντά στον αυχένα.

Το παιδί μπορεί να ξύνει συχνά το κεφάλι του, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται σε ηρεμία.

Ωστόσο, η φαγούρα μπορεί να οφείλεται σε πιτυρίδα, ξηροδερμία, έκζεμα ή άλλες δερματολογικές καταστάσεις.

Αίσθηση ότι κάτι κινείται στα μαλλιά

Ορισμένα παιδιά περιγράφουν ένα αίσθημα γαργαλήματος ή κίνησης μέσα στα μαλλιά.

Η αίσθηση αυτή μπορεί να προκύπτει από τη μετακίνηση των ψειρών.

Δεν είναι όμως αρκετή για να επιβεβαιώσει φθειρίαση.

Ερεθισμός και μικρές εκδορές

Το έντονο ξύσιμο μπορεί να προκαλέσει μικρά τραύματα στο δέρμα της κεφαλής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται κοκκινίλες, εκδορές ή επιφανειακές πληγές.

Αν οι περιοχές αυτές μολυνθούν από βακτήρια, μπορεί να παρουσιαστεί πόνος, πύον ή εντονότερη φλεγμονή.

Δυσκολία στον ύπνο

Η φαγούρα μπορεί να ενοχλεί περισσότερο κατά την ανάπαυση και να διακόπτει τον ύπνο.

Ένα παιδί μπορεί να γίνεται ευερέθιστο ή να δυσκολεύεται να κοιμηθεί, χωρίς να μπορεί να εξηγήσει ακριβώς τι το ενοχλεί.

Εμφάνιση ζωντανής ψείρας

Το πιο αξιόπιστο στοιχείο ενεργής προσβολής είναι η ανεύρεση ζωντανής ψείρας.

Μπορεί να εντοπιστεί με προσεκτική εξέταση των μαλλιών ή με ειδική χτένα.

Οι ψείρες κινούνται σχετικά γρήγορα και αποφεύγουν το έντονο φως, επομένως δεν είναι πάντοτε εύκολο να τις παρατηρήσει κανείς.

Ψείρες ή πιτυρίδα; Πώς ξεχωρίζουν οι κόνιδες;

Οι κόνιδες συχνά συγχέονται με την πιτυρίδα, υπολείμματα προϊόντων μαλλιών ή άλλα μικρά σωματίδια.

Η διάκριση είναι σημαντική, επειδή μπορεί να οδηγήσει σε άσκοπη χρήση αντιφθειρικών προϊόντων.

Χαρακτηριστικό	Κόνιδες	Πιτυρίδα
Θέση	Προσκολλημένες πάνω στην τρίχα	Κυρίως στο τριχωτό και ανάμεσα στις τρίχες
Απομάκρυνση	Συνήθως δύσκολη χωρίς χτένα ή μηχανική αφαίρεση	Συχνά απομακρύνεται ευκολότερα
Εμφάνιση	Μικρές, ωοειδείς, σχετικά ομοιόμορφες	Λευκές ή κιτρινωπές νιφάδες διαφορετικού σχήματος
Σημασία	Μπορεί να σχετίζονται με παλιά ή ενεργή προσβολή	Μπορεί να σχετίζεται με δερματολογική κατάσταση

Μια κόνιδα που βρίσκεται αρκετά μακριά από τη ρίζα είναι συχνά παλιό αυγό ή άδειο κέλυφος.

Όταν δεν εντοπίζονται ζωντανές ψείρες, η ύπαρξη τέτοιων υπολειμμάτων δεν αποδεικνύει ενεργή προσβολή.

Η προσεκτική εξέταση με ειδική χτένα αποτελεί καλύτερη επιλογή από την εκτίμηση αποκλειστικά με γυμνό μάτι.

Πώς μεταδίδονται οι ψείρες από παιδί σε παιδί;

Η συχνότερη οδός μετάδοσης είναι η άμεση επαφή κεφάλι με κεφάλι.

Αυτό μπορεί να συμβεί όταν τα παιδιά παίζουν μαζί, αγκαλιάζονται, σκύβουν πάνω από το ίδιο βιβλίο ή πλησιάζουν πολύ μεταξύ τους κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων.

Οι ψείρες μετακινούνται έρποντας και μπορούν να περάσουν από τα μαλλιά του ενός παιδιού στα μαλλιά του άλλου.

Δεν μεταδίδονται μέσω της αναπνοής, δεν πετούν στον αέρα και δεν πηδούν από απόσταση.

Μεταδίδονται από χτένες και καπέλα;

Η μετάδοση μέσω αντικειμένων είναι δυνατή, αλλά θεωρείται λιγότερο συχνή από την άμεση επαφή.

Χτένες, βούρτσες, καπέλα, κορδέλες και άλλα προσωπικά αντικείμενα μπορεί να συμβάλουν στη μετάδοση όταν χρησιμοποιούνται από διαφορετικά άτομα σε κοντινό χρονικό διάστημα.

Είναι επομένως λογικό να αποφεύγεται η κοινή χρήση τους όταν υπάρχει ενεργό περιστατικό.

Μπορεί το παιδί να κολλήσει από μαξιλάρια ή καναπέδες;

Η πιθανότητα μετάδοσης μέσω μαξιλαριών, επίπλων και άλλων επιφανειών είναι σχετικά μικρή.

Οι ψείρες εξαρτώνται από την ανθρώπινη κεφαλή για τη διατροφή και την επιβίωσή τους.

Όταν απομακρύνονται από αυτή, συνήθως επιβιώνουν για πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Δεν χρειάζεται επομένως να αντιμετωπίζεται κάθε αντικείμενο του σπιτιού ως σημαντική πηγή μόλυνσης.

Μεταδίδονται από κατοικίδια;

Όχι. Οι ψείρες της ανθρώπινης κεφαλής είναι προσαρμοσμένες στον άνθρωπο.

Οι σκύλοι και οι γάτες δεν αποτελούν πηγή μετάδοσης ψειρών κεφαλής.

Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιούνται αντιπαρασιτικά προϊόντα στα κατοικίδια επειδή ένα παιδί έχει ψείρες.

Πώς ελέγχουμε σωστά τα μαλλιά του παιδιού;

Ο έλεγχος γίνεται ευκολότερα σε χώρο με καλό φωτισμό και με ειδική λεπτή χτένα για ψείρες.

Η απλή παρατήρηση των μαλλιών μπορεί να μην αποκαλύψει μια ελαφριά προσβολή.

Έλεγχος βήμα προς βήμα

1. Επιλέξτε έναν φωτεινό χώρο και καθίστε το παιδί σε άνετη θέση.
2. Χωρίστε τα μαλλιά σε μικρές τούφες, ιδιαίτερα αν είναι πυκνά ή μακριά.
3. Εξετάστε προσεκτικά την περιοχή πίσω από τα αυτιά και κοντά στον αυχένα.
4. Χρησιμοποιήστε ειδική χτένα από τη ρίζα μέχρι τις άκρες.
5. Ελέγχετε τη χτένα μετά από κάθε πέρασμα πάνω σε ανοιχτόχρωμο χαρτί ή πετσέτα.
6. Συνεχίστε μέχρι να εξεταστεί ολόκληρο το κεφάλι.

Η χτένα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε βρεγμένα μαλλιά, διευκολύνοντας τον έλεγχο.

Η προσθήκη μαλακτικής κρέμας μπορεί να βοηθήσει στο χτένισμα όταν εφαρμόζεται η μέθοδος υγρού χτενίσματος.

Αν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ειδικό αντιφθειρικό προϊόν, ακολουθούνται πρώτα οι δικές του οδηγίες, επειδή ορισμένες θεραπείες δεν πρέπει να εφαρμόζονται πάνω σε μαλλιά που έχουν προηγουμένως καλυφθεί με conditioner.

Τι κάνουμε αν βρούμε μόνο κόνιδες;

Η απόφαση εξαρτάται από τη θέση και την πιθανότητα τα αυγά να είναι ακόμη βιώσιμα.

Κόνιδες που βρίσκονται πολύ κοντά στη ρίζα μπορεί να χρειάζονται προσεκτικότερο έλεγχο.

Αν υπάρχουν μόνο παλιά κελύφη μακριά από το δέρμα και δεν εντοπίζονται ζωντανές ψείρες, η φαρμακευτική θεραπεία μπορεί να μην είναι απαραίτητη.

Σε αμφίβολες περιπτώσεις είναι προτιμότερο να ζητηθεί αξιολόγηση από παιδίατρο ή δερματολόγο.

Βρήκα ψείρες στο παιδί: Τι κάνω πρώτα;

Το πρώτο βήμα είναι να επιβεβαιωθεί η ενεργή προσβολή.

Αν βρεθούν ζωντανές ψείρες, χρειάζεται να επιλεγεί κατάλληλη μέθοδος αντιμετώπισης και να ελεγχθούν οι άνθρωποι που έχουν στενή επαφή με το παιδί.

Δεν είναι απαραίτητο να αρχίσει αμέσως γενική απολύμανση του σπιτιού.

Πρακτικά, οι προτεραιότητες είναι τρεις:

• Να αντιμετωπιστεί σωστά η ενεργή προσβολή στο παιδί.
• Να ελεγχθούν τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας και οι στενές επαφές.
• Να οργανωθεί ο επανέλεγχος, ώστε να εντοπιστούν έγκαιρα πιθανές νέες ψείρες.

Η θεραπεία πρέπει να επιλέγεται με βάση την ηλικία, το ιστορικό, τις προδιαγραφές του προϊόντος και τις συστάσεις του κατάλληλου επαγγελματία υγείας.

Πώς φεύγουν οι ψείρες από τα μαλλιά;

Υπάρχουν δύο βασικές προσεγγίσεις: η συστηματική μηχανική αφαίρεση με ειδική χτένα και η χρήση κατάλληλου προϊόντος αντιμετώπισης.

Δεν είναι απαραίτητο να εφαρμόζονται όλες οι διαθέσιμες μέθοδοι ταυτόχρονα.

Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, την ένταση της προσβολής, την ανεκτικότητα και το αν υπάρχει ιστορικό αποτυχίας προηγούμενης θεραπείας.

Αντιμετώπιση με ειδική χτένα

Το συστηματικό χτένισμα σε βρεγμένα μαλλιά αποτελεί μέθοδο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς αντιφθειρικό φαρμακευτικό σκεύασμα.

Η διαδικασία βασίζεται στη φυσική απομάκρυνση των ψειρών και των αυγών.

Απαιτεί, όμως, υπομονή και συνέπεια.

Η επιτυχία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο σχολαστικά χτενίζονται όλες οι τούφες και από το αν επαναλαμβάνεται η διαδικασία στον κατάλληλο χρόνο.

Πώς γίνεται το υγρό χτένισμα;

Σύμφωνα με τον οδηγό του NHS, η διαδικασία μπορεί να γίνει ως εξής:

1. Λούστε τα μαλλιά με συνηθισμένο σαμπουάν.
2. Απλώστε αρκετή μαλακτική κρέμα, ώστε να διευκολύνεται το πέρασμα της χτένας.
3. Ξεμπερδέψτε απαλά τα μαλλιά.
4. Χωρίστε τα σε μικρές τούφες.
5. Περάστε την ειδική χτένα από τη ρίζα έως τις άκρες.
6. Καθαρίζετε τη χτένα ανάμεσα στα περάσματα.
7. Επαναλάβετε το χτένισμα σε ολόκληρο το κεφάλι.

Η διαδικασία μπορεί να χρειαστεί περίπου 10 λεπτά σε κοντά μαλλιά και 20–30 λεπτά σε μακριά ή πολύ πυκνά μαλλιά.

Ο χρόνος εξαρτάται από την ηλικία, το μήκος και την υφή των μαλλιών.

Κάθε πότε πρέπει να χρησιμοποιείται η χτένα;

Το NHS προτείνει το παρακάτω πρόγραμμα όταν χρησιμοποιείται η μέθοδος υγρού χτενίσματος ως αντιμετώπιση:

Ημέρα	Ενέργεια
1η	Πρώτος σχολαστικός έλεγχος και υγρό χτένισμα
5η	Επανάληψη υγρού χτενίσματος
9η	Νέο σχολαστικό χτένισμα
13η	Τέταρτο υγρό χτένισμα
17η	Τελικός έλεγχος για ζωντανές ψείρες

Η επανάληψη είναι σημαντική, επειδή ορισμένα αυγά μπορεί να εκκολαφθούν μετά την πρώτη προσπάθεια.

Το πρόγραμμα αφορά τη μέθοδο υγρού χτενίσματος και δεν αποτελεί πρόγραμμα εφαρμογής φαρμακευτικών προϊόντων.

Αν χρησιμοποιείται ειδικό αντιφθειρικό σκεύασμα, ακολουθούνται οι οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.

Ποια αντιφθειρικά προϊόντα χρησιμοποιούνται στα παιδιά;

Στην αγορά υπάρχουν διαφορετικά προϊόντα για την αντιμετώπιση των ψειρών.

Ορισμένα δρουν κυρίως με φυσικό μηχανισμό, ενώ άλλα περιέχουν ουσίες που επηρεάζουν τη λειτουργία των ψειρών.

Τα προϊόντα δεν έχουν όλα την ίδια σύνθεση, τις ίδιες ηλικιακές ενδείξεις ή την ίδια συχνότητα επανάληψης.

Επομένως, δεν είναι σωστό να προτείνεται ένα συγκεκριμένο σχήμα για όλα τα παιδιά.

Προϊόντα με διμεθικόνη

Η διμεθικόνη (dimeticone) είναι ουσία σιλικόνης που χρησιμοποιείται σε διάφορα προϊόντα αντιμετώπισης της φθειρίασης.

Ανάλογα με τη σύνθεση, μπορεί να δρα με φυσικό μηχανισμό πάνω στις ψείρες, επηρεάζοντας την επιβίωσή τους.

Η αποτελεσματικότητα και η ανάγκη επανάληψης εξαρτώνται από το συγκεκριμένο σκεύασμα.

Η ηλικιακή καταλληλότητα και ο χρόνος εφαρμογής πρέπει να ελέγχονται στην εγκεκριμένη επισήμανση του προϊόντος.

Προϊόντα με περμεθρίνη ή άλλες δραστικές ουσίες

Η περμεθρίνη και οι πυρεθρίνες έχουν χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της φθειρίασης.

Ωστόσο, έχει αναφερθεί ανάπτυξη αντοχής σε ορισμένους πληθυσμούς ψειρών, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την αποτελεσματικότητα.

Οι συστάσεις διαφέρουν μεταξύ χωρών και οργανισμών, μεταξύ άλλων λόγω διαφορών στην τοπική αντοχή και στη διαθεσιμότητα εγκεκριμένων προϊόντων.

Γι’ αυτό δεν πρέπει να θεωρείται ότι οποιοδήποτε προϊόν με μια γνωστή δραστική ουσία είναι υποχρεωτικά η καλύτερη επιλογή.

Ο παιδίατρος ή ο φαρμακοποιός μπορεί να καθοδηγήσει την επιλογή με βάση το προϊόν που διατίθεται νόμιμα στην Ελλάδα και είναι κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού.

Χρειάζεται πάντα δεύτερη εφαρμογή;

Όχι σε όλα τα προϊόντα.

Ορισμένες θεραπείες αντιμετωπίζουν κυρίως τις ζωντανές ψείρες και μπορεί να απαιτούν επανάληψη περίπου 7–10 ημέρες αργότερα, ανάλογα με τη δραστική ουσία.

Άλλες μπορούν να δράσουν και στα αυγά ή να μειώνουν την επιβίωση των νέων ψειρών, οπότε η επανάληψη μπορεί να μην είναι απαραίτητη.

Δεν εφαρμόζουμε δεύτερη δόση αυθαίρετα, ούτε επαναλαμβάνουμε τη θεραπεία νωρίτερα από τις οδηγίες.

Πώς εφαρμόζεται σωστά ένα προϊόν;

Ακολουθήστε προσεκτικά τις οδηγίες για:

• Την ηλικία στην οποία επιτρέπεται η χρήση.
• Το αν τα μαλλιά πρέπει να είναι στεγνά ή βρεγμένα.
• Την απαιτούμενη ποσότητα.
• Τον χρόνο παραμονής του προϊόντος.
• Τον τρόπο ξεπλύματος.
• Την ανάγκη ή μη επανάληψης.
• Τις προφυλάξεις για τα μάτια και το δέρμα.

Η εφαρμογή πρέπει να γίνεται από ενήλικο.

Δεν χρησιμοποιούμε μεγαλύτερη ποσότητα ή περισσότερα προϊόντα επειδή θεωρούμε ότι έτσι η θεραπεία θα γίνει ισχυρότερη.

Ορισμένες λοσιόν έχουν επίσης ειδικές προφυλάξεις για εύφλεκτα συστατικά. Όταν αναφέρεται τέτοια προειδοποίηση, πρέπει να αποφεύγονται στεγνωτήρες μαλλιών, θερμαινόμενες συσκευές και άλλες πηγές θερμότητας κατά τη χρήση.

Πώς αφαιρούνται οι κόνιδες από τις τρίχες;

Οι κόνιδες προσκολλώνται σταθερά πάνω στην τρίχα.

Η αφαίρεσή τους μπορεί να χρειάζεται πιο λεπτή χτένα από εκείνη που χρησιμοποιείται για το συνηθισμένο χτένισμα.

Μια μεταλλική χτένα με πυκνά δόντια μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία, όταν χρησιμοποιείται προσεκτικά.

Το χτένισμα πρέπει να γίνεται από τη ρίζα προς τις άκρες, σε μικρές τούφες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθούν μεμονωμένα αυγά με τα δάχτυλα.

Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο να εξαφανιστεί κάθε άδειο κέλυφος για να θεωρηθεί ότι αντιμετωπίστηκε επιτυχώς η ενεργή προσβολή.

Το βασικό κριτήριο είναι να μην υπάρχουν ζωντανές ψείρες μετά την ολοκλήρωση της κατάλληλης αντιμετώπισης.

Τι γίνεται αν οι ψείρες δεν φεύγουν μετά τη θεραπεία;

Η παρουσία ζωντανών ψειρών μετά από ολοκληρωμένη θεραπεία χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί χρειάζεται ισχυρότερο ή μεγαλύτερο αριθμό φαρμάκων.

Πιθανές αιτίες είναι:

• Λανθασμένη αρχική διάγνωση.
• Χρήση ανεπαρκούς ποσότητας προϊόντος.
• Μη τήρηση του σωστού χρόνου εφαρμογής.
• Παράλειψη της επανάληψης όταν αυτή απαιτούνταν.
• Αντοχή των ψειρών σε συγκεκριμένη δραστική ουσία.
• Νέα μετάδοση από άνθρωπο με ενεργή προσβολή.
• Σύγχυση ανάμεσα σε ζωντανές ψείρες και παλιές κόνιδες.

Πώς καταλαβαίνουμε αν η θεραπεία απέτυχε;

Η συνεχιζόμενη φαγούρα δεν αποδεικνύει απαραίτητα αποτυχία.

Ο ερεθισμός μπορεί να παραμείνει για ένα διάστημα, ακόμη και αφού έχουν απομακρυνθεί οι ψείρες.

Πιο ουσιαστικό εύρημα είναι η ανεύρεση ζωντανών ψειρών μετά την ολοκλήρωση του κατάλληλου θεραπευτικού σχήματος.

Αν υπάρχουν ακόμη ζωντανές ψείρες ή αν οι επαναλαμβανόμενες προσπάθειες δεν έχουν αποτέλεσμα, χρειάζεται συζήτηση με παιδίατρο ή δερματολόγο.

Μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό προϊόν ή αλλαγή μεθόδου.

Η επαναλαμβανόμενη χρήση του ίδιου σκευάσματος χωρίς αποτέλεσμα δεν αποτελεί σωστή στρατηγική.

Βοηθούν το ξίδι, το ελαιόλαδο και τα αιθέρια έλαια;

Πολλές οικογένειες αναζητούν σπιτικές μεθόδους επειδή επιθυμούν να αποφύγουν τη χρήση φαρμακευτικών προϊόντων.

Συχνά αναφέρονται το ξίδι, το ελαιόλαδο, η μαγιονέζα, το λάδι καρύδας και διάφορα αιθέρια έλαια.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι αυτές οι πρακτικές αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την ενεργή φθειρίαση.

Το ελαιόλαδο ή η μαγιονέζα, για παράδειγμα, δεν αποτελούν τεκμηριωμένα υποκατάστατα μιας κατάλληλης θεραπείας.

Το ξίδι επίσης δεν έχει αποδειχθεί ότι εξουδετερώνει με αξιοπιστία τις ψείρες ή τα αυγά τους.

Είναι ασφαλές το τεϊόδεντρο;

Το αιθέριο έλαιο τεϊόδεντρου και άλλα φυτικά έλαια συχνά προβάλλονται ως φυσικές λύσεις.

Η αποτελεσματικότητά τους όμως δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς ώστε να αποτελούν συνιστώμενη θεραπεία.

Επιπλέον, τα αιθέρια έλαια μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργικές αντιδράσεις, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται συμπυκνωμένα.

Δεν πρέπει να εφαρμόζονται αυθαίρετα στο τριχωτό ενός μικρού παιδιού.

Ποιες πρακτικές είναι επικίνδυνες;

Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ πετρέλαιο, βενζίνη, εντομοκτόνα οικιακής χρήσης ή προϊόντα που προορίζονται για ζώα.

Οι ουσίες αυτές μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση, εγκαύματα, ερεθισμό ή άλλες επικίνδυνες αντιδράσεις.

Επίσης, δεν επιχειρούμε να εξουδετερώσουμε τις ψείρες με υπερβολική θερμότητα από πιστολάκια ή άλλες συσκευές.

Οι ασφαλείς μέθοδοι βασίζονται σε κατάλληλα εγκεκριμένα προϊόντα ή σε σχολαστικό μηχανικό χτένισμα.

Πρέπει να καθαρίσουμε ολόκληρο το σπίτι;

Η υπερβολική καθαριότητα και απολύμανση του σπιτιού δεν είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση των ψειρών.

Η κύρια οδός μετάδοσης είναι η άμεση επαφή κεφάλι με κεφάλι.

Οι ψείρες δεν μπορούν να επιβιώσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μακριά από τον άνθρωπο, ενώ τα αυγά τους χρειάζονται συγκεκριμένες συνθήκες θερμοκρασίας.

Γι’ αυτό η αντιμετώπιση στο κεφάλι του παιδιού και ο έλεγχος των στενών επαφών έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από έναν εκτεταμένο καθαρισμό όλων των επιφανειών.

Τι χρειάζεται να πλυθεί;

Μπορείτε να καθαρίσετε τα προσωπικά αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν πρόσφατα και ήρθαν σε άμεση επαφή με τα μαλλιά.

Στις οδηγίες του CDC περιλαμβάνεται το πλύσιμο ρούχων, μαξιλαροθηκών και σχετικών υφασμάτων που χρησιμοποιήθηκαν τις δύο ημέρες πριν από τη θεραπεία, με κατάλληλο πρόγραμμα υψηλής θερμοκρασίας, όπου το υλικό το επιτρέπει.

Για αντικείμενα που δεν μπορούν να πλυθούν, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κλειστή σακούλα για δύο εβδομάδες.

Το NHS, ωστόσο, δεν θεωρεί απαραίτητο το γενικευμένο πλύσιμο όλων των ρούχων σε υψηλή θερμοκρασία.

Η διαφορά αυτή δεν αλλάζει το βασικό συμπέρασμα: δεν χρειάζεται να πλένεται ή να απολυμαίνεται ολόκληρο το σπίτι κάθε φορά που εντοπίζονται ψείρες.

Τι γίνεται με τις χτένες και τις βούρτσες;

Οι χτένες και οι βούρτσες που χρησιμοποιήθηκαν πρόσφατα από το παιδί πρέπει να καθαριστούν.

Το CDC προτείνει εμβάπτιση σε ζεστό νερό, θερμοκρασίας περίπου 54°C, για 5–10 λεπτά, εφόσον το υλικό το επιτρέπει.

Δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιούνται ισχυρά απολυμαντικά σε όλα τα προσωπικά αντικείμενα.

Χρειάζεται απολύμανση σε στρώματα και καναπέδες;

Η πιθανότητα μετάδοσης από έπιπλα είναι μικρή.

Ο συνηθισμένος καθαρισμός και, όπου χρειάζεται, η χρήση ηλεκτρικής σκούπας είναι επαρκείς πρακτικές.

Δεν χρειάζονται εντομοκτόνα σπρέι, καπνογόνα ή άλλα χημικά προϊόντα στον εσωτερικό χώρο.

Τέτοιες πρακτικές μπορεί να είναι επιβλαβείς, χωρίς να προσφέρουν ουσιαστικό επιπλέον όφελος.

Πρέπει να χρησιμοποιήσει θεραπεία όλη η οικογένεια;

Όλα τα μέλη της οικογένειας και οι άνθρωποι που είχαν στενή επαφή με το παιδί πρέπει να ελεγχθούν.

Δεν σημαίνει όμως ότι όλοι χρειάζονται αυτόματα φαρμακευτική θεραπεία.

Η αντιμετώπιση στοχεύει πρωτίστως στα άτομα που έχουν ενεργή προσβολή.

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως όταν δύο άτομα μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι και υπάρχει επιβεβαιωμένη προσβολή, μπορεί να απαιτείται διαφορετική εκτίμηση ανάλογα με τις οδηγίες του επαγγελματία υγείας.

Η άσκοπη χρήση αντιφθειρικών προϊόντων σε ανθρώπους χωρίς ένδειξη δεν συνιστάται.

Αν περισσότερα από ένα μέλη της οικογένειας έχουν ψείρες, είναι σημαντικό να οργανωθεί η αντιμετώπισή τους την ίδια περίοδο, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος επαναμετάδοσης.

Μπορεί το παιδί να πάει σχολείο αν έχει ψείρες;

Το ερώτημα αυτό απασχολεί ιδιαίτερα τις οικογένειες.

Οι σύγχρονες οδηγίες του CDC και της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής δεν υποστηρίζουν την απομάκρυνση ενός παιδιού από το σχολείο μέχρι να φύγει και η τελευταία κόνιδα.

Εφόσον έχει αρχίσει η κατάλληλη αντιμετώπιση, το παιδί μπορεί γενικά να συνεχίσει τη σχολική του δραστηριότητα.

Το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού στην Ελλάδα αναφέρει επίσης ότι, όταν το παιδί λαμβάνει κατάλληλη θεραπεία, δεν υπάρχει λόγος να απέχει από το σχολείο.

Ωστόσο, ορισμένοι ελληνικοί παιδικοί σταθμοί και σχολικές μονάδες εφαρμόζουν αυστηρότερους εσωτερικούς κανόνες.

Γι’ αυτό οι γονείς χρειάζεται να επικοινωνούν με τη συγκεκριμένη σχολική μονάδα για τις διαδικασίες που εφαρμόζει, χωρίς να θεωρούν ότι κάθε εσωτερική οδηγία αποτελεί γενικό πανελλαδικό ιατρικό κανόνα.

Πρέπει να ενημερώσουμε το σχολείο;

Ναι, είναι χρήσιμο να ενημερώνεται διακριτικά ο εκπαιδευτικός ή ο υπεύθυνος της δομής.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να ειδοποιηθούν οι υπόλοιπες οικογένειες ώστε να ελέγξουν τα παιδιά τους, χωρίς να χρειάζεται να δημοσιοποιηθεί η ταυτότητα του παιδιού.

Η αντιμετώπιση πρέπει να γίνεται χωρίς στιγματισμό.

Η ύπαρξη ψειρών δεν αποτελεί ένδειξη παραμέλησης ή κακής φροντίδας.

Πρέπει να φύγουν όλες οι κόνιδες πριν επιστρέψει;

Από ιατρική άποψη, η πλήρης απομάκρυνση κάθε κόνιδας δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση επιστροφής στο σχολείο, σύμφωνα με τις διεθνείς παιδιατρικές οδηγίες.

Παλιά κελύφη μπορεί να παραμένουν προσκολλημένα στις τρίχες ακόμη και μετά την επιτυχημένη θεραπεία.

Σημασία έχει να αντιμετωπιστεί η ενεργή προσβολή και να τηρηθούν οι κατάλληλες οδηγίες.

Ψείρες σε μωρά και παιδιά κάτω των δύο ετών

Η χρήση αντιφθειρικών προϊόντων σε βρέφη και πολύ μικρά παιδιά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Τα σκευάσματα έχουν διαφορετικές ηλικιακές ενδείξεις και δεν είναι όλα κατάλληλα για μικρές ηλικίες.

Το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού συστήνει να προηγείται συμβουλή παιδιάτρου πριν από τη χρήση φαρμακευτικού προϊόντος σε παιδιά κάτω των δύο ετών.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται προϊόν μόνο και μόνο επειδή κυκλοφορεί χωρίς ιατρική συνταγή.

Η επιλογή μπορεί να βασιστεί σε προσεκτικό μηχανικό χτένισμα ή σε άλλη κατάλληλη μέθοδο, ανάλογα με την ηλικία και την αξιολόγηση του παιδιάτρου.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχουν τραυματισμοί, ερεθισμός ή γνωστές αλλεργίες.

Μπορεί να εμφανιστούν ψείρες σε ενήλικες;

Ναι.

Οι ψείρες της κεφαλής μπορούν να προσβάλουν ανθρώπους κάθε ηλικίας, παρότι εμφανίζονται συχνότερα σε παιδιά σχολικής ηλικίας και στα άτομα που έχουν στενή επαφή μαζί τους.

Ένας γονέας μπορεί να μεταδώσει ή να αποκτήσει ψείρες μέσα από στενή επαφή με το παιδί.

Η αντιμετώπιση βασίζεται στις ίδιες γενικές αρχές: επιβεβαίωση ενεργής προσβολής και επιλογή κατάλληλης θεραπείας.

Τι ισχύει στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό;

Σε έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες, η επιλογή προϊόντος πρέπει να γίνεται με βάση τις οδηγίες ασφάλειας της συγκεκριμένης ουσίας.

Δεν θεωρούμε ότι κάθε αντιφθειρικό προϊόν είναι κατάλληλο επειδή εφαρμόζεται εξωτερικά.

Ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να προτείνει μέθοδο που είναι κατάλληλη για τη συγκεκριμένη περίοδο.

Η συστηματική αφαίρεση με ειδική χτένα αποτελεί επίσης μια επιλογή που μπορεί να εξεταστεί.

Μπορούμε να αποτρέψουμε εντελώς τις ψείρες;

Δεν υπάρχει μέθοδος που να εγγυάται ότι ένα παιδί δεν θα αποκτήσει ποτέ ψείρες.

Η στενή επαφή αποτελεί φυσιολογικό μέρος του παιχνιδιού και της καθημερινότητας των παιδιών.

Ορισμένες συνήθειες μπορούν να περιορίσουν ευκαιρίες μετάδοσης, χωρίς όμως να εξαλείφουν πλήρως τον κίνδυνο.

Τι μπορεί να βοηθήσει στην πράξη;

Είναι χρήσιμο να αποφεύγεται η κοινή χρήση χτενών, βουρτσών, καπέλων και προσωπικών αξεσουάρ μαλλιών.

Τα μακριά μαλλιά μπορούν να είναι δεμένα κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων στις οποίες υπάρχει συχνή στενή επαφή, αν και αυτό δεν εγγυάται πρόληψη.

Όταν υπάρχει ενημέρωση για περιστατικά στο σχολείο, μπορεί να γίνεται τακτικός έλεγχος των μαλλιών με κατάλληλη χτένα.

Βοηθούν τα προληπτικά αντιφθειρικά σαμπουάν;

Η προληπτική χρήση θεραπευτικών αντιφθειρικών προϊόντων σε παιδιά χωρίς ψείρες δεν συνιστάται.

Δεν έχει αποδειχθεί ότι αποτρέπει αποτελεσματικά τη νέα προσβολή, ενώ μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό ή άσκοπη έκθεση σε δραστικές ουσίες.

Αντίστοιχα, τα προϊόντα που διαφημίζονται ως απωθητικά δεν προσφέρουν εγγυημένη προστασία.

Είναι απαραίτητο το κοντό κούρεμα;

Όχι.

Το πολύ κοντό κούρεμα δεν αποτελεί συνιστώμενη θεραπεία και δεν προσφέρει αξιόπιστη μελλοντική προστασία.

Δεν χρειάζεται να κουρευτεί ένα παιδί επειδή εμφανίστηκαν ψείρες.

Η σωστή αντιμετώπιση μπορεί να πραγματοποιηθεί ανεξάρτητα από το μήκος των μαλλιών.

Πότε χρειάζεται παιδίατρος ή δερματολόγος;

Πολλές περιπτώσεις φθειρίασης αντιμετωπίζονται με σωστή καθοδήγηση και κατάλληλη μέθοδο.

Υπάρχουν, όμως, καταστάσεις στις οποίες χρειάζεται επαγγελματική αξιολόγηση.

Επικοινωνήστε με παιδίατρο ή δερματολόγο όταν:

• Δεν είστε βέβαιοι ότι πρόκειται για ψείρες.
• Το παιδί είναι μικρότερο των δύο ετών και εξετάζεται χρήση προϊόντος.
• Υπάρχει έντονος ερεθισμός ή τραυματισμένο δέρμα.
• Εμφανίζονται πύον, πόνος ή ενδείξεις δερματικής λοίμωξης.
• Η προσβολή επιμένει μετά από σωστά ολοκληρωμένη αντιμετώπιση.
• Υπάρχει γνωστή αλλεργία σε συστατικά προϊόντων.
• Το παιδί παρουσιάζει ανεπιθύμητη αντίδραση κατά τη θεραπεία.
• Τα περιστατικά επανεμφανίζονται συχνά παρά τον έλεγχο των στενών επαφών.

Αν εμφανιστεί σοβαρή αλλεργική αντίδραση, όπως δυσκολία στην αναπνοή ή πρήξιμο στο πρόσωπο και στον λαιμό, χρειάζεται επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Συχνές ερωτήσεις για τις ψείρες στα παιδιά

Πώς φεύγουν οι ψείρες γρήγορα;

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση βασίζεται σε σωστή διάγνωση, συστηματικό χτένισμα ή κατάλληλο αντιφθειρικό προϊόν. Η ταχύτητα εξαρτάται από τη μέθοδο και από το αν χρειάζεται επανάληψη για τις ψείρες που εκκολάπτονται αργότερα.

Πώς καταλαβαίνω αν το παιδί έχει ψείρες ή μόνο κόνιδες;

Η ανεύρεση ζωντανής ψείρας αποτελεί το πιο αξιόπιστο στοιχείο ενεργής προσβολής. Παλιά αυγά ή άδεια κελύφη μπορεί να παραμένουν στα μαλλιά χωρίς να υπάρχουν πλέον ζωντανές ψείρες.

Μπορεί το παιδί να έχει ψείρες χωρίς φαγούρα;

Ναι. Ιδιαίτερα στην πρώτη προσβολή, η φαγούρα μπορεί να εμφανιστεί μετά από αρκετές εβδομάδες ή να είναι πολύ ήπια.

Πόσες μέρες χρειάζονται για να φύγουν οι ψείρες;

Εξαρτάται από τη μέθοδο αντιμετώπισης. Ορισμένα προϊόντα δρουν γρήγορα στις ζωντανές ψείρες, αλλά μπορεί να χρειάζεται επανάληψη. Η μέθοδος υγρού χτενίσματος απαιτεί συστηματική εφαρμογή περίπου δύο εβδομάδων και τελικό επανέλεγχο.

Μπορούν οι κόνιδες να φύγουν μόνες τους;

Τα άδεια κελύφη μπορεί να παραμείνουν κολλημένα στις τρίχες και να απομακρυνθούν σταδιακά με την ανάπτυξη των μαλλιών ή το χτένισμα. Η παρουσία τους δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη ενεργής φθειρίασης.

Μπορεί να ξανακολλήσει το παιδί μετά από επιτυχημένη θεραπεία;

Ναι. Η θεραπεία αντιμετωπίζει την υπάρχουσα προσβολή αλλά δεν προσφέρει μόνιμη ανοσία ή προστασία από νέα μετάδοση.

Είναι οι ψείρες σημάδι κακής καθαριότητας;

Όχι. Η παρουσία τους δεν σχετίζεται με τη συχνότητα λουσίματος ή με την προσωπική υγιεινή. Μεταδίδονται κυρίως μέσω άμεσης επαφής των μαλλιών.

Μπορούν οι ψείρες να πηδήξουν από το ένα παιδί στο άλλο;

Όχι. Δεν πηδούν και δεν πετούν. Μετακινούνται έρποντας και μεταδίδονται κυρίως όταν τα κεφάλια έρχονται σε στενή επαφή.

Χρειάζεται να πλένω καθημερινά τα σεντόνια;

Όχι. Δεν απαιτείται καθημερινό πλύσιμο όλων των κλινοσκεπασμάτων. Μπορεί να γίνει στοχευμένος καθαρισμός των πρόσφατα χρησιμοποιημένων αντικειμένων, αλλά η αποτελεσματική αντιμετώπιση στο κεφάλι είναι πολύ σημαντικότερη.

Πρέπει να βάλω αντιφθειρικό προϊόν και στα αδέλφια;

Όχι προληπτικά χωρίς ένδειξη. Τα αδέλφια και οι υπόλοιποι στενοί οικιακοί επαφές πρέπει να ελεγχθούν, ώστε όσοι έχουν ενεργή προσβολή να αντιμετωπιστούν κατάλληλα.

Μπορούν οι ψείρες να ζήσουν στα μαξιλάρια;

Μπορούν να βρεθούν περιστασιακά σε αντικείμενα που ήρθαν σε πρόσφατη επαφή με τα μαλλιά, αλλά δεν επιβιώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μακριά από το ανθρώπινο κεφάλι.

Βοηθά το ξίδι στην αφαίρεση των ψειρών;

Δεν υπάρχουν επαρκή αξιόπιστα δεδομένα ότι το ξίδι αποτελεί αποτελεσματική θεραπεία. Η αντιμετώπιση πρέπει να βασίζεται σε τεκμηριωμένες μεθόδους.

Είναι αποτελεσματικό το ελαιόλαδο;

Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία ότι το ελαιόλαδο εξουδετερώνει με αξιοπιστία τις ψείρες και τα αυγά τους. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο κατάλληλης θεραπείας.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω κανονική χτένα;

Μια συνηθισμένη χτένα μπορεί να βοηθήσει στο ξεμπέρδεμα, αλλά δεν είναι σχεδιασμένη για τον αποτελεσματικό εντοπισμό και την απομάκρυνση μικρών ψειρών και κόνιδων. Για τη διαδικασία χρειάζεται ειδική χτένα με πυκνά δόντια.

Πρέπει το παιδί να μείνει σπίτι από το σχολείο;

Οι διεθνείς παιδιατρικές οδηγίες γενικά επιτρέπουν την επιστροφή μετά την έναρξη κατάλληλης θεραπείας και δεν απαιτούν να έχει απομακρυνθεί κάθε κόνιδα. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές εσωτερικές διαδικασίες στη συγκεκριμένη σχολική μονάδα, οπότε χρειάζεται επικοινωνία μαζί της.

Μπορεί να εμφανιστεί μόλυνση από το ξύσιμο;

Ναι. Το έντονο ξύσιμο μπορεί να τραυματίσει το δέρμα και να επιτρέψει την εμφάνιση δευτερογενούς βακτηριακής λοίμωξης. Αν υπάρχει πόνος, πύον ή έντονη φλεγμονή, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Ποιος γιατρός αντιμετωπίζει τις ψείρες;

Ο παιδίατρος μπορεί να αξιολογήσει την κατάσταση και να προτείνει κατάλληλη αντιμετώπιση. Σε επαναλαμβανόμενες ή δύσκολες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται εκτίμηση από δερματολόγο.

Συμπέρασμα

Οι ψείρες στα παιδιά αποτελούν συχνό πρόβλημα, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει στενή επαφή μεταξύ παιδιών.

Δεν σχετίζονται με την καθαριότητα και συνήθως δεν προκαλούν σοβαρά προβλήματα υγείας, μπορούν όμως να δημιουργήσουν φαγούρα, ερεθισμό και σημαντική ενόχληση.

Η σωστή αντιμετώπιση αρχίζει με την επιβεβαίωση της ενεργής προσβολής. Η παρουσία παλιών κόνιδων δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι το παιδί εξακολουθεί να έχει ζωντανές ψείρες.

Το σχολαστικό χτένισμα και τα κατάλληλα αντιφθειρικά προϊόντα αποτελούν τις βασικές μεθόδους αντιμετώπισης, με επιλογή ανάλογα με την ηλικία, την κλινική εικόνα και τις οδηγίες του προϊόντος.

Η υπερβολική απολύμανση του σπιτιού, οι άσκοπες προληπτικές θεραπείες και οι επικίνδυνες σπιτικές μέθοδοι δεν προσφέρουν ουσιαστικό όφελος.

Το σημαντικότερο είναι η συνέπεια στη θεραπεία, ο έλεγχος των στενών επαφών και η σωστή ενημέρωση της οικογένειας και του σχολείου, χωρίς να στιγματίζεται το παιδί.