Κάπνισμα: Επιπτώσεις στην Υγεία και Πώς να το Κόψετε

Το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την υγεία που μπορούν να προληφθούν. Επηρεάζει σχεδόν κάθε όργανο του ανθρώπινου σώματος και συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα, αναπνευστικές παθήσεις, πολλές μορφές καρκίνου και προβλήματα αναπαραγωγικής υγείας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η χρήση καπνού ευθύνεται για περισσότερους από 7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως παγκοσμίως. Σε αυτούς περιλαμβάνονται περισσότεροι από 1,6 εκατομμύρια άνθρωποι που δεν καπνίζουν, αλλά εκτίθενται στον καπνό άλλων.

Παρά τις γνωστές επιπτώσεις, η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι πάντα εύκολη. Η νικοτίνη προκαλεί εξάρτηση, ενώ το τσιγάρο συνδέεται συχνά με καθημερινές συνήθειες, κοινωνικές καταστάσεις και συγκεκριμένα συναισθήματα.

Τα καλά νέα είναι ότι η διακοπή του καπνίσματος προσφέρει οφέλη στην υγεία σε κάθε ηλικία. Με κατάλληλη υποστήριξη, συμβουλευτική και, όταν ενδείκνυται, φαρμακευτική θεραπεία, οι πιθανότητες επιτυχούς διακοπής μπορούν να αυξηθούν σημαντικά.

Τι περιέχει ο καπνός του τσιγάρου;

Ο καπνός του τσιγάρου δημιουργείται από την καύση του καπνού και άλλων συστατικών του προϊόντος.

Το μείγμα που εισπνέεται περιλαμβάνει χιλιάδες χημικές ουσίες. Ορισμένες είναι ερεθιστικές, άλλες τοξικές και αρκετές έχουν αναγνωριστεί ως καρκινογόνες.

Ανάμεσα στις σημαντικότερες ουσίες βρίσκονται:

• Νικοτίνη: Η ουσία που προκαλεί και συντηρεί την εξάρτηση.
• Μονοξείδιο του άνθρακα: Αέριο που μειώνει την ικανότητα του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο.
• Σωματίδια και πίσσα: Προϊόντα της καύσης που περιέχουν πολλές επιβλαβείς ουσίες.
• Φορμαλδεΰδη: Χημική ουσία με αναγνωρισμένη καρκινογόνο δράση.
• Βενζόλιο: Ουσία που έχει συνδεθεί με ορισμένες αιματολογικές κακοήθειες.
• Βαρέα μέταλλα και άλλες τοξικές ενώσεις: Μπορούν να συμβάλλουν σε διαφορετικούς μηχανισμούς κυτταρικής βλάβης.

Η νικοτίνη είναι κυρίως υπεύθυνη για την εξάρτηση. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της σοβαρής βλάβης από το συμβατικό τσιγάρο προέρχεται από την εισπνοή των τοξικών προϊόντων καύσης.

Αυτός ο διαχωρισμός είναι σημαντικός για να κατανοήσουμε γιατί οι εγκεκριμένες θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης είναι πολύ ασφαλέστερες από το κάπνισμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η νικοτίνη είναι ακίνδυνη σε κάθε περίπτωση.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία;

Οι επιπτώσεις του καπνίσματος δεν περιορίζονται στους πνεύμονες.

Οι τοξικές ουσίες που εισέρχονται στον οργανισμό μπορούν να επηρεάσουν την καρδιά, τα αιμοφόρα αγγεία, το ανοσοποιητικό σύστημα, το αναπαραγωγικό σύστημα και πολλά ακόμη όργανα.

Κάπνισμα και καρδιαγγειακά νοσήματα

Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη στεφανιαία νόσο, το έμφραγμα του μυοκαρδίου και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.

Οι ουσίες του καπνού μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο εσωτερικό των αιμοφόρων αγγείων, να ευνοήσουν φλεγμονώδεις διεργασίες και να αυξήσουν τον κίνδυνο θρόμβωσης.

Παράλληλα, η νικοτίνη μπορεί να αυξάνει προσωρινά τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση.

Το κάπνισμα συνδέεται επίσης με την περιφερική αρτηριακή νόσο, κατά την οποία μειώνεται η αιμάτωση των άκρων λόγω παθολογικών μεταβολών στις αρτηρίες.

Σε ανθρώπους που έχουν ήδη καρδιολογικά προβλήματα, η συνέχιση του καπνίσματος μπορεί να επιβαρύνει την κατάσταση.

Η διακοπή του αποτελεί σημαντικό μέρος της πρόληψης και της συνολικής καρδιαγγειακής φροντίδας.

Πώς επηρεάζει το κάπνισμα τους πνεύμονες;

Οι πνεύμονες έρχονται σε άμεση επαφή με τον εισπνεόμενο καπνό.

Η χρόνια έκθεση μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, βλάβη στους αεραγωγούς και σταδιακή μείωση της αναπνευστικής λειτουργίας.

Το κάπνισμα αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) σε πολλές χώρες.

Η ΧΑΠ περιλαμβάνει καταστάσεις που προκαλούν επίμονο περιορισμό της ροής του αέρα και μπορεί να συνοδεύονται από:

• Χρόνιο βήχα.
• Παραγωγή πτυέλων.
• Δύσπνοια.
• Συριγμό.
• Μειωμένη αντοχή στην προσπάθεια.

Η μακροχρόνια βλάβη δεν αναστρέφεται πάντα πλήρως, ακόμη και μετά τη διακοπή. Ωστόσο, η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να επιβραδύνει την επιδείνωση της αναπνευστικής λειτουργίας και να προσφέρει σημαντικά οφέλη.

Το κάπνισμα αυξάνει επίσης τον κίνδυνο αναπνευστικών λοιμώξεων και μπορεί να δυσκολεύει τον έλεγχο ορισμένων πνευμονικών παθήσεων.

Κάπνισμα και καρκίνος

Η σχέση μεταξύ καπνίσματος και καρκίνου είναι ιδιαίτερα καλά τεκμηριωμένη.

Ο καπνός περιέχει ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο γενετικό υλικό των κυττάρων και να ευνοήσουν την ανάπτυξη κακοήθειας.

Η πιο γνωστή σύνδεση είναι εκείνη με τον καρκίνο του πνεύμονα.

Ωστόσο, το κάπνισμα αυξάνει επίσης τον κίνδυνο για αρκετές άλλες μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων:

• Καρκίνος της στοματικής κοιλότητας.
• Καρκίνος του φάρυγγα και του λάρυγγα.
• Καρκίνος του οισοφάγου.
• Καρκίνος της ουροδόχου κύστης.
• Καρκίνος του παγκρέατος.
• Καρκίνος του νεφρού.
• Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.
• Ορισμένες μορφές λευχαιμίας.

Ο κίνδυνος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η διάρκεια και η ένταση του καπνίσματος.

Η διακοπή μειώνει σταδιακά τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών σχετιζόμενων καρκίνων, χωρίς να εξαλείφει αμέσως τις επιπτώσεις της προηγούμενης έκθεσης.

Κάπνισμα, διαβήτης και μεταβολική υγεία

Το κάπνισμα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2.

Μπορεί επίσης να επηρεάζει δυσμενώς την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.

Σε ανθρώπους που έχουν ήδη διαβήτη, το κάπνισμα αυξάνει τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο και μπορεί να συμβάλλει σε επιπλοκές.

Η διακοπή είναι σημαντική, αλλά χρειάζεται παράλληλα η συνέχιση της παρακολούθησης και της θεραπείας του διαβήτη.

Κάπνισμα και στοματική υγεία

Το κάπνισμα μπορεί να επηρεάσει τα ούλα, τα δόντια και τους ιστούς της στοματικής κοιλότητας.

Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο περιοδοντικής νόσου, προβλήματα επούλωσης και ορισμένες παθήσεις του στόματος.

Μπορεί επίσης να προκαλεί δυσχρωμίες στα δόντια και να συμβάλλει στην κακοσμία του στόματος.

Η διακοπή του καπνίσματος, σε συνδυασμό με σωστή στοματική υγιεινή και τακτική οδοντιατρική φροντίδα, μπορεί να βελτιώσει τη στοματική υγεία.

Κάπνισμα και γονιμότητα

Το κάπνισμα μπορεί να επηρεάζει την αναπαραγωγική υγεία τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών.

Έχει συσχετιστεί με μειωμένη γονιμότητα, προβλήματα στην ποιότητα του σπέρματος και διαταραχές της αναπαραγωγικής λειτουργίας.

Επιπλέον, αυξάνει τον κίνδυνο ορισμένων επιπλοκών κατά την εγκυμοσύνη.

Η διακοπή πριν από μια προγραμματισμένη εγκυμοσύνη αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό προληπτικό βήμα.

Είναι επικίνδυνο το παθητικό κάπνισμα;

Ναι. Δεν υπάρχει αναγνωρισμένο ασφαλές επίπεδο έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα.

Ο άνθρωπος που βρίσκεται κοντά σε κάποιον που καπνίζει εισπνέει μέρος των επιβλαβών ουσιών του καπνού.

Η έκθεση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, εγκεφαλικού επεισοδίου και καρκίνου του πνεύμονα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παιδιά, εγκύους και ανθρώπους με χρόνια αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά προβλήματα.

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά

Η έκθεση των παιδιών στον καπνό συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο:

• Αναπνευστικών λοιμώξεων.
• Ωτίτιδων.
• Κρίσεων άσθματος.
• Μειωμένης αναπνευστικής υγείας.
• Συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου, όταν αφορά βρέφη.

Το κάπνισμα σε άλλο δωμάτιο, δίπλα σε ανοιχτό παράθυρο ή με ενεργό εξαερισμό δεν εξασφαλίζει πλήρη προστασία.

Η αποτελεσματικότερη προσέγγιση είναι η διατήρηση σπιτιού και αυτοκινήτου χωρίς καπνό.

Είναι ασφαλές να καπνίζουμε μόνο λίγα τσιγάρα;

Η μείωση του αριθμού των τσιγάρων μπορεί να αποτελεί στάδιο μιας οργανωμένης προσπάθειας διακοπής.

Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το κάπνισμα γίνεται ασφαλές.

Ακόμη και η χαμηλή καθημερινή κατανάλωση συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Επίσης, ένας άνθρωπος που μειώνει τα τσιγάρα μπορεί ασυνείδητα να εισπνέει πιο βαθιά ή να καπνίζει μεγαλύτερο μέρος από κάθε τσιγάρο.

Για τον λόγο αυτό, η μείωση έχει μεγαλύτερη αξία όταν αποτελεί βήμα προς μια συγκεκριμένη ημερομηνία πλήρους διακοπής.

Ο τελικός στόχος είναι η απαλλαγή από την έκθεση στον καπνό και όχι η αναζήτηση ενός υποτιθέμενου ασφαλούς αριθμού τσιγάρων.

Είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο πιο ασφαλές;

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο και το συμβατικό τσιγάρο δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.

Το συμβατικό τσιγάρο καίει καπνό, ενώ το ηλεκτρονικό θερμαίνει ένα υγρό και παράγει αερόλυμα.

Επειδή δεν υπάρχει καύση καπνού, το ηλεκτρονικό τσιγάρο μπορεί να εκθέτει τον χρήστη σε χαμηλότερα επίπεδα αρκετών επιβλαβών ουσιών σε σύγκριση με το συμβατικό κάπνισμα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το άτμισμα είναι ακίνδυνο.

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορεί να περιέχουν νικοτίνη και άλλες ουσίες που εισπνέονται. Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις τους δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.

Μπορεί το άτμισμα να βοηθήσει στη διακοπή;

Η επιστημονική έρευνα εξελίσσεται.

Συστηματική ανασκόπηση Cochrane, επικαιροποιημένη τον Αύγουστο του 2026, διαπίστωσε ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη μπορούν να βοηθήσουν ορισμένους ενήλικες καπνιστές να διακόψουν το συμβατικό κάπνισμα και, στις μελέτες που εξετάστηκαν, είχαν υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας από τη θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα δεν τα καθιστά αυτομάτως ακίνδυνα ή κατάλληλα για κάθε άνθρωπο.

Οι κίνδυνοι, η ποιότητα των προϊόντων, η πιθανή συνέχιση της εξάρτησης και η ανεπαρκής γνώση ορισμένων μακροχρόνιων επιπτώσεων παραμένουν σημαντικά ζητήματα.

Επίσης, η ταυτόχρονη χρήση συμβατικού και ηλεκτρονικού τσιγάρου μπορεί να διατηρεί σημαντική έκθεση στον καπνό.

Για κάποιον που επιθυμεί να διακόψει το κάπνισμα, είναι προτιμότερο να συζητήσει με εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας τις διαθέσιμες και κατάλληλες επιλογές υποστήριξης.

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν αποτελούν επιλογή για παιδιά, εφήβους ή ανθρώπους που δεν καπνίζουν.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να κόψει κάποιος το κάπνισμα;

Η δυσκολία δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τη συνήθεια να κρατά κάποιος ένα τσιγάρο.

Η νικοτίνη δρα στο νευρικό σύστημα και προκαλεί μεταβολές στους μηχανισμούς ανταμοιβής και εξάρτησης.

Με την επαναλαμβανόμενη έκθεση, ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στην παρουσία της.

Όταν η νικοτίνη μειώνεται απότομα, μπορεί να εμφανιστούν στερητικά συμπτώματα.

Παράλληλα, το κάπνισμα συχνά έχει συνδεθεί με δραστηριότητες όπως:

• Ο πρωινός καφές.
• Το διάλειμμα στην εργασία.
• Η οδήγηση.
• Το φαγητό.
• Η έξοδος με φίλους.
• Το άγχος ή η ένταση.
• Η ανία ή η ανάγκη για διάλειμμα.

Έτσι, η προσπάθεια διακοπής απαιτεί τόσο αντιμετώπιση της εξάρτησης από τη νικοτίνη όσο και αλλαγές σε συγκεκριμένες καθημερινές συμπεριφορές.

Πώς να κόψετε το κάπνισμα: 7 πρακτικά βήματα

Δεν υπάρχει μία μοναδική μέθοδος που λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλους.

Ένα οργανωμένο σχέδιο, όμως, μπορεί να κάνει την προσπάθεια πιο συγκεκριμένη και πιο εύκολα διαχειρίσιμη.

1. Επιλέξτε συγκεκριμένη ημερομηνία διακοπής

Ορίστε μια ρεαλιστική ημερομηνία κατά την οποία σκοπεύετε να σταματήσετε το κάπνισμα.

Μπορείτε να προετοιμαστείτε μειώνοντας σταδιακά τα τσιγάρα ή να επιλέξετε άμεση διακοπή.

Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με τις ανάγκες και την προηγούμενη εμπειρία του καπνιστή.

Εάν επιλέξετε σταδιακή μείωση, είναι σημαντικό να υπάρχει τελικός στόχος πλήρους διακοπής.

2. Αναγνωρίστε τι σας προκαλεί επιθυμία για τσιγάρο

Καταγράψτε τις στιγμές στις οποίες καπνίζετε συχνότερα.

Για παράδειγμα, μπορεί να είναι ο πρωινός καφές, μια δύσκολη τηλεφωνική συνομιλία ή το διάλειμμα μετά το φαγητό.

Για κάθε τέτοια στιγμή, προετοιμάστε μια εναλλακτική συμπεριφορά.

Αν έχετε συνδέσει το τσιγάρο με τον καφέ, δοκιμάστε να αλλάξετε τον χώρο ή τη ρουτίνα σας για τις πρώτες ημέρες.

3. Απομακρύνετε τα αντικείμενα που συνδέονται με το κάπνισμα

Απομακρύνετε τσιγάρα, τασάκια και αναπτήρες από το σπίτι και το αυτοκίνητο.

Καθαρίστε χώρους και αντικείμενα που διατηρούν έντονη μυρωδιά καπνού.

Η αλλαγή του περιβάλλοντος μπορεί να περιορίσει ορισμένα ερεθίσματα που προκαλούν επιθυμία για κάπνισμα.

4. Ζητήστε βοήθεια από το περιβάλλον σας

Ενημερώστε ανθρώπους που εμπιστεύεστε ότι προσπαθείτε να διακόψετε το κάπνισμα.

Μπορείτε να ζητήσετε να μην καπνίζουν μπροστά σας και να μη σας προσφέρουν τσιγάρα.

Η κοινωνική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζετε έντονη επιθυμία για κάπνισμα.

5. Προγραμματίστε πώς θα αντιμετωπίζετε την επιθυμία

Η έντονη επιθυμία για τσιγάρο συνήθως διαρκεί περιορισμένο χρονικό διάστημα, ακόμη κι όταν τη στιγμή που εμφανίζεται μοιάζει δύσκολο να αντιμετωπιστεί.

Μπορείτε να δοκιμάσετε:

• Να αλλάξετε δραστηριότητα.
• Να κάνετε έναν σύντομο περίπατο.
• Να πιείτε λίγο νερό.
• Να μασήσετε τσίχλα χωρίς ζάχαρη.
• Να πάρετε μερικές αργές αναπνοές.
• Να απομακρυνθείτε προσωρινά από το ερέθισμα.
• Να επικοινωνήσετε με κάποιο πρόσωπο υποστήριξης.

Αν η επιθυμία παραμένει πολύ έντονη, η κατάλληλη θεραπεία διακοπής μπορεί να βοηθήσει περισσότερο από την προσπάθεια να την αντιμετωπίσετε αποκλειστικά με αυτοέλεγχο.

6. Εξετάστε οργανωμένη υποστήριξη

Τα ιατρεία διακοπής καπνίσματος και οι εκπαιδευμένοι επαγγελματίες υγείας μπορούν να προσφέρουν εξατομικευμένη καθοδήγηση.

Η συμβουλευτική μπορεί να συνδυαστεί, όπου ενδείκνυται, με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

Ο συνδυασμός αυτός έχει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση και μπορεί να αυξήσει σημαντικά την πιθανότητα επιτυχίας.

7. Προετοιμαστείτε για πιθανές δυσκολίες

Η προσπάθεια διακοπής δεν εξελίσσεται πάντα χωρίς δυσκολίες.

Μπορεί να εμφανιστεί έντονη επιθυμία, νευρικότητα ή προσωρινή επιστροφή στο κάπνισμα.

Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, είναι χρήσιμο να εξετάσετε ποια κατάσταση οδήγησε στην υποτροπή και να προσαρμόσετε το σχέδιό σας.

Μια προσωρινή επιστροφή στο τσιγάρο δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Ποιες θεραπείες βοηθούν στη διακοπή του καπνίσματος;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσίευσε το 2024 τις πρώτες ολοκληρωμένες κλινικές οδηγίες του για τη θεραπεία διακοπής καπνού σε ενήλικες.

Οι οδηγίες προτείνουν συνδυασμό συμπεριφορικής υποστήριξης και κατάλληλης φαρμακευτικής θεραπείας.

Θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης

Η θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης χορηγεί νικοτίνη χωρίς τον καπνό και τα τοξικά προϊόντα καύσης του συμβατικού τσιγάρου.

Υπάρχουν διαφορετικές μορφές, όπως:

• Αυτοκόλλητα επιθέματα.
• Τσίχλες νικοτίνης.
• Παστίλιες.
• Στοματικά σπρέι ή άλλες κατάλληλες μορφές.

Τα επιθέματα παρέχουν πιο σταθερή απελευθέρωση νικοτίνης, ενώ οι βραχείας δράσης μορφές μπορούν να χρησιμοποιούνται για αιφνίδια επιθυμία.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο συνδυασμός ενός επιθέματος με μια μορφή βραχείας δράσης μπορεί να είναι αποτελεσματικότερος από τη χρήση ενός μόνο προϊόντος.

Η κατάλληλη μορφή και ποσότητα πρέπει να επιλέγονται με βάση τον βαθμό εξάρτησης και το ιατρικό ιστορικό, με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.

Βαρενικλίνη

Η βαρενικλίνη είναι φαρμακευτική θεραπεία που δρα σε υποδοχείς του νευρικού συστήματος οι οποίοι σχετίζονται με τη νικοτίνη.

Μπορεί να μειώσει την επιθυμία για κάπνισμα και την ευχαρίστηση που συνδέεται με αυτό.

Η χρήση της απαιτεί αξιολόγηση των ενδείξεων, των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών και των ατομικών χαρακτηριστικών του ασθενούς.

Βουπροπιόνη

Η βουπροπιόνη είναι άλλη φαρμακευτική επιλογή που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διακοπή του καπνίσματος σε κατάλληλους ασθενείς.

Δεν είναι κατάλληλη για όλους και χρειάζεται προσοχή σε συγκεκριμένες παθήσεις, φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις και παράγοντες κινδύνου, όπως ιστορικό επιληπτικών κρίσεων.

Κυτισινικλίνη

Η κυτισινικλίνη είναι θεραπεία που δρα επίσης στους μηχανισμούς εξάρτησης από τη νικοτίνη.

Περιλαμβάνεται στις θεραπευτικές επιλογές που αναγνωρίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Η καταλληλότητά της, οι αντενδείξεις και ο τρόπος χρήσης πρέπει να εξετάζονται σύμφωνα με το συγκεκριμένο σκεύασμα και τις οδηγίες επαγγελματία υγείας.

Καμία από τις παραπάνω θεραπείες δεν πρέπει να επιλέγεται αποκλειστικά από πληροφορίες του διαδικτύου, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν χρόνια νοσήματα, εγκυμοσύνη ή λήψη άλλων φαρμάκων.

Τι συμβαίνει στο σώμα όταν σταματάτε το κάπνισμα;

Τα οφέλη της διακοπής αρχίζουν σχετικά γρήγορα και συνεχίζονται για χρόνια.

Το CDC περιγράφει μια ενδεικτική χρονική εξέλιξη:

Χρόνος μετά τη διακοπή	Πιθανό όφελος
Μέσα στα πρώτα λεπτά	Ο καρδιακός ρυθμός αρχίζει να μειώνεται.
Περίπου 24 ώρες	Η νικοτίνη στο αίμα μειώνεται σημαντικά.
Μέσα σε λίγες ημέρες	Το μονοξείδιο του άνθρακα στο αίμα μειώνεται σε επίπεδα αντίστοιχα με μη καπνιστή.
1–12 μήνες	Ο βήχας και η δύσπνοια μπορεί να μειωθούν.
1–2 χρόνια	Ο κίνδυνος εμφράγματος μειώνεται σημαντικά.
5–10 χρόνια	Μειώνεται ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου και ορισμένων καρκίνων.
10–15 χρόνια	Ο πρόσθετος κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα μειώνεται περίπου στο μισό.
Περίπου 15 χρόνια	Ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου προσεγγίζει εκείνον ανθρώπου που δεν καπνίζει.

Τα χρονικά διαστήματα είναι ενδεικτικά και προέρχονται από πληθυσμιακά δεδομένα. Δεν αποτελούν ακριβή πρόβλεψη για κάθε άνθρωπο.

Η προηγούμενη διάρκεια καπνίσματος, η ηλικία, οι συνοδές παθήσεις και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν την πορεία της αποκατάστασης.

Το σημαντικό είναι ότι η διακοπή ωφελεί ακόμη και ανθρώπους που έχουν καπνίσει για πολλά χρόνια.

Ποια είναι τα συμπτώματα στέρησης της νικοτίνης;

Όταν κάποιος διακόπτει το κάπνισμα, ο οργανισμός χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί στην απουσία νικοτίνης.

Μπορεί να εμφανιστούν:

• Έντονη επιθυμία για τσιγάρο.
• Νευρικότητα και ευερεθιστότητα.
• Ανησυχία ή ανυπομονησία.
• Δυσκολία συγκέντρωσης.
• Διαταραχές ύπνου.
• Αυξημένη όρεξη.
• Μεταβολές στη διάθεση.
• Προσωρινό αίσθημα άγχους ή χαμηλής διάθεσης.

Τα συμπτώματα αυτά συχνά είναι εντονότερα τις πρώτες ημέρες και σταδιακά υποχωρούν, αν και η διάρκεια διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η επιθυμία για κάπνισμα μπορεί να επανεμφανίζεται αργότερα όταν υπάρχουν συγκεκριμένα ερεθίσματα.

Εάν εμφανιστούν έντονη ή παρατεταμένη ψυχική επιβάρυνση, σημαντικά καταθλιπτικά συμπτώματα ή άλλες ανησυχητικές αλλαγές, χρειάζεται αξιολόγηση από κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Θα πάρω βάρος αν κόψω το κάπνισμα;

Ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν αύξηση της όρεξης ή του σωματικού βάρους μετά τη διακοπή.

Αυτό μπορεί να σχετίζεται με αλλαγές στη δράση της νικοτίνης, στην αίσθηση γεύσης και όσφρησης και στις καθημερινές διατροφικές συνήθειες.

Ωστόσο, δεν εμφανίζουν όλοι την ίδια μεταβολή.

Για πιο ισορροπημένη καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν:

• Η τακτική σωματική δραστηριότητα.
• Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών.
• Ο προγραμματισμός γευμάτων.
• Η επιλογή κατάλληλων σνακ.
• Η αποφυγή μηχανικής αντικατάστασης κάθε τσιγάρου με φαγητό.

Για πρακτικές ιδέες, μπορείτε να δείτε και τις 30 προτάσεις για υγιεινά σνακ με λίγες θερμίδες.

Η πιθανότητα αύξησης βάρους δεν πρέπει να αποτελεί λόγο συνέχισης του καπνίσματος. Τα οφέλη της διακοπής είναι σημαντικά.

Κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη

Το κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Χαμηλό βάρος γέννησης.
• Πρόωρος τοκετός.
• Προβλήματα στην ανάπτυξη του εμβρύου.
• Ορισμένες επιπλοκές του πλακούντα.
• Αυξημένος κίνδυνος απώλειας κύησης.

Η διακοπή του καπνίσματος πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης προσφέρει σημαντικά οφέλη.

Η επιλογή θεραπείας απεξάρτησης χρειάζεται συνεργασία με τον μαιευτήρα ή άλλο κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Ορισμένες θεραπείες διακοπής δεν είναι κατάλληλες στην εγκυμοσύνη, ενώ η θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης μπορεί να εξεταστεί σε κατάλληλες περιπτώσεις με επαγγελματική καθοδήγηση.

Δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετη χρήση ή διακοπή φαρμακευτικών προϊόντων.

Πού μπορείτε να βρείτε βοήθεια για τη διακοπή καπνίσματος στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα λειτουργούν οργανωμένες υπηρεσίες που μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα.

Η τηλεφωνική γραμμή 1135 του ΕΟΔΥ

Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας παρέχει συμβουλευτική υποστήριξη για τη διακοπή του καπνίσματος μέσω της τηλεφωνικής γραμμής 1135.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΕΟΔΥ της 30ής Μαΐου 2026, η υπηρεσία λειτουργεί:

Δευτέρα έως Παρασκευή, 09:00–16:00.

Η γραμμή στελεχώνεται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας και παρέχει υποστήριξη σε ανθρώπους που θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα.

Μπορείτε επίσης να αναζητήσετε πληροφορίες για οργανωμένα ιατρεία διακοπής καπνίσματος και να απευθυνθείτε στον θεράποντα γιατρό σας.

Η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν έχουν προηγηθεί αποτυχημένες προσπάθειες ή υπάρχουν χρόνιες παθήσεις.

Συχνές ερωτήσεις για το κάπνισμα

Πόσο βλαβερό είναι ένα τσιγάρο την ημέρα;

Ακόμη και η μικρή καθημερινή κατανάλωση δεν θεωρείται ασφαλής. Ιδιαίτερα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο κίνδυνος δεν μειώνεται πάντα αναλογικά με τον αριθμό των τσιγάρων.

Μπορούν οι πνεύμονες να επανέλθουν μετά τη διακοπή;

Η διακοπή μπορεί να μειώσει τον βήχα και τη δύσπνοια και να περιορίσει την περαιτέρω βλάβη. Ωστόσο, ορισμένες δομικές αλλοιώσεις, όπως εκείνες που σχετίζονται με το εμφύσημα, δεν αναστρέφονται πλήρως.

Ποια είναι η καλύτερη μέθοδος διακοπής;

Δεν υπάρχει μία μοναδική μέθοδος για όλους. Ο συνδυασμός συμπεριφορικής υποστήριξης και κατάλληλης φαρμακευτικής θεραπείας έχει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση.

Είναι καλύτερη η απότομη διακοπή ή η σταδιακή μείωση;

Και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Η επιλογή εξαρτάται από την προηγούμενη εμπειρία, την προτίμηση και το πρόγραμμα υποστήριξης. Η σταδιακή μείωση πρέπει να έχει συγκεκριμένο τελικό στόχο πλήρους διακοπής.

Είναι τα τσιγάρα με λιγότερη πίσσα πιο ασφαλή;

Όχι. Οι χαρακτηρισμοί που δημιουργούν την εντύπωση λιγότερο επιβλαβούς τσιγάρου δεν σημαίνουν ότι το προϊόν είναι ασφαλές.

Το άτμισμα προκαλεί λιγότερη βλάβη από το κάπνισμα;

Η πλήρης μετάβαση από το συμβατικό τσιγάρο στο ηλεκτρονικό μπορεί να μειώσει την έκθεση σε αρκετές τοξικές ουσίες που προέρχονται από την καύση. Ωστόσο, το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνο και οι μακροχρόνιοι κίνδυνοι δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως.

Πόσο διαρκεί η επιθυμία για τσιγάρο μετά τη διακοπή;

Οι έντονες επιθυμίες συχνά διαρκούν λίγα λεπτά, αλλά μπορούν να επανεμφανίζονται για εβδομάδες ή και αργότερα, ιδίως όταν υπάρχει κάποιο ερέθισμα που έχει συνδεθεί με το κάπνισμα.

Μπορεί κάποιος να κόψει το κάπνισμα μετά από 30 χρόνια;

Ναι. Η διακοπή προσφέρει οφέλη σε κάθε ηλικία και ανεξάρτητα από το πόσα χρόνια έχει καπνίσει κάποιος.

Χρειάζονται όλοι φάρμακα για να σταματήσουν;

Όχι. Ορισμένοι άνθρωποι διακόπτουν το κάπνισμα χωρίς φαρμακευτική βοήθεια. Ωστόσο, οι τεκμηριωμένες θεραπείες μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες επιτυχίας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική εξάρτηση.

Αν ξανακαπνίσω ένα τσιγάρο, σημαίνει ότι απέτυχε η προσπάθεια;

Όχι απαραίτητα. Είναι χρήσιμο να αναγνωριστεί τι προκάλεσε την επιστροφή στο κάπνισμα και να προσαρμοστεί το σχέδιο. Η επανέναρξη της προσπάθειας είναι προτιμότερη από την εγκατάλειψή της.

Συμπέρασμα

Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακές, αναπνευστικές και ογκολογικές παθήσεις.

Οι επιπτώσεις του δεν περιορίζονται στον καπνιστή, καθώς και το παθητικό κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στην υγεία.

Η διακοπή του καπνίσματος είναι μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις πρόληψης που μπορεί να πάρει ένας άνθρωπος. Τα οφέλη αρχίζουν σύντομα και αυξάνονται όσο παρατείνεται η αποχή.

Οι σύγχρονες μέθοδοι διακοπής περιλαμβάνουν συμπεριφορική υποστήριξη, κατάλληλες φαρμακευτικές επιλογές και οργανωμένη παρακολούθηση.

Δεν χρειάζεται κάθε άνθρωπος το ίδιο πρόγραμμα. Η επιλογή πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες, στο ιστορικό και στον βαθμό εξάρτησης.

Για όποιον επιθυμεί να ξεκινήσει την προσπάθεια στην Ελλάδα, η γραμμή 1135 του ΕΟΔΥ και τα οργανωμένα ιατρεία διακοπής καπνίσματος αποτελούν σημαντικές πηγές υποστήριξης.