Ιατρικές Πληροφορίες
  

Αφυδάτωση

 

Ορισμός

 

Αφυδάτωση είναι η σημαντική μείωση του νερού του σώματος και, σε διαφορετικό βαθμό, των ηλεκτρολυτών. 

 

 

Η αφυδάτωση οφείλεται κυρίως σε τέσσερις βασικές κατηγορίες παραγόντων:

 

 

  • Παράγοντες που προκαλούν μείωση της πρόσληψης νερού

 

Αφυδάτωση από μειωμένη πρόσληψη νερού παρατηρείται σε πολυάσχολους επαγγελματίες με ψυχογενή μειωμένη πρόσληψη, σε ηλικιωμένους, σε πάσχοντες από ορισμένα οργανικά νοσήματα (π.χ. εγκεφαλικά, ψυχιατρικά σύνδρομα).

 

 

  • Παράγοντες που προκαλούν αυξημένες απώλειες ύδατος

 

Αφυδάτωση από αυξημένες απώλειες παρατηρείται κατά τη διάρκεια υψηλών περιβαλλοντικών θερμοκρασιών, σε ηλικιωμένους, σε περίπτωση χρήσης ορισμένων φαρμάκων ή τοξικών ουσιών (π.χ. διουρητικά) σε πάσχοντες από ορισμένα οργανικά νοσήματα (π.χ. νεφρικά νοσήματα, διαβήτης, διάρροια) κλπ. Η άσκηση σε περιόδους καύσωνα αυξάνει την πιθανότητα αφυδάτωσης σε υγιή άτομα.

 

 

  • Παράγοντες που προκαλούν απώλεια ολικού αίματος

 

Η αιμορραγία μπορεί να είναι εμφανής (π.χ. τροχαίο ατύχημα) ή να πρόκειται για εσωτερική αιμορραγία (π.χ. γαστρορραγία).

 

 

  • Παράγοντες που προκαλούν παθολογική συσσώρευση ή εξαγγείωση

 

νερού σε ορισμένες περιοχές του σώματος, με αποτέλεσμα τη στέρησή του σε άλλες. Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει κλασσικά σε περιπτώσεις εκτεταμένων εγκαυμάτων, παγκρεατίτιδας, ασκίτη, ειλεού.

 

Ο μηχανισμός της αφυδάτωσης είναι μεικτός, σε ορισμένες περιπτώσεις.

 

 

 

Αίτια

 

Οι περισσότεροι υποθέτουμε ότι πίνουμε αρκετά υγρά καθημερινά. Πραγματικά, πίνουμε καφέδες, τσάι, αναψυκτικά ή άλλα ροφήματα. Αυτά τα υγρά όμως τις περισσότερες φορές αυξάνουν τις απώλειες γιατί προκαλούν διούρηση και εφίδρωση. 

 

 

Τα συνήθη αίτια είναι:

 

  • Παρατεταμένη σωματική δραστηριότητα με εφίδρωση χωρίς να καταναλώνεται αρκετό νερό, ειδικά σε ένα θερμό και / ή ξηρό περιβάλλον
  • Η απώλεια αίματος που οφείλεται σε τραύμα
  • Διάρροια
  • Υπερθερμία
  • Shock (hypovolemic)
  • Εμετός
  • Η χρήση της μεθαμφεταμίνης, αμφεταμίνης, καφεΐνης  και άλλα διεγερτικά
  • Η υπερβολική κατανάλωση των αλκοολούχων ποτών
  • Λοιμώδη νοσήματα ( γαστρεντερίτιδα, χολέρα σιγκέλωση)
  • Υποσιτισμός
  • Ηλεκτρολυτικές διαταραχές ( υπερνατριαιμία, υπονατριαιμία, νηστεία, άρνηση λήψης τροφής, αδυναμία κατάπωσης)
  • Γλυκοζουρία
  • Ουραιμία

 

 

 

Διάγνωση

 

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και τη φυσική εξέταση.

 

 

 

Συμπτώματα

 

Τα συμπτώματα της ήπιας αφυδάτωσης περιλαμβάνουν:

 

  • δίψα,
  • μειωμένη ποσότητα ούρων,
  • ασυνήθιστα σκούρα ούρα,
  • δυσκοιλιότητα
  • ανεξήγητη κόπωση,
  • ευερεθιστότητα,
  • έλλειψη δακρύων όταν κλαίνε,
  • κεφαλαλγία,
  • ξηροστομία,
  • ζαλάδα (λόγω ορθοστατικής υπότασης),
  • αϋπνία.

 

 

Τα συμπτώματα της σοβαρής αφυδάτωσης περιλαμβάνουν:

 

  • πονοκεφάλους
  • μυϊκές κράμπες,
  • μειωμένη αρτηριακή πίεση (υπόταση),
  • ζάλη ή λιποθυμία όταν στέκεστε όρθιοι (εξαιτίας ορθοστατικής υπότασης).
  • παραλήρημα,
  • απώλεια των αισθήσεων,
  • οίδημα της γλώσσας
  • θάνατο.

 

 

Άλλα συμπτώματα που μπορούν να οφείλονται σε χρόνια αφυδάτωση είναι:

 

  • Ουρολοιμώξεις: στοιχεία δείχνουν ότι όσοι είναι αφυδατωμένοι έχουν πιο συμπυκνωμένα ούρα με αποτέλεσμα τοξίνες που περιέχονται σε αυτά να προκαλούν βλάβη στο επιθήλιο των οργάνων του ουροποιητικού και να αυξάνεται η πιθανότητα να αναπτυχθούν μικρόβια.

 

  • Καρδιαγγειακά νοσήματα: μελέτες δείχνουν ότι η αφυδάτωση αυξάνει τον κίνδυνο για έμφραγμα και εγκεφαλικά επεισόδια, λόγω αυξημένης γλοιότητας του αίματος. 

 

  • Δυσπεπτικά ενοχλήματα: οι εκκρίσεις των πεπτικών χυμών του στομάχου και του εντέρου είναι μειωμένες.

 

  • Υπόταση ή Υπέρταση: ο όγκος του αίματος δεν είναι επαρκής για να γεμίσει τις αρτηρίες και τις φλέβες στο σώμα μας. Αυτό δυσκολεύει το σώμα ώστε να ρυθμίζει τη σωστή πίεση. Το αποτέλεσμα είναι είτε να έχουμε αυξημένη είτε χαμηλή αρτηριακή πίεση. 

 

  • Υγεία των δοντιών: η αφυδάτωση μειώνει την παραγωγή σάλιου και την προστασία που αυτό παρέχει στα δόντια. Θα πρέπει να το προσέχουν ιδιαίτερα όσοι αθλούνται και ιδρώνουν έντονα. 

 

 

 

Θεραπεία

 

Η θεραπεία περιλαμβάνει:

 

  • άναλo δίαιτα και
  • διούρηση με σπειρoνoλακτόνη και φoυροσεμίδη.

 

Οι διαδοχικές εκκενωτικές παρακεντήσεις, οι περιτοναϊκές παρακάμψεις, τα TIPS και η μεταμόσχευση αποτελούν τις εναλλακτικές θεραπευτικές λύσεις.

 

Ενδείξεις διαγνωστικής παρακέντησης:

 

  1. Ασθενείς με πρωτοεμφανιζόμενο ασκίτη.
  2. Κιρρωτικοί ασθενείς με ασκίτη κατά την νοσηλεία τους.
  3. Ασθενείς με ασκίτη και κλινική εικόνα λοίμωξης.
  4. Κιρρωτικοί ασθενείς με ασκίτη και επιδείνωση της κλινικής τους εικόνας στην διάρκεια της νοσηλείας τους.
  5. Κιρρωτικοί ασθενείς με ασκίτη και επιδείνωση της εργαστηριακής τους εικόνας στην διάρκεια της νοσηλείας τους (αζωθαιμία, λευκοκυττάρωση, οξέωση).

 

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η διατροφή πρέπει να είναι χαμηλή σε νάτριο (συστατικό του αλατιού) με την περιεκτικότητά της να φτάνει ως τα 2 γραμμάρια την ημέρα. Για επιτευχθεί αυτό δεν θα πρέπει να προστίθεται παρά ελάχιστο αλάτι στο μαγείρεμα και καθόλου στο ήδη μαγειρεμένο φαγητό. Εκτός αυτού βέβαια, τρόφιμα με μεγάλη περιεκτικότητα σε αλάτι, όπως τα παρακάτω, θα πρέπει να αποφεύγονται:

 

  • Ψάρια, κρέατα, λαχανικά σε κονσέρβες
  • Μπέικον, λουκάνικα, ζαμπόν και άλλα αλλαντικά
  • Καπνιστά ψάρια και κρέατα
  • Πίκλες
  • Προμαγειρεμένα φαγητά, έτοιμες σούπες/σάλτσες, κύβοι & μείγματα μαγειρέματος
  • Αλατισμένοι ξηροί καρποί, πατατάκια, κράκερς και άλλα αλμυρά σνακ
  • Τυρί (έως 100 γρ την εβδομάδα)
  • Ψωμί (έως 4 φέτες την ημέρα)

 

Τα υποκατάστατα αλατιού μπορούν αποτελέσουν μια λύση για όσους δεν παρουσιάζουν υπερκαλιαιμία και ηπατονεφρικό σύνδρομο.

« επιστροφή