Ιατρικές Πληροφορίες
  

Ακράτεια ούρων

 

Ορισμός

 

Ακράτεια ούρων είναι η ακούσια απώλεια ούρων. Η ακράτεια των ούρων δεν είναι νόσος , είναι ένα σύμπτωμα το οποίο μπορεί να αντιμετωπισθεί και να εξαλειφθεί.

 

Η ακράτεια ούρων είναι πολύ πιο συχνή. Υπολογίζεται πως μέχρι και 10-35% των ενηλίκων έχουν κάποιου βαθμού και κάποιας μορφής ακράτεια ενώ σε ιδρύματα και γηροκομεία το ποσοστό αυτό  είναι 60%.

 

 

 

Αιτιολογία   

 

Η ακράτεια των ούρων αποτελεί συχνό πρόβλημα της σύγχρονης κοινωνίας και οι κυριότεροι παράγοντες οι οποίοι σχετίζονται με την ακράτεια των ούρων είναι: 

 

  • Η ηλικία και το φύλο, καθώς ο επιπολασμός της νόσου είναι μεγαλύτερος στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες, ενώ διαφέρουν και οι μορφές της ακράτειας, 
  • Γυναικολογικοί - μαιευτικοί παράγοντες, η γέννηση περισσότερων από τέσσερα παιδιά με φυσιολογικό τοκετό ή ο τραυματισμός του περινέου αποτελούν προδιαθεσιακό παράγοντα για την εμφάνιση της ακράτειας στις μεγάλες ηλικίες και ο τύπος είναι εκείνος από προσπάθεια, 
  • Οι γυναίκες στις οποίες ο καταμήνιος κύκλος διακόπηκε χειρουργικά, εμφανίζουν σε μεγαλύτερο ποσοστό ακράτεια σε σχέση με εκείνες οι οποίες εισήλθαν φυσιολογικά στο κλιμακτηριακό σύνδρομο, 
  • Η χρήση αντισυλληπτικών ανεξάρτητα από τη διάρκεια χρήσης δεν συνδέεται με την εμφάνιση ακράτειας, 
  • Η κυστεοκήλη και η κυστεοουρηθροκήλη σχετίζονται με την εμφάνιση ακράτειας και είναι ανάλογη με το βαθμό χαλάρωσης του πυελικού εδάφους και της προβολής του κολπικού τοιχώματος και οφείλονται στη μεταβολή της φυσιολογικής ανατομικής θέσης των οργάνων της πυέλου, 
  • Η παχυσαρκία και ιδιαίτερα όταν ο δείκτης σωματικής μάζας είναι υψηλός προδιαθέτει στην εμφάνιση της ακράτειας, 
  • Η σωματική άσκηση, η απώλεια μικρής ποσότητας ούρων κατά την άσκηση αποτελεί μια φυσιολογική κατάσταση, 
  • Το οικογενειακό ιστορικό, υποστηρίζεται από ορισμένους ότι το οικογενειακό ιστορικό ακράτειας αποτελεί ισχυρό προδιαθεσιακό παράγοντα στις γυναίκες, 
  • Δημογραφικοί παράγοντες, οι γυναίκες της λευκής φυλής παρουσιάζουν ακράτεια σε μεγαλύτερο ποσοστό σε σχέση με τις έγχρωμες, 
  • Παθολογικές ή τραυματικές καταστάσεις, όπως οι κακώσεις του νωτιαίου μυελού, η στηθάγχη, τα παροδικά ισχαιμικά επεισόδια, ο σακχαρώδης διαβήτης, η νόσος του Parkinson, η σκλήρυνση κατά πλάκας, οι μυοπάθειες, ο χρόνιος βήχας, 
  • Οι χειρουργικές επεμβάσεις που συνδέονται με την εμφάνιση ακράτειας είναι η ριζική προστατεκτομή στους άνδρες και η υστερεκτομή στις γυναίκες, 
  • Η λήψη φαρμάκων, όπως τα διουρητικά, τα αντιχολινεργικά, οι α και β - αδρενεργικοί αγωνιστές - ανταγωνιστές, τα αντιφλεγμονώδη, τα αντικαταθλιπτικά, τα αντιψυχωσικά επηρεάζουν τη λειτουργία του κατώτερου ουροποιητικού, 
  • Ο ιδρυματισμός (εγκλεισμός σε οίκους ευγηρίας) και σοβαρή έκπτωση των νοητικών και σωματικών λειτουργιών, όπως και περιβαλλοντικοί λόγοι συντελούν στη εμφάνιση της ακράτειας.

 

 

 

Συμπτωματολογία

 

Κλινικά συμπτώματα της ακράτειας ούρων είναι η συχνουρία, η έπειξη (ισχυρή επιθυμία, που συνοδεύεται από το φόβο της απώλειας των ούρων) για ούρηση, η νυχτουρία. H ακράτεια από προσπάθεια χαρακτηρίζεται από την απώλεια ούρων με το βήχα, το φτέρνισμα, τη μεγάλη προσπάθεια, το περπάτημα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η απώλεια των ούρων είναι συνεχής. 

 

 

 

Διάγνωση - Ιατρικές Εξετάσεις

 

Η διαγνωστική προσέγγιση βασίζεται στη λήψη αξιόπιστου ιστορικού, με ιδιαίτερη προσοχή στο αντίστοιχο χειρουργικό, την ενδεχόμενη λήψη φάρμακων και την πιθανή ύπαρξη άλλων παθήσεων. Στη συνέχεια ακολουθεί η κλινική εξέταση και ο εργαστηριακός έλεγχος.

 


Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει:

 

  • την εξέταση της κοιλίας,
  • του κόλπου,
  • την αδρή νευρολογική εξέταση και άλλες ειδικότερες δοκιμασίες που πραγματοποιεί ο ουρολόγος,

 

 

Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει:

  • το βιοχημικό έλεγχο (σάκχαρο, ουρία, κρεατινίνη, κάλιο, νάτριο),
  • τη γενική και την καλλιέργεια των ούρων,
  • την κυτταρολογική εξέταση των ούρων.

 

 

Οι διαγνωστικές δοκιμασίες συμπληρώνονται με την κυστεοσκόπηση και τον απεικονιστικό έλεγχο που περιλαμβάνει:

  • το υπερηχογράφημα νεφρών - κύστης,
  • την κυστεογραφία και
  • την ενδοφλέβια ουρογραφία για τον έλεγχο του ανώτερου ουροποιητικού, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και ο μαγνητικός συντονισμός. 

 

Τέλος ο ουροδυναμικός έλεγχος αποτελεί τη βάση της διαγνωστικής προσέγγισης της δυσλειτουργίας του κατώτερου ουροποιητικού. 

 

 

 

Θεραπεία

 

Η ακράτεια των ούρων ανάλογα με τα κλινικά δεδομένα, διακρίνεται σε πέντε κατηγορίες: 


α) Ακράτεια από προσπάθεια, 
β) Ακράτεια από έπειξη, 
γ) Μικτού τύπου ακράτεια, 
δ) Συνεχής ακράτεια και 
ε) Ακράτεια από υπερπλήρωση.

 


Ακράτεια από προσπάθεια (49%): Η άρρωστη αναφέρει απώλεια ούρων μετά από προσπάθεια (βήχα, φτέρνισμα, γέλιο, χορό, άρση βάρους κ.ά.) που σημαίνει απώλεια σε κάθε αιτία που προκαλεί αύξηση της πίεσης μέσα στην κοιλιά. Πιο συχνά σε νεότερες γυναίκες ( <55 ετών), με αιχμή το ηλικιακό εύρος των 35 και 44 ετών.

 

Ακράτεια από έπειξη (22%): Η ασθενής αναφέρει αίσθημα έπειξης για ούρηση το οποίο δεν μπορεί να καταστείλει με συνέπεια την απώλεια άλλοτε άλλης ποσότητα ούρων μέχρι να φτάσει στην τουαλέτα.


Μεικτού τύπου ακράτεια (29%) : Είναι ο συνδυασμός συμπτωμάτων ακράτειας ούρων από προσπάθεια και από έπειξη. Εμφανίζεται πιο συχνά σε μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες.

Ακράτεια από υπερπλήρωση ή ψευδοακράτεια. Συνήθως συνυπάρχει αίσθημα ατελούς κένωσης της κύστης, βάρος χαμηλά στην κοιλιά, όπου με τη ψηλάφηση διαπιστώνεται η διατεταμένη κύστη που δίνει την εντύπωση κυήσεως.

 

 

Κύριοι παράγοντες κινδύνου σε ακράτεια από προσπάθεια (SUI)

 

  • Οικογενειακή προδιάθεση: γυναίκες των οποίων οι μητέρες ή/και οι μεγαλύτερες αδελφές εμφάνισαν ακράτεια, είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν και αυτές ακράτεια από προσπάθεια
  • Φύλο: Οι γυναίκες είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο από τους άνδρες στην εμφάνιση SUI.
  • Κύηση και τοκετός : Είναι συχνή σε εγκύους ,αν και υποχωρεί προσωρινά μετά τον τοκετό. Ο πρώτος τοκετός φαίνεται να έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στην εμφάνιση SUI, ενώ οι επόμενοι μπορεί να έχουν προσθετική δράση. Η περινεοτομή και ο επεμβατικός τοκετός φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης SUI. Ωστόσο οι γυναίκες που υποβλήθηκαν σε καισαρική φαίνεται να έχουν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης ακράτειας από προσπάθεια μετά τον τοκετό σε σύγκριση με τις γυναίκες που έκαναν κολπικό τοκετό, αλλά δεν παύουν να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τις ατόκους
  • Μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στην πύελο και ακτινοθεραπεία
  • Πρόπτωση των οργάνων της πυέλου (κυστεοκήλη, ορθοκήλη)
  • Παχυσαρκία. Διότι το βάρος μεταφέρεται στο πυελικό έδαφος και μπορεί να αυξήσει την πίεση μέσα στην κοιλιά και την πίεση στην ουροδόχο κύστη.
  • Δυσκοιλιότητα
  • Ηλικία
  • Συνοδά νοσήματα: π.χ. Διαβήτης, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια
  • Νευρολογικές παθήσεις; Εγκεφαλικό επεισόδιο, σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσος του Πάρκινσον.
  • Πνευμονική νόσος και κάπνισμα : αύξηση της πίεσης μέσα στην κοιλιά από τον χρόνιο βήχα.

 

 

Αντιμετώπιση της ακράτειας από έπειξη

 

Στις περισσότερες περιπτώσεις (στο 90% των ασθενών ή και περισσότερο) η θεραπεία είναι συντηρητική δηλαδή με εκγύμναση της ουροδόχου κύστης και /ή φάρμακα και μόνο σε λίγες ευτυχώς περιπτώσεις που τα συμπτώματα παραμένουν έντονα και οι πιέσεις μέσα στην κύστη παραμένουν υψηλές , η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί λύση εκλογής ή αναγκαστική. Σήμερα υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός διαθέσιμων φαρμάκων (ανήκουν στην κατηγορία των αντιχολινεργικών) με λίγες ,γνωστές και ήπιες παρενέργειες (ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, δυσπεψία κ.ά.) και βέβαια μεγάλη αποτελεσματικότητα.

 

 

Αντιμετώπιση της ακράτειας από προσπάθεια

 

Η σημερινή θεραπεία της ακράτειας από προσπάθεια μπορεί να διαιρεθεί σε συντηρητική και χειρουργική.

 

Η συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνει :

  • αλλαγές στον τρόπο ζωής ( απώλεια βάρους, διακοπή καπνίσματος, έλεγχος πρόσληψης υγρών)
  • την άσκηση των μυών του πυελικού εδάφους και
  • την φαρμακευτική αγωγή

 

 

Η χειρουργική θεραπεία


Επεμβάσεις αποκατάστασης της ακράτειας από προσπάθεια έχουν περιγραφεί μέχρι σήμερα περισσότερες από 100 και διακρίνονται:

  • σε διακολπικές (γίνονται μέσα από τον κόλπο),σε υπερηβικές (με τομές χαμηλά στην κοιλιά ) και
  • σε ενδοσκοπικές.

 

 

 

Επιπλοκές

 

Οι επιπλοκές που παρατηρούνται εντοπίζονται είτε στην κύστη, είτε στο ανώτερο ουροποιητικό.

 

Επιπλοκές σε νευρογενείς διαταραχές της ούρησης

 

1. Οι επιπλοκές που παρατηρούνται στην κύστη:

  • με δοκίδωση,
  • υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις
  • λιθίαση στην κύστη,

 

2. Στο ανώτερο ουροποιητικό παρατηρείται:

  • νεφρολιθίαση,
  • πυελονεφρίτιδα
  • κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση.

 

3. Στο επίπεδο των έξω γεννητικών οργάνων συχνά εμφανίζονται:

  • η κάκωση του δέρματος του πέους,
  • οι κατακλίσεις από τη διαβροχή με τα ούρα,
  • η σεξουαλική δυσλειτουργία
  • η στείρωση.

 

Ο απώτερος στόχος των θεραπευτικών παρεμβάσεων είναι η προστασία του ανώτερου ουροποιητικού, έτσι ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος εγκατάστασης νεφρικής ανεπάρκειας.

 

 

Επιπλοκές σε μη νευρογενείς διαταραχές της ούρησης

 

  • το ερύθημα στο περίνεο και τις μηροβουβωνικές πτυχές,
  • οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις,
  • τα έλκη,
  • οι κατακλίσεις,
  • τα κατάγματα,
  • η κακοσμία του σώματος,
  • η κατάθλιψη,
  • η συναισθηματική αστάθεια,
  • η μείωση της αυτοπεποίθησης,
  • η κοινωνική απομόνωση,
  • η δυσαρμονία στις σχέσεις με το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον,
  • η αρνητική επίπτωση στη σεξουαλική δραστηριότητα,
  • ο πρώιμος ιδρυματισμός

 

 

 

Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας

 

Καλό είναι να επισκεφτείτε το Ουρολόγο  εάν έχετε κάποια από τα συμπτώματα που προαναφέρθηκαν

 

« επιστροφή