Ιατρικές Πληροφορίες
  

Πόνος στην κοιλιά (κοιλιακός πόνος)

Μπορεί να οφείλεται σε κάποιο όργανο που βρίσκεται στην κοιλιακή χώρα, όπως, π.χ., στομάχι, έντερο κ.λπ., αλλά και  σε όργανο έξω από την κοιλιακή χώρα, όπως τα πνευμόνια, η σπονδυλική στήλη, η καρδιά, ο υπεζωκώς, τα ενδοπυελικά όργανα (σάλπιγγες) κ.λπ.
 
 
 
Οι όροι «οξύς κοιλιακός πόνος» και «οξεία κοιλία» δεν είναι ταυτόσημοι. Η «οξεία κοιλία» αναφέρεται σε νοσήματα που απαιτούν συνήθως χειρουργική θεραπευτική αντιμετώπιση. Οι τύποι του οξέος κοιλιακού άλγους  διακρίνονται σε σπλαχνικό, σωματικό ή τοιχωματικό και αντανακλαστικό ανάλογα με την προέλευση και τον παθοφυσιολογικό μηχανισμό.
 
 
 
 
 
Αιτίες οξέος κοιλιακού πόνου (άλγους) είναι:
 
η οξεία λοιμώδης εντερίτιδα και η φλεγμονή ή απόφραξη κοίλου σπλάχνου. 
 
 
 
 
Η συχνότερη αιτία κοιλιακού πόνου  που χρήζει χειρουργικής αντιμετώπισης είναι:
 
η οξεία σκωληκοειδίτιδα.
 
 
 
 
Σπανιότερες αιτίες είναι: 
 
  • η επιπλοκή οξείας  εκκολπωματίτιδας και 
  • η διάτρηση πεπτικού έλκους ή άλλου κοίλου σπλάχνου.
 
 
 
 
Οι αιτίες που προκαλούν κοιλιακό πόνο
 
Όπως είπαμε, η κοιλιακή χώρα έχει πάρα πολλά ζωτικά όργανα τα οποία για διάφορους λόγους μπορεί να μας προκαλέσει πόνο.
 
 
 
 
Οι συνηθέστερες αιτίες κοιλιακού πόνου είναι:
 
  • ο πόνος που παρουσιάζεται σε μερικά άτομα πριν από την αφόδευση και περνάει με την κένωση του εντέρου, ή
  • ο πόνος ο οποίος οφείλεται στο «κρύωμα» της κοιλιάς και ο οποίος περνάει εύκολα με μία κομπρέσα με οινόπνευμα.
 
 
 
 
Ο γενικευμένος κοιλιακός πόνος, αυτός, δηλαδή, που είναι διάχυτος σε όλη την κοιλιακή χώρα, συνήθως οφείλεται σε:
 
 
 
  1. Δυσπεψία: όταν τρώμε ένα γεύμα βαρύ ή που δεν το έχουμε συνηθίσει, το στομάχι και το έντερο υπερφορτώνονται με αποτέλεσμα να προκαλείται πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς. Σε αυτή την περίπτωση, ο κοιλιακός πόνος συνοδεύεται από φούσκωμα, ναυτία και αίσθημα καύσου.
  2. Σωματική καταπόνηση: είναι συχνό το φαινόμενο να εκδηλώνεται πόνος στην κοιλιά μετά από έντονη εκγύμναση. Στην πραγματικότητα, ο πόνος σχετίζεται τους μύες της κοιλιάς και προκαλείται από μυική διάταση ή άλλο μικροτραυματισμό. 
  3. Νόσος των χοληφόρων: Χολοκυστίτιδα (φλεγμονή της χοληδόχου κύστης) και χολολιθίαση τυπικά προκαλούν πόνο στην δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς. Ο πόνος είναι συχνά υποτροπιάζων και έχει σχέση με τη πέψη. Ο ασθενής παραπονιέται για ναυτία , εμετό και ανορεξία μαζί με τον πόνο.
  4. Οξεία παγκρεατίτιδα: Αυτή η κατάσταση προκαλεί έντονο επιγαστρικό(στο άνω κεντρικό μέρος της κοιλιάς) και μπορεί να αντανακλά στην πλάτη. Ο εμετός και το σοκ μπορεί να είναι συνοδά φαινόμενα
  5. Πεπτικό έλκος.
  6. Γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος
  7. Πνευμονία του κάτω μέρος των πνευμόνων μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό πόνο ερεθίζοντας το διάφραγμα (ο μυς που χωρίζει το θώρακα από την κοιλιά). Η κατάσταση μιμείται πόνο των χοληφόρων.
  8. Βλάβη στο σπλήνα:το όργανο αυτό βρίσκεται κοντά στο στομάχι και χρησιμεύει για να φιλτράρει το αίμα. Μπορεί να πάθει βλάβη από τραύμα η από πήγμα που μπαίνει στην κυκλοφορία , καταστάσεις που και οι δύο προκαλούν πόνο στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς.
  9. Καρδιακή προσβολή: μπορεί να εκδηλωθεί με κοιλιακό πόνο στην άνω κοιλιά. Ο κοιλιακός πόνος παρατηρείται μερικές φορές σε καρδιοπαθείς, ιδιαίτερα με οξεία, βαριά δεξιά ανεπάρκεια. Σαν αιτιολογικός μηχανισμός θεωρείται συνήθως η διόγκωση του ήπατος.
 
 
Ο κοιλιακός πόνος παρατηρείται επίσης στη στηθάγχη και το έμφραγμα του μυοκαρδίου αλλά σ' αυτές τις νόσους δεν εντοπίζεται μόνο στην κοιλιακή χώρα. Οποιαδήποτε πάθηση των σπλάχνων του επιγαστρίου μπορεί να προκαλέσει πόνο στο στήθος, που είναι δυνατό να εκληφθεί σαν καρδιακός πόνος.
 
 
 
Ο πόνος επίσης της χολοκυστίτιδας είναι δύσκολο να διακριθεί από τον καρδιακό και, επειδή η χολοκυστίτιδα συχνά συνυπάρχει με στεφανιαία νόσο, είναι ίσως εξαιρετικά δύσκολη η ορθή διάγνωση της αιτιολογίας του πόνου.
 
 
 
 
 
 
 

Χαρακτήρες του πόνου 

 
 
α) Έντονος - ανυπόφορος πόνος. Συνήθως δεν ανακουφίζεται ο πάσχων από την συνήθη δόση ναρκωτικών. Οι πιο συχνές παθήσεις που προκαλούν τέτοιο πόνο είναι οι αγγειακές βλάβες (έμφραγμα του μυοκαρδίου, ρήξη ανευρύσματος κοιλιακής αορτής στραγγαλισμός αγγείων του εντέρου) ή η ρήξη κοίλου σπλάχνου. Ο κωλικός του ήπατος ή του νεφρού σπάνια εμφανίζονται με τέτοιο ανυπόφορο πόνο.
 
 
 
β) Σοβαρός πόνος. Έντονος πόνος που όμως βελτιώνεται από παυσίπονα είναι της οξείας παγκρεατίτιδας, της περιτονίτιδας, και της θρόμβωσης των άνω μεσεντερίων αγγείων.
 
 
 
γ) Πόνος αμβλύς. Αμβλύς πόνος διάχυτος που δεν περνά με τα αναλγητικά μπορεί να έχει και σταδιακή εμφάνιση συνήθως παρουσιάζεται σε κοιλιακές φλεγμονές και κοιλιακά αποστήματα. Η οξεία σκωληκοειδίτιδα και η εκκολπωματίτιδα είναι οι πιο συχνές αιτίες του πόνου αυτού.
 
 
 
δ) Διαλείπων πόνος. Είναι πόνος που έρχεται κατά τακτά χρονικά διαστήματα και προοδευτικά αυξάνει και στην συνέχεια δεν υπάρχει μέχρι το επόμενο επεισόδιο. Εμφανίζεται κύρια στην εντερική απόφραξη και το κωλικό του ήπατος και του νεφρού και συνήθως συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα όπως ταχυκαρδία εφίδρωση, ανησυχία τάση προ εμετό ή και εμετό. Σπάνια ο τύπος αυτός μπορεί να εμφανισθεί στην υποξεία παγκρεατίτιδα. Πολλές φορές αν ακροασθούμε την κοιλιά θα παρατηρήσομε ότι ο πόνος είναι σύγχρονος του εντερικού περισταλτισμού.
 
 
 
 
 
 
 

Διάγνωση


 
 
Η λήψη ιστορικού
 
Νοσήματα όπως η οξεία εκκολπωματίτιδα, η οξεία εντερική ισχαιμία, το διαχωριστικό ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής, η απόφραξη από καρκίνο του παχέος εντέρου απαντούν συνήθως μετά την μέση ηλικία.
 
 
Αντιθέτως, η οξεία σκωληκοειδίτιδα ή απόφραξη του τελικού ειλεού από νόσο του Crohn απαντούν συχνότερα σε νέα άτομα.
 
 
 
 
 
Ατομικό αναμνηστικό
 
Παθήσεις, νοσηλείες, χειρουργικές επεμβάσεις, φάρμακα δίνουν σημαντικές πληροφορίες για την διάγνωση του οξέος κοιλιακού άλγους.  
 
Ανάλογα με τα νοσήματα που περιλαμβάνονται στην διαφορική διάγνωση, αμέσως μετά την λήψη του ιστορικού και την αντικειμενική εξέταση μπορούν να πραγματοποιηθούν μερικές επείγουσες, εξετάσεις.
 
 
 
 
 
Αυτές περιλαμβάνουν
 
  • Γενική αίματος,
  • Γενική ούρων,
  • ΗΚΓ, 
  • βιοχημικό έλεγχο
  • τεστ εγκυμοσύνης αν υπάρχει πιθανότητα κύησης και οξεία κοιλία.
  • ακτινογραφία κοιλίας και θώρακα για αποκάλυψη διατεταμένων ελίκων.
  •  υπέρηχοι κοιλίας για αποκάλυψη χολοκυστίτιδος, σκωληκοειδίτιδος(από έμπειρο προσωπικό) αορτικό ανεύρυσμα και γυναικολογικών προβλημάτων.
  •  αξονική τομογραφία για επείγουσες καταστάσεις.
  • ορθοσκόπηση είναι απλή εξέταση που μπορεί να γίνει εύκολα και χωρίς προετοιμασία του ασθενούς.
  • Σε ασθενείς με οξύ κοιλιακό άλγος και αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα που εκδηλώνεται με μέλαινες κενώσεις, η επείγουσα ενδοσκόπηση του ανώτερου πεπτικού συστήματος αποτελεί την εξέταση εκλογής για την διάγνωση του αιτίου.
  • Η υποψία διάτρησης κοίλου σπλάχνου αποτελεί αντένδειξη για ενδοσκόπηση του πεπτικού συστήματος, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις μια απλή ακτινογραφία επιβεβαιώνει την κλινική διάγνωση.  
 
 
 
 
 
 

Συμπτώματα

 
 
Η εισβολή του οξέος κοιλιακού άλγους είναι αιφνίδια:
 
  • στην διάτρηση και
  • οξεία ισχαιμία.
 
 
 
 
Είναι ταχεία (μερικά λεπτά):
 
  • σε απόφραξη κοίλου σπλάχνου (χοληδόχος κύστη, ουρητήρας).
 
 
 
 
Είναι βραδεία (μερικές ώρες):
 
  • σε φλεγμονώδεις ενδοκοιλιακές εξεργασίες
  • σε απόφραξη του ειλεού ή του παχέος εντέρου.
  • Προοδευτικά επιδεινούμενη δυσκοιλιότητα τους τελευταίους μήνες μπορεί να υποδηλώνει ανάπτυξη νεοπλάσματος που οδηγεί σε αποφρακτικό ειλεό.
  • Έναρξη οξέος κοιλιακού πόνου μετά από μεγάλο λιπαρό γεύμα μπορεί να σχετίζεται με κωλικό χοληδόχου κύστεως ή οξεία παγκρεατίτιδα.
  • Συχνά επεισόδια κοιλιακού άλγους επί σειρά ετών μετά από συγκινησιακά ερεθίσματα μπορεί να οφείλονται σε κρίσεις  ευερέθιστου εντέρου σε αγχώδη άτομα.
 
 
 
 
Ορισμένες φορές τα συνοδά συμπτώματα του οξέος κοιλιακού άλγους είναι μη ειδικά, όπως:
 
  • οι έμετοι που συνοδεύουν τον κωλικό της χοληδόχου κύστεως και τον κωλικό του νεφρού.
 
 
 
 
Άλλες φορές συμβάλλουν σημαντικά στην διαφορική διάγνωση, όπως:
 
  • έμετοι
  • διάρροιες
  • πυρετός σε οξεία γαστρεντερίτιδα
  • μερική ύφεση του πόνου μετά από κένωση του εντέρου που υποδηλώνει συνήθως νόσο του παχέος εντέρου.
  • Πρόσφατη απώλεια της όρεξης συνήθως συνοδεύει την οξεία ηπατίτιδα ή τη νεοπλασματική νόσο, ιδιαίτερα αν συνυπάρχει σημαντική απώλεια σωματικού βάρους.
  • Αποχρωματισμός των κοπράνων υποδηλώνει απόφραξη του χοληδόχου πόρου, ενώ
  • Υπέρχρωση των ούρων απαντούν σε νοσήματα του ουροποιητικού συστήματος (αιματουρία), χολόσταση (αποφρακτικός ίκτερος, παρεγχυματικά νοσήματα ήπατος)  ή αιμόλυση.
  • Δυσουρικά ενοχλήματα, όπως συχνουρία και καύσος κατά την ούρηση κατά κανόνα συνοδεύουν τον κωλικό του νεφρού ή ουρολοίμωξη. 
 
 
 
 
 
 

Πρώτες βοήθειες

 
 
  • Ο βασικός κανόνας είναι: όταν έχουμε πρόβλημα με πόνο στην κοιλιά, δεν επεμβαίνουμε με τη χορήγηση φαρμάκων ή άλλων μεθόδων, όπως θερμοφόρες κ.λπ., αλλά προσπαθούμε να καθησυχάσουμε τον άρρωστο.
  • Τον προτρέπουμε να βρει κάποια θέση η οποία τον ανακουφίζει από τον πόνο αν δεν το επιτύχουμε, απλά περιμένουμε.
  • Τις περισσότερες φορές ο πόνος υποχωρεί χωρίς να μας δημιουργεί άλλα προβλήματα.
  • Αν ο πόνος συνεχίζεται, προσπαθούμε το δυνατόν να συγκεντρώσουμε πληροφορίες που θα βοηθήσουν το γιατρό, αν χρειασθεί να τον φωνάξουμε.
  • Ο γιατρός, είναι εκείνος που μπορεί υπεύθυνα να αξιολογήσει εάν θα δώσει παυσίπονο ή χρειάζεται ο άρρωστος να μεταφερθεί στο νοσοκομείο.
 
 
 
Ένα άλλο σημείο, το οποίο μπορεί να μας βοηθήσει στο να αντιληφθούμε αν ο πόνος μας κρύβει κάτι σοβαρό, είναι, πιάνοντας την κοιλιά, να δούμε αν είναι μαλακή ή είναι σκληρή σαν σανίδα.
 
Σκληρή κοιλιά σαν σανίδα ή μαλακή κοιλιά που όταν αφήσουμε το χέρι μας προκαλεί περισσότερο πόνο, είναι ενδείξεις ότι χρειαζόμαστε γιατρό.
 
 
 
Αυτό που πρέπει να μην ξεχνάμαι είναι ότι, όταν υπάρχει πόνος στην κοιλιά, φωνάζουμε το γιατρό και δεν δίνουμε από μόνοι μας οποιοδήποτε παυσίπονο ή σπασμολυτικό γιατί μπορεί να μας αλλοιώσει την κλινική εικόνα.
« επιστροφή