Ιατρικές Πληροφορίες
  

Οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ)

 

Ορισμός

 

Η οστεοαρθρίτιδα είναι μη φλεγμονώδης πάθηση των αρθρώσεων, που χαρακτηρίζεται από προοδευτική καταστροφή του αρθρικού χόνδρου και τη δημιουργία νέου οστού (οστεόφυτα).

 

Η συχνότητα της νόσου αυξάνει με την ηλικία έτσι ώστε μετά τα 65 χρόνια, 3 στα 4 άτομα πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα ενώ περισσότερο από το 85% των ατόμων αυτών έχουν ευρήματα στις ακτινογραφίες των αρθρώσεων τους ακόμη και όταν δεν έχουν συμπτώματα. 

 

Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια ρευματική πάθηση που εντοπίζεται σε περιφερικές αρθρώσεις, δηλ. σε αρθρώσεις των άνω και κάτω άκρων, αλλά και σε αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης. Συνήθως αφορά μία άρθρωση (π.χ. γόνατο ή ισχίο) και μερικές φορές δύο ή περισσότερες αρθρώσεις, ενώ στα χέρια και στη σπονδυλική στήλη είναι συνήθης η  εντόπιση σε πολλές αρθρώσεις.

 

Όταν η οστεοαρθρίτιδα εντοπίζεται στη σπονδυλική στήλη είναι γνωστή και ως εκφυλιστική σπονδυλαρθροπάθεια.

 

 

 

Αιτιολογία – Παράγοντες κινδύνου

 

Τα αίτια της εκφυλιστικής αρθρίτιδας δεν είναι ακόμα γνωστά. Ενοχοποιούνται πολλοί παράγοντες με κυριότερους τους:

 

  • Παχυσαρκία, συνδέεται στενά με την οστεοαρθρίτιδα, κυρίως με την οστεοαρθρίτιδα των γονάτων. 
  • Ηλικία,  το φύλο
  • Γενετικούς παράγοντες (οι γυναίκες έχουν πιθανότητα 30-50% να κληρονομήσουν από την μητέρα τους την οστεοαρθρίτιδα χεριών)
  • Τραυματισμούς της άρθρωσης
  • Εργασία ή ενασχόληση με ορισμένα σπορ (οι έντονες αθλητικές δραστηριότητες). 
  • Συγγενή αίτια (συγγενές εξάρθρημα του ισχίου, επιφυσιακές δυσπλασίες).
  • Ενδοκρινολογικά αίτια (σακχαρώδης διαβήτης, μεγαλακρία). 
  • Άλλες παθήσεις των οστών (ρευματοειδής αρθρίτιδα, οστεονέκρωση, λοίμωξη).

 

 

 

Συμπτωματολογία

 

Τα κύρια συμπτώματα και κλινικά σημεία της οστεοαρθρίτιδας είναι:

 

  • Πόνος, που έχει το χαρακτηριστικό ότι δεν εμφανίζεται κατά την ανάπαυση ή το κάθισμα, παρά μόνο στις κινήσεις της άρθρωσης ή όταν η άρθρωση φέρει το βάρος του σώματος, όπως π.χ. η άρθρωση του γόνατος ή του ισχίου.
  • Δυσκαμψία της άρθρωσης, δηλ. δυσκολία στη κίνησή της μετά από ακινησία.  Η δυσκαμψία αυτή είναι συνήθως ελαφριά, αλλά μπορεί να είναι και πολύ έντονη. Το κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα της δυσκαμψίας της οστεοαρθρίτιδας είναι ότι διαρκεί μόνο λίγα λεπτά της ώρας, σε αντίθεση με τη δυσκαμψία των φλεγμονωδών ρευματικών παθήσεων που διαρκεί πάνω από μισή ώρα.
  • Διόγκωση της άρθρωσης, η οποία έχει το χαρακτηριστικό ότι είναι “σκληρή” στην ψηλάφηση, είναι δηλ. οστικής προέλευσης.
  • Κριγμός: είναι ένας ήχος που ακούει ο ασθενής ή και οι γύρω του όταν κινεί την άρθρωση. Οφείλεται στην τριβή ανάμεσα στα κόκαλα της άρθρωσης τα οποία δεν προστατεύονται πια από τον χόνδρο.
  • Παραμόρφωση της άρθρωσης, που αναπτύσσεται σε προχωρημένο στάδιο της πάθησης.
  • Στην οστεοαρθρίτιδα σπάνια έχουμε σημεία φλεγμονής στην άρθρωση που πάσχει, δηλαδή θερμότητα, ερυθρότητα και πρήξιμο. 

 

 

 

Διάγνωση - Ιατρικές Εξετάσεις

 

Η διάγνωση θα τεθεί μετά την λήψη ενός καλού ιστορικού και κλινικής εξέτασης.

 

 

Εξετάσεις

 

Οι γενικές εξετάσεις αίματος και ούρων, οι ειδικές εξετάσεις όπως είναι ο ρευματοειδής παράγων (RA test) και οι δείκτες φλεγμονής (ΤΚΕ-CRP), οι ακτινογραφίες και σε μερικές περιπτώσεις η αξονική τομογραφία και η  μαγνητική τομογραφία της προσβεβλημένης άρθρωσης. 

 

 

 

Θεραπεία

 

Α) Συντηρητική θεραπεία:

Στοχεύει στη ανακούφιση από τον πόνο και τη βελτίωση της λειτουργικότητας, που επιτρέπει σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας, τη μυϊκή ενδυνάμωση, επομένως τη σταθερότητα γύρω από την άρθρωση και τελικά μεγαλύτερο έλεγχο του πόνου.

 

 

Μη φαρμακολογικές θεραπείες: συνήθως είναι οι πρώτες θεραπείες που συστήνονται στον ασθενή και φαίνεται να βελτιώνουν τα συμπτώματα της νόσου. Περιλαμβάνουν:

 

 

  • Ανάπαυση: ο ασθενής πρέπει να αναπαύεται συχνά μέσα στην διάρκεια της ημέρας, ιδιαίτερα εάν εμφανισθεί πόνος μετά από μια εργασία. Είναι απαραίτητο να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στην ανάπαυση και τη σωστή άσκηση. Η σημαντική έλλειψη δραστηριότητας δεν φαίνεται να βοηθά, ενώ αντίθετα οδηγεί σε απώλεια μυϊκής μάζας και μεγάλη επιδείνωση της κινητικότητας της άρθρωσης. 

 

 

  • Απώλεια βάρους: πολλές επιστημονικές εργασίες έχουν δείξει ότι η απώλεια έστω και λίγων κιλών βοηθά σημαντικά στην πρόληψη της νόσου, επιβραδύνει την εξέλιξη της βλάβης σε ήδη προσβεβλημένες αρθρώσεις, ενώ μειώνει σημαντικά τον πόνο στα γόνατα και τα ισχία.

 

 

  • Φυσικοθεραπεία: η σωστή φυσικοθεραπεία και άσκηση δυναμώνει το μυϊκό σύστημα, βελτιώνει την κίνηση των αρθρώσεων ενώ χαρίζει ψυχική ευεξία. Το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας και άσκησης πρέπει να καθορίζεται από ειδικό φυσίατρο σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό και να προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε ασθενή. 


Ο ασθενής πρέπει να εκπαιδεύεται σε βασικές αρχές προφύλαξης των προσβεβλημένων αρθρώσεων, όπως αποφυγή δραστηριοτήτων που προκαλούν υπερβολική καταπόνηση της άρθρωσης (να αποφεύγει τις σκάλες όταν πάσχει από οστεοαρθρίτιδα γονάτων ή ισχίων, να αποφεύγει την ανύψωση βαριών αντικειμένων εάν πάσχει από οστεοαρθρίτιδα της οσφυϊκής μοίρας). Η χρήση θερμού ή ψυχρού στην προσβεβλημένη άρθρωση βοηθά στην ανακούφιση του πόνου και της δυσκαμψίας.

 

  • Χρήση βοηθημάτων: η χρήση βακτηρίας, περιπατητήρων τύπου Π, ναρθήκων, ανατομικών παπουτσιών, ειδικών πελμάτων και ορθώσεων, αυχενικού κολάρου ή ζώνης για την οσφύ βοηθούν ανάλογα με την περίπτωση σημαντικά.

 

 

  • Σωστή εκπαίδευση: Η χρόνια αρθρίτιδα προκαλεί πόνο στον ασθενή ενώ περιορίζει σημαντικά την κίνηση και τις φυσικές του δραστηριότητες. Συχνά βιώνει συναισθήματα άγχους, κατάθλιψης και χαμηλής αυτοεκτίμησης  και οδηγείται  σε απόσυρση, κοινωνική απομόνωση και άρνηση να παλέψει την νόσο του και γενικά συνεργάζεται δυσκολότερα με τον γιατρό. Έχει φανεί ότι η σωστή ενημέρωση του ασθενή ή συζήτηση με τον γιατρό για τις διάφορες θεραπευτικές παρεμβάσεις, ενίοτε η ψυχολογική στήριξη (ατομική ή με συμμετοχή σε ομάδες) βοηθούν σημαντικά στον καλύτερο έλεγχο της νόσου. 

 

 

2.  Φάρμακα: Στην οστεοαρθρίτιδα χρησιμοποιούνται τα εξής φάρμακα:

 

  • Φάρμακα τροποποιητικά των συμπτωμάτων: εδώ ανήκουν φάρμακα πού μειώνουν τον πόνο (παυσίπονα). Συνήθως χρησιμοποιούνται τα απλά αναλγητικά του τύπου της παρακεταμόλης ή ενισχυμένα με κωδεΐνη. Σε περιπτώσεις βαριάς οστεοαρθρίτιδας με έντονο πόνο, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ισχυρότερα παυσίπονα που ανήκουν στην κατηγορία των οπιοειδών. Καλό είναι να χρησιμοποιούνται για μικρό χρονικό διάστημα, γιατί προκαλούν εθισμό.


Συχνά, συνταγογραφούνται τα μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) κλασικά ή νεότερα (κοξίμπες). Τα φάρμακα αυτά βοηθούν στην ανακούφιση του πόνου ενώ παράλληλα μειώνουν την φλεγμονή. Πρέπει να χορηγούνται με την οδηγία και παρακολούθηση γιατρού, να λαμβάνονται για λίγες ημέρες μόνο, κατά τις εξάρσεις της νόσου, και ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που υπάρχουν έντονα σημεία φλεγμονής. Έχουν σημαντικές παρενέργειες από το γαστρεντερικό σύστημα, το καρδιαγγειακό και τους νεφρούς, ενώ είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα σε ηλικιωμένα άτομα, που είναι και οι περισσότεροι ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα.

 

 

  • Φάρμακα

 

Από διάφορες επιστημονικές εργασίες φαίνεται ότι κάποιες ουσίες που υπάρχουν φυσιολογικά στον οργανισμό (θειική γλυκοζαμίνη, θειική χονδροϊτίνη, διασερεΐνη) ανακουφίζουν από τον πόνο, έχουν αντιφλεγμονώδη δράση ενώ παράλληλα προφυλάσσουν τον χόνδρο από την φθορά και ενισχύουν την επιδιόρθωση του. Η δράση τους αργεί να εμφανισθεί (πάνω από μήνα) και πρέπει να λαμβάνονται για τουλάχιστον ένα χρόνο. Δεν έχουν σοβαρές παρενέργειες, μπορεί όμως σε κάποιους ανθρώπους να προκαλέσουν μαλακά κόπρανα ή ήπια διάρροια.
 

 

  • Ενδοαρθρικές εγχύσεις: πρόκειται για έγχυση φαρμάκων μέσα στην άρθρωση. Γίνεται πάντα από ειδικό έμπειρο γιατρό, κάτω από άσηπτες συνθήκες, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να μολυνθεί η άρθρωση. 

 

 

 

  • Τοπικές αλοιφές: περιέχουν συνήθως φάρμακα με αντιφλεγμονώδη ή μυοχαλαρωτική δράση και δρουν τοπικά. Ανακουφίζουν από τον πόνο και τον μυϊκό σπασμό, ενώ δεν έχουν σοβαρές παρενέργειες. Υπάρχουν επίσης κρέμες για τοπική χρήση, που περιέχουν μια που παράγεται από το φυτό καυτή πιπεριά και η οποία δρα παυσίπονα, απομακρύνοντας από τις νευρικές απολήξεις μια ουσία και προκαλεί πόνο. Δημιουργεί αρχικά τοπικό κάψιμο, που υποχωρεί με την συχνή χρήση. Χρησιμοποιείται πολλές φορές την ημέρα για πολύ καιρό.

 

 

 


Β) Χειρουργικές επεμβάσεις

 

 

Η Χειρουργική παρέμβαση χρειάζονται σε περιπτώσεις βαριάς οστεοαρθρίτιδας, η οποία έχει προκαλέσει σοβαρή παραμόρφωση της άρθρωσης, διαταραχή της λειτουργίας της με αποτέλεσμα συνεχή πόνο και δυσκολία στην καθημερινή δραστηριότητα του ασθενούς. Διάφορες τεχνικές χρησιμοποιούνται ανάλογα με περίπτωση:

 

  • Αρθροσκόπηση: για καθαρισμό της άρθρωσης από ξένα σώματα, κομματάκια χόνδρου ή κόκαλου, αφαίρεση μεγάλων οστεοφύτων, απόξεση χόνδρου ή υμενεκτομή (αφαίρεση του υμένα που τυλίγει εσωτερικά την άρθρωση).

 

  • Οστεοτομίες ή Αρθρόδεση

 

  • Αρθροπλαστική: είναι η αντικατάσταση της κατεστραμμένης  άρθρωσης από τεχνητή άρθρωση.  


Δοκιμάζεται η εμφύτευση χόνδρινων ή οστεοχόνδρινων μοσχευμάτων ή χονδροκυττάρων σε περιοχές του χόνδρου που έχουν υποστεί καταστροφή. Σήμερα εφαρμόζεται σε περιπτώσεις που τα ελλείμματα του χόνδρου είναι μικρά, συνήθως σε νέα άτομα μετά από τραυματισμό. Ίσως μελλοντικά να εφαρμοσθούν γενικότερα στην οστεοαρθρίτιδα για την επιδιόρθωση του χόνδρου.

 

 

 

Πρόληψη

 

Επί του παρόντος δεν υπάρχουν φάρμακα ή άλλες θεραπείες που προλαμβάνουν την ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας.

 

Όσα περισσότερα κατανοήσετε σχετικά με την κατάστασή σας, την πορεία και την πρόγνωση της αρθρίτιδας, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να αντεπεξέλθετε στα συμπτώματα μιας χρόνιας, δυνητικά επώδυνης νόσου.

 

Αυτό επιτυγχάνεται με συζήτηση με το γιατρό σας.

 

  • Χάστε βάρος (Απώλεια 5 κιλά σε υπέρβαρες γυναίκες με δείκτη μάζας σώματος άνω του 25, είχε ως αποτέλεσμα μη επιδείνωση των ακτινολογικών ευρημάτων και μείωση του πόνου κατά 50%).
  • Κάνετε γυμναστική: Το περπάτημα, το ποδήλατο με υψηλή σέλα, η κολύμβηση) βοηθούν στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης.
  • Κατανείμετε τις δραστηριότητες στη διάρκεια της ημέρας- βάλτε προτεραιότητες
  • Αποφύγετε επαγγέλματα, δραστηριότητες ή αθλήματα που επιδεινώνουν την οστεοαρθρίτιδα
  • Φοράτε κατάλληλα υποδήματα: Προτιμάτε τα επίπεδα, με σόλα που απορροφά κραδασμούς, φαρδιά στο πρόσθιο τμήμα τους, μαλακά στο πάνω μέρος και με ασφαλή δεσίματα.
« επιστροφή