Ιατρικές Πληροφορίες
  

Ελονοσία

 

Ορισμός

 

Η Ελονοσία είναι λοιμώδης ασθένεια που προκαλείται από παρασιτικά πρωτόζωα του γένους Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax, Plasmodium ovale ή Plasmodium malariae, και η οποία μεταδίδεται στον άνθρωπο μόνο από το θηλυκό κουνούπι του γένους Ανωφελές (Anopheles).

 

Η νόσος πλήττει συχνότερα τα παιδιά των θερμών χωρών του Τρίτου Κόσμου. Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκδηλώνονται ετησίως 300-500 εκατομμύρια περιστατικά. Αν και η ελονοσία έχει εξαλειφθεί πρακτικά από την Ελλάδα, η μετακίνηση των πληθυσμών από τις χώρες όπου υπάρχει ελονοσία επιβάλλει την εφαρμογή προληπτικών μέτρων.

 

 

 

Αιτιολογία    

 

Οφείλεται στο Πλασμώδιο (Plasmodium)

 

 

 

Πώς μεταδίδεται;

 

  • με το τσίμπημα του μολυσμένου κουνουπιού Anopheles, το οποίο μεταφέρει το παράσιτο αφότου τσιμπήσει μολυσμένο από ελονοσία άνθρωπο
  • με μετάγγιση αίματος
  • με μεταμόσχευση οργάνων
  • με κοινή χρήση βελονών ή συριγγών που περιείχαν μολυσμένο αίμα
  • από τη μητέρα στο έμβρυό της ή κατά τον τοκετό («συγγενής» ελονοσία).

 

 

 

Συμπτωματολογία

 

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από:

 

  • Το είδος του παράσιτου
  • Την ανοσιακή απάντηση του ξενιστή
  • Τον αριθµό των παρασιτισµένων ερυθρών
  • Την απόσυρση των παρασιτισµένων ερυθρών
  • Κυτταροκίνες

 

 

Τα συμπτώματα της ελονοσίας μπορεί να είναι τα εξής:

 

  • πυρετός, ρίγη, πονοκέφαλος, μυαλγίες, ατονία
  • ναυτία, εμετός, διάρροια
  • αναιμία και ίκτερος (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών)
  • Διόγκωση του σπλήνα
  • Διόγκωση του ήπατος (όχι συνήθης στην οξεία νόσο)
  • νεφρική ανεπάρκεια
  • επιληπτικές κρίσεις, νοητική σύγχυση
  • κώμα, ακόμη και θάνατος

 

 

 

Διάγνωση - Ιατρικές Εξετάσεις

 

  • Αναζήτηση του πλασμώδιου σε παχιά και λεπτή επίστρωση αίματος
  • Ανίχνευση αντιγόνων του παρασίτου (RDTs)
  • Άμεση δοκιμασία φθοριζόντων αντισωμάτων (ανίχνευση δοτών αίματος)
  • PRC: ερευνητικά
  • Μικροσκόπηση

 

 

 

Θεραπεία

 

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, σε ενδημικές περιοχές θεραπεία πρέπει να αρχίζει εντός 24 ώρες μετά εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα. Ένα άτομο με απλή ελονοσία μπορεί να θεωρηθεί ως εξωτερικός ασθενής, ενώ εκείνα με σοβαρή ελονοσία πρέπει να εισαχθεί σε νοσοκομείο. Σε μη ενδημικές περιοχές ΠΟΥ συστήνει ότι οι ασθενείς με απλή ή σοβαρή ελονοσία θα πρέπει να παραμείνει υπό ιατρική παρακολούθηση.

 

Για τη θεραπεία της ελονοσίας λαμβάνεται φαρμακευτική αγωγή, το είδος της οποίας εξαρτάται από τον τύπο της ελονοσίας, την ηλικία και την κατάσταση του ασθενούς, την περίπτωση εγκυμοσύνης κ.ά.

 

Συμπτωματική θεραπεία

 

  • Γλυκόζη 50% bolus και μετά διάλυμα 10%
  • Ενυδάτωση
  • Μεταγγίσεις αίματος, fresh frozen plasma, αιμοπετάλια
  • Οξυγόνο
  • Διουρητικά σε πνευμονικό οίδημα και σε αιμοσφαιρινουρία
  • Αντιβιοτικά ευρέος φάσματος, όταν υπάρχει υποψία δευτερογενούς λοίμωξης
  •  Βιταμίνη Κ, για αποκατάσταση του χρόνου προθρομβίνης

 

 

 

Επιπλοκές

 

Συνήθως στη νόσο από falciparum:

 

  • Κώμα
  • Βαριά αιμόλυση
  • Ο.Ν.Α.
  • Ο.Π.Ο
  • Ρήξη του σπήνα
  • Περιφερική κυκλοφορική ανεπάρκεια
  • Εγκεφαλική ελονοσία
  • Βαριά νορµοκυτταρική αναιµία
  • Νεφρική ανεπάρκεια
  • Υπερπαρασιταιµία
  • Υπογλυκαιμία
  • Κυκλοφορική ανεπάρκεια
  • Αυτόµατες αιμορραγίες
  • Σύνδρομο διάσπαρτης ενδαγγειακής πήξης
  • Υποτροπιάζοντες εγκεφαλικούς σπασµούς
  • Οξέωση
  • Αιµοσφαιρινουρία

 

 

 

Πρόληψη

 

Εμβόλια: Μονό σε πειραματική φάση επί του παρόντος

 

 

Μέτρα προστασίας (prevention) περιλαμβάνουν:

 

 

1. Μέτρα ατομικά

  • Προφύλαξη (φαρμακευτική) ταξιδιωτών (prophylaxis)
  • Μακριά μανίκια και παντελόνια
  • Χρήση κουνουπιέρων με εντομοκτόνα
  • Sprays (πχ DDT)
  • Εντομοαπωθητικά

 

 

2. Μέτρα μαζικά

 

  • Περιβαλλοντικά μέτρα (σε επιδημιολογικές δεξαμενές)
  • Γενετική παρέμβαση στους κώνωπες

 

 

3. Επιδημιολογική επιτήρηση (surveillance)

 

Στις περιοχές που εκδηλώνεται ελονοσία λαμβάνονται τα παρακάτω μέτρα:

 

  • έγκαιρη πληροφόρηση από τους αρμόδιους φορείς και ευρεία χρήση εντομοκτόνων
  • καταστροφή των πιθανών σημείων όπου γεννά το κουνούπι Anopheles τα αυγά του
  • προστασία των εσωτερικών χώρων με σήτες σε παράθυρα και πόρτες
  • επάλειψη του δέρματος (που δεν καλύπτεται από τον κατάλληλο ρουχισμό) με εντομοαπωθητικά
  • λήψη φαρμάκων κατά της ελονοσίας για την εξόντωση των παρασίτων.

 

« επιστροφή