Ιατρικές Πληροφορίες
  

Τοξοπλάσμωση

 

Ορισμός

 

Η τοξοπλάσμωση είναι μια συστηματική ασθένεια που την προκαλεί το πρωτόζωο τοξόπλασμα, ιδιαίτερα το είδος Toxoplasma gondii, μεταδιδόμενο στον άνθρωπο από τα κατοικίδια.

 

Ζώα: Γάτες (ο κίνδυνος είναι αμελητέος όταν δεν κυκλοφορούν εκτός σπιτιού και δεν καταναλώνουν ωμό ή ατελώς ψημένο κρέας).

 

 

 

Με ποιους τρόπους μεταδίδεται;

 

Ο άνθρωπος, η γάτα και τα υπόλοιπα ζώα μολύνονται με τους εξής τρόπους:

 

1. όταν τρέφονται με ωμό ή μισοψημένο κρέας (βοδινό, χοιρινό,αρνίσιο, κ.α.)
2. όταν τρέφονται με άπλυτα ωμά χόρτα, λαχανικά και φρούτα,τα οποία έχουν μολυνθεί από άρρωστα ζώα
3. ενδομητρικά και γαλακτογενώς (θηλασμός).

 

 

 

Αιτιολογία    

 

Η τοξοπλάσμωση οφείλεται στο πρωτόζωο Toxoplasma gondi. Στη χώρα μας συναντάται στον άνθρωπο και στα ζώα (βοοειδή, πρόβατο, σκύλο, χοίρο, τρωκτικά, κουνέλι, πτηνά κ.α.)

 

 

 

Συμπτωματολογία

 

Πολλοί έχουν ήδη εκτεθεί σε τοξόπλασμα και έχουν αναπτύξει αντισώματα χωρίς να παρουσιάσουν ποτέ συμπτώματα.

 

Σε ανοσοκατεσταλμένους ωστόσο είναι δυνατόν να έχει σοβαρές συνέπειες ενώ, αν μολυνθεί μια έγκυος που δεν έχει έρθει ξανά σε επαφή με τοξόπλασμα, μπορεί να το μεταδώσει στο έμβρυο προκαλώντας βλάβες στο νευρικό σύστημα του νεογνού ή αποβολή.

 

Στον άνθρωπο οι βλάβες εντοπίζονται σε πολλά σημεία του οργανισμού –οφθαλμοί, ήπαρ, αίμα, λεμφαδένες. 

 

Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι:

  • Αίσθημα κακουχίας, μυαλγίες και κυνάγχη.
  • Πυρετός.
  • Κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα
  • Γενικευμένη λεμφαδενοπάθεια
  • Ηπατομεγαλία.

 

Η νόσος μπορεί να είναι και ασυμπτωματική.

 

 

 

Διάγνωση - Ιατρικές Εξετάσεις

 

  • Το Sabin – Feldman dye test για τον προσδιορισμό IgG αντισωμάτων κατά του τοξοπλάσματος. Η ανεύρεση υψηλών τίτλων με αυτή την μέθοδο είναι ενδεικτικό πρόσφατης λοίμωξης.
  • Προσδιορισμός με IFA και ELISA των IgM αντισωμάτων τα οποία όμως δεν είναι ειδικά διότι παραμένουν θετικά για πάνω από 1 χρόνο μετά την οξεία φάση της λοίμωξης. Ο υψηλός τίτλος των IgM και IgG αντισωμάτων συνηγορεί για πρόσφατη λοίμωξη.

 

Ο προσδιορισμός με ELISA και ISAGA των IgA και IgE αντισωμάτων για επιβεβαίωση πρόσφατης λοίμωξης.

 

 

 

Θεραπεία

 

Συνδυασμός πυριμεθαμίνης και σουλφαδιαζίνης για 4 εβδομάδες. Κατά την διάρκεια της θεραπείας γίνεται παρακολούθηση των έμμορφων στοιχείων του αίματος, λόγω τοξικής δράσης της πυριμεθαμίνης στο μυελό. Για την πρόληψη καταστολής του μυελού χορηγείται κατά το διάστημα της θεραπείας  φυλλινικό οξύ.

 

Θεραπεία εγκύου: η σπιραμυκίνη εφόσον χορηγηθεί έγκαιρα μειώνει την πιθανότητα μετάδοσης της νόσου στο έμβρυο. Αν επιβεβαιωθεί όμως η λοίμωξη τότε χορηγείται πυριμεθαμίνη και σουλφαδιαζίνη για όλη την διάρκεια της κύησης. Το πρώτο τρίμηνο αποφεύγεται η χορήγηση πυριμεθαμίνης γιατί είναι τερατογόνος.

 

 

 

Επιπλοκές

 

Οι επιπλοκές εμφανίζονται κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα.

  • Εγκεφαλίτιδα
  • Πνευμονία
  • Μυοκαρδίτιδα
  • Χοριοαμφιβληστροειδίτιδα (σπάνια στην επίκτητη τοξοπλάσμωση, ποσοστό 1% των ασθενών)

 

 

 

Πρόγνωση

 

Η πορεία της νόσου είναι καλοήθης και τα συμπτώματα υποχωρούν σε λίγους μήνες.

 

 

 

Πρόληψη

 

Αποφυγή των κατωτέρω: Βασικός ξενιστής για τον άνθρωπο αποτελούν τα μολυσμένα αιλουροειδή (γάτες) τα οποία αποβάλλουν με τα κόπρανά τους, ωοκύστεις του παρασίτου. Επίσης μόλυνση μπορεί να προκληθεί από κατανάλωση μολυσμένου κρέατος που δεν είναι καλά βρασμένο ή ψημένο.

 

Η γάτα και ο σκύλος πρέπει να τρέφονται πάντα με βρασμένη τροφή (βιομηχανοποιημένη ή μαγειρεμένη τροφή) ή ακόμη με κατεψυγμένο και μετά μαγειρεμένο κρέας.

 

Τα παραγωγικά ζώα (βοοειδή, αιγοπρόβατα, κουνέλι  πτηνά, κλπ) δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή με κόπρανα γάτας.

 

Τα κόπρανα της γάτας πρέπει να απομακρύνονται από την άμμο υγιεινής πολύ συχνά (κάθε 1 ή 2 ημέρες).

 

Ο άνθρωπος είναι σημαντικό:

 

  • να καταναλώνει πάντα βρασμένο ή καταψυγμένο κρέας

 

  • ποτέ να μην καταναλώνει ωμά κρέατα, μισοψημένα (πολύ συχνά το κρέας των παραγωγικών ζώων είναι μολυσμένο με τοξόπλασμα. Με το σωστό μαγείρεμα όπως και με την κατάψυξη, το παράσιτο εξουδετερώνεται εύκολα.

 

  • να πλένει πολύ καλά χόρτα, φρούτα και λαχανικά που τρώγονται ωμά (καρότα, μαρούλι, ντομάτες, κλπ)

 

  • να καταναλώνει πάντα παστεριωμένο ή καλά βρασμένο γάλα, ή γαλακτοκομικά παρασκευασμένα από παστεριωμένο γάλα

 

  • να καθαρίζει τακτικά την άμμο υγιεινής της γάτας. Γυναίκες σε περίοδο εγκυμοσύνης να αποφεύγουν τον καθαρισμό της άμμου

 

  • να φοράει γάντια όταν ασχολείται με τις εργασίες του κήπου και χώματα

 

  • να πλένει προσεκτικά τα χέρια του και τα αντικείμενα που χρησιμοποιεί όταν χειρίζεται ωμό κρέας

 

 

Με ποιόν τρόπο η έγκυος θα αποφύγει τη μόλυνση του εμβρύου με Toxoplasmagondii;

 

Όταν η έγκυος έχει μολυνθεί με το παράσιτο τουλάχιστον 6 μήνες πριν την έναρξη της εγκυμοσύνης αναπτύσσει ανοσία (τύπου προάσπιση) που προστατεύει το έμβρυο κατά τις αναμολύνσεις με το παράσιτο (είναι «εμβολιασμένη» με φυσικό εμβόλιο για ολόκληρη τη ζωή της).

 

 

Όταν όμως η έγκυος δεν είναι μολυσμένη με το παράσιτο, πρέπει:

 

1) να μη «δοκιμάζει» ωμό κιμά,

 

2) να μη καταναλώνει ατελώς ψημένο κρέας όπως επίσης ωμά αλλαντικά (πχ προσούτο) παρά μόνο καλά μαγειρεμένο κρέας.

 

3) να πλένει σε άφθονη σαπουνάδα τα φρούτα και τα λαχανικά που καταναλώνονται ωμά (φράουλες, μήλα, σταφύλια, ντομάτες, μαρούλι κ.α.) και να αποφεύγει να καταναλώνει τροφές μαγειρεμένες από τρίτους (όπως σε εστιατόρια κλπ) όπου δεν μπορεί να ελέγξει το εάν και κατά πόσο καλά πλύθηκαν τα φρούτα και τα λαχανικά.

 

4) να μη χρησιμοποιεί το άπλυτο μαχαίρι με το οποίο τεμάχισε ωμό κρέας μηρυκαστικών, χοίρου, πτηνών κ.ά., για το κόψιμο του ψωμιού, της ωμής σαλάτας κ.ά.,

 

5) να μη ετοιμάζει την ωμή σαλάτα στην επιφάνεια που τεμάχισε το ωμό κρέας μηρυκαστικών, χοίρου, πτηνών κ.ά.,

 

6) να πλένει τα χέρια της πριν το φαγητό, αλλά και κάθε φορά που ακουμπάει την γάτα της εάν η γάτα είναι φορέας.

 

7) να χρησιμοποιεί γάντια μίας χρήσης, όταν απομακρύνει τα κόπρανα της γάτας ή καθαρίζει το δοχείο της γάτας με την άμμο καθημερινά ή έως δύο ημέρες μετά την αποβολή τους (έως δύο ημέρες δεν υπάρχει κίνδυνος). Εάν η γάτα είναι φορέας του παράσιτου, προτείνεται να μην ασχολείται καθόλου με αυτά κατά την περίοδο εγκυμοσύνης. Επίσης να χρησιμοποιεί γάντια μίας χρήσης όταν ασχολείται με τις γλάστρες και το χώμα του κήπου κ.ά. (πιθανή παρουσία στο χώμα ώριμων ωοκύστεων του παρασίτου). Προτείνεται να μην ασχολείται καθόλου με αυτά σε περίοδο εγκυμοσύνης.

 

« επιστροφή