Ιατρικές Πληροφορίες
  

Σαλμονέλλωση

 

Ορισμός

 

Η σαλμονέλλωση αποτελεί ένα από τα συχνότερα νοσήματα που μεταδίδονται με τρόφιμα  (τροφιμογενές νόσημα).  Στον άνθρωπο οι σαλμονέλλες  προκαλούν λοιμώξεις των εντέρων και έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα από τα κυριότερα αίτια των τροφικών δηλητηριάσεων. Για να προκαλέσουν τροφική δηλητηρίαση πρέπει το τρόφιμο που θα καταναλωθεί να περιέχει εκατοντάδες χιλιάδες βακτηρίδια ανά γραμμάριο. Πρόκειται για ένα gram-αρνητικό βακτήριο, της οικογένειας των εντεροβακτηριοειδών. Το είδος το οποίο προκαλεί νόσο στον άνθρωπο είναι το Salmonella enterica, που έχει 6 υποείδη (enterica,  salamae,  arizonae,  diarizonae,  houtenae,  indica).

 

Ζώα: Κοτόπουλα, χοίροι, βοοειδή, σκύλοι, γάτες και ερπετά όπως χελώνες, φίδια και ιγκουάνα.

 

 

 

Με ποιους τρόπους μεταδίδεται;

 

Μετάδοση της νόσου γίνεται με την κατανάλωση μολυσμένης τροφής ή και νερού. Αναλυτικά  η σαλμονέλλωση μπορεί να προκληθεί από :

 

1.  κατανάλωση μη μαγειρευμένου ή ατελώς μαγειρεμένου κρέατος,

2.  κατανάλωση μη παστεριωμένου γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων από μη παστεριωμένο γάλα, 

3.  πόση μολυσμένου νερού, 

4.  από χειριστές τροφίμων  που είναι ασυμπτωματικοί φορείς,

5.  από πάγο που φτιάχτηκε από μολυσμένο νερό, 

6.  από οστρακοειδή μαλάκια που διατηρούνται σε μολυσμένο με βακτηρίδια νερό.

 

 

 

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να επωαστεί;

 

Η περίοδος επώασης του νοσήματος κυμαίνεται από 6 έως 72 ώρες (3 ημέρες), ανάλογα με τον αριθμό των μικροοργανισμών που έχουν καταποθεί. Τα περισσότερα κρούσματα εμφανίζονται μέσα σε 12-36 ώρες από την έκθεση. Βιβλιογραφικά έχουν αναφερθεί και ακραίες τιμές χρόνου επώασης, έως και 16 ημέρες. Η περίοδος μεταδοτικότητας της νόσου διαρκεί για όσο χρονικό διάστημα αποβάλλεται το παθογόνο με τα κόπρανα. Το διάστημα αυτό ποικίλει από αρκετές ημέρες έως και μήνες, με διάμεση διάρκεια τις πέντε εβδομάδες.

 

 

 

Αιτιολογία   

 

Το αίτιο για την ανάπτυξή της είναι το βακτήριο της Σαλμωνέλλας.  Η Σαλμονέλλα ανήκει σε μια ομάδα βακτηρίων, τα εντεροβακτηριοειδή, η οποία περιλαμβάνει τα πλέον παθογόνα gram αρνητικά βακτήρια, όπως η E. Coli, η Klebsiella, o Proteus και η Yersinia (που προκαλεί την πανούκλα). Το μεγαλύτερο πρόβλημα κατά την μόλυνση είναι η παραγωγή ενδοτοξινών στον οργανισμό του πτηνού.

 

 

Όσον αφορά τις σαλμονελλώσεις αναγνωρίζουμε τρείς γενικούς κλινικούς τύπους:


Εντερικός Πυρετός : Όπως για παράδειγμα ο Τυφοειδής Πυρετός που προκαλείται από την S. Typhi.


Οξεία Εντεροκολίτιδα : Είναι η πιο συχνά εμφανιζόμενη στον άνθρωπο και προκαλείται από τις S.Typhimurium, S. Derby, S. Enteritidis, S. Infantis κ.α.


Σηψαιμικός Τύπος: Χαρακτηρίζεται από μικροβιαιμία και εστιακές βλάβες και προκαλείται κυρίως από την S.Cholarae Suis.

 

 

 

Συμπτωματολογία

 

Συνήθως τα συμπτώματα της σαλμονέλλωσης έχουν αιφνίδια έναρξη.

 

H νόσος εκδηλώνεται ως:

  • οξεία γαστρεντερίτιδα με μη αιματηρή διάρροια (στην πλειονότητα των περιπτώσεων) η οποία διαρκεί συνήθως 3-7 ημέρες και συνοδεύεται
  • από πυρετό (σχεδόν στο 100% των περιπτώσεων),
  • κοιλιακό άλγος,
  • μυαλγία,
  • πονοκέφαλο,
  • ναυτία (που μπορεί να προηγείται της διάρροιας)
  • έμετο.
  • αδυναμία
  • αφυδάτωση

 

Τα συμπτώματα εμφανίζονται 12  έως 72  ώρες μετά από την κατανάλωση μολυσμένου τροφίμου ή νερού. Περισσότερο επιρρεπή στην σαλμονέλλωση είναι τα βρέφη,  τα μικρά παιδιά,  οι ηλικιωμένοι,  οι εγκυμονούσες και ανοσοκατασταλμένα άτομα.

 

 

Συμπτώματα στα Ζώα

 

Συμπτώματα που έχουν σχέση με το κεντρικό νευρικό σύστημα:

 

  • τα πτηνά μπορεί να κρατούν τα κεφάλια τους σε περίεργες θέσεις, όπως σκυμμένα (ραϊβόκρανο),
  • μπορεί να φαίνεται ότι κοιτούν συνεχώς ψηλά,
  • ότι έχουν μειωμένη αίσθηση της ισορροπίας, διότι παραπατούν σα μεθυσμένα. Αυτά τα συμπτώματα οφείλονται στην είσοδο των Σαλμονελλών στην αιματική κυκλοφορία και τη μετανάστευση και εγκατάστασή τους στον εγκέφαλο και την σπονδυλική στήλη.
  • συχνά επίσης εντοπίζονται στις αρθρώσεις των πτηνών και στη συνέχεια προκαλούν αρθρίτιδες και χωλότητα, με πολλές φορές σοβαρή εξοίδηση των αρθρώσεων.

 

 

 

Διάγνωση - Ιατρικές Εξετάσεις

 

Γίνεται με καλλιέργεια κοπράνων και αίματος όπου ανιχνεύεται το μικρόβιο. Η καλλιέργεια αίματος ενδείκνυται σε περίπτωση σηψαιμίας κατά τη διάρκεια της οξείας φάσης της νόσου.

 

 

Περαιτέρω εργαστηριακή διερεύνηση

 

Εκτός από την οροτυποποίηση (serotyping) των σαλμονελλών με βάση τα αντιγόνα επιφανείας  O και  H, το ενδιαφέρον σήμερα εστιάζεται σε νέες τεχνικές που πιστεύεται ότι θα συμβάλλουν σημαντικά στη διερεύνηση των επιδημιών σαλμονέλλωσης. Παραδείγματα τέτοιων μεθόδων αποτελούν η PFGE (Pulsed Field Gel Electrophoresis)  και η MLVA (Multiple-Locus Variable-Number Tandem Repeat Analysis). Η λυσιτυπία (phage-typing) που πραγματοποιείται ευρέως σε διεθνές επίπεδο και γίνεται με τη χρήση βακτηριοφάγων ειδικών προς συγκεκριμένες ουσίες πάνω στην επιφάνεια των σαλμονελλών, δεν πραγματοποιείται στην Ελλάδα

 

 

 

Θεραπεία

 

Η θεραπεία της σαλμονέλλωσης είναι κατά κανόνα συμπτωματική (ενυδάτωση και αναπλήρωση ηλεκτρολυτών). Τα αντιβιοτικά δεν ενδυκνείνται για την γαστρεντερίτιδα, ενώ έχουν θέση αν η λοίμωξη έχει προχωρήσει πέραν του έντέρου. Σε αυτή την περίπτωση χορηγούμε χλωραμφαινικόλη και εναλλακτικά αμπικίλλίνη, τριμεθοπρίμη-σουλφομεθοξαζόλη η κεφαλοσπορίνες τρίτης γενεάς.

 

Άλλη εέδειξη για λήψη αντιβιοτικών (κινολόνες per os για 3-5 ημέρες ή τριμεθοπρίμη- σουλφομεθοξαζόλη μετά από καλλιέργεια) υπάρχει σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο βακτηριαιμίας.

 

 

 

Επιπλοκές

 

Η αφυδάτωση αποτελεί επιπλοκή της νόσου, κυρίως στα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους. Άλλες επιπλοκές είναι σπάνιες και περιλαμβάνουν τη σηψαιμία και το σχηματισμό αποστημάτων (εξω-γαστρεντερικές εστιακές μορφές, π.χ. σηπτική αρθρίτιδα, εγκεφαλικό απόστημα, μηνιγγίτιδα, πυελονεφρίτιδα), κυρίως σε ομάδες υψηλού κινδύνου (βρέφη, ανοσοκατασταλμένοι, άτομα με γαστρική αχλωρυδρία άτομα με χαμηλή οξύτητα γαστρικού υγρού). Οι θάνατοι  από σαλμονέλλωση δεν είναι συχνοί, εκτός αν πρόκειται για βρέφη, ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένα άτομα.

 

 

 

Πρόληψη

 

Τα προληπτικά μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για αποφυγή των  σαλμονελλώσεων είναι τα εξής: 

 

1.  Πλύσιμο των χεριών πριν και μετά από το χειρισμό τροφίμων.

2.  Καλό μαγείρεμα των πουλερικών, του χοιρινού κρέατος και των αυγών.

3.  Κατανάλωση παστεριωμένου γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων που έχουν τύχει κατάλληλης επεξεργασίας.

4.  Το προσωπικό που χειρίζεται τρόφιμα πρέπει να είναι υγιές και να αποκλείονται από την παραγωγή και επεξεργασία τροφίμων οι ασυμπτωματικοί φορείς.

5.  Ενημέρωση του κοινού για τον κίνδυνο αυτό και κυρίως εκπαίδευση του προσωπικού που  χειρίζεται τρόφιμα.

« επιστροφή