Ιατρικές Πληροφορίες
  

Στεφανιαία Νόσος

 

Ορισμός

 

Η στεφανιαία νόσος επιμένει να είναι ένα μέγιστο πρόβλημα υγείας και είναι η υπ’ αριθμόν μία αιτία θανάτου στο σύγχρονο κόσμο. Είναι μία από τις πιο συχνές αιτίες θανάτου σε παγκόσμιο επίπεδο. Το 1990, η στεφανιαία νόσος προκάλεσε 6,3 εκατομμύρια θανάτους. Σε παγκόσμιο επίπεδο το 2003 το ποσοστό των θανάτων από στεφανιαία νόσο στον πληθυσμό των ΗΠΑ ήταν 162 ανά 100.000 κατοίκους.

 

 

Αιτιολογία    

 

Η στεφανιαία νόσος οφείλεται στην σταδιακή δημιουργία της λεγόμενης αθηρωματικής πλάκας με την εναπόθεση λιπαρών ουσιών στο εσωτερικό τοίχωμα των στεφανιαίων αγγείων. Η στένωση των στεφανιαίων αρτηριών οφείλεται ακριβώς στην δημιουργία αυτής της αθηρωματικής πλάκας. Η πλήρης απόφραξη μιας στεφανιαίας αρτηρίας προκαλεί το έμφραγμα του μυοκαρδίου, που συχνά οδηγεί άμεσα σε θάνατο.

 

Σήμερα γνωρίζουμε τους πιο σημαντικούς παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου.

 

Οι παράγοντες αυτοί, που ονομάζονται και παράγοντες κινδύνου, χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

 

α. Παράγοντες στους οποίους δεν μπορούμε να επέμβουμε, όπως είναι :

  • το φύλο,
  • η ηλικία,
  • η κληρονομικότητα 

 

β. Παράγοντες στους οποίους μπορούμε να επέμβουμε όπως είναι :

 

  • το κάπνισμα,
  • η αρτηριακή υπέρταση,
  • οι υπερλιπιδαιμίες (υψηλές τιμές χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων),
  • ο σακχαρώδης διαβήτης,
  • η παχυσαρκία,
  • το άγχος
  • η κακή  διατροφή, η καθιστική ζωή και η έλλειψη σωματικής άσκησης

 

 

 Συμπτωματολογία

 

Ο πόνος στο στήθος (στηθάγχη), στο στέρνο ή στο μέρος της καρδιάς που μπορεί να αντανακλά στη πλάτη, στο λαιμό, στα χέρια είναι το πιο συχνό σύμπτωμα της νόσου. Εμφανίζεται στο περπάτημα ή όταν ανεβαίνουμε σκαλοπάτια ή όταν σηκώνουμε κάποιο βάρος και υποχωρεί μόλις σταματάμε τη κόπωση. Η διάρκεια του στηθαγχικού πόνου συνήθως είναι 5-10 λεπτά, εάν όμως υπερβεί τα 20 λεπτά είναι πολύ έντονος και συνοδεύεται από ιδρώτα και εμετό τότε θεωρείται οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και πρέπει να πάτε αμέσως στο εφημερεύον νοσοκομείο.

 

Άλλα συμπτώματα είναι:

 

  • Δυσπεψία Ή Καούρες

 

O οισοφάγος, που ενώνει το στόμα με το στομάχι, βρίσκεται ακριβώς πίσω από την καρδιά και έχει την ίδια νευρική παροχή. Δεν προκαλεί, συνεπώς, έκπληξη το γεγονός ότι ο πόνος από τον οισοφάγο μπορεί να μοιάζει με πόνο από την καρδιά. Η δυσπεψία μπορεί να εμφανισθεί οποιαδήποτε στιγμή, αλλά συνήθως σχετίζεται με το φαγητό - αρχίζει μισή ώρα περίπου μετά τα γεύματα ή όταν το στομάχι είναι άδειο. Oι καούρες μπορεί να εκδηλωθούν τη νύχτα, διότι είστε ξαπλωμένοι και τα οξέα του στομάχου εισβάλλουν στον οισοφάγο και του προκαλούν ερεθισμό. Η κατανάλωση περισσότερης τροφής ή γάλακτος και η λήψη αντιόξινων φαρμάκων καταπραΰνουν τις καούρες, ενώ τα καυτά υγρά και το αλκοόλ τις επιδεινώνουν. Η δυσπεψία, πάντως, δεν προκαλείται από την άσκηση, και αν αισθάνεστε πόνο στο στήθος όταν βαδίζετε - ακόμα και αν έχετε ερυγή - είναι πολύ πιο πιθανόν να προέρχεται από την καρδιά, παρά από το στομάχι σας. Πηγαίνετε στον γιατρό σας.

 

 

  • Πλευροδυνία

Oι λοιμώξεις του θώρακα, όπως η πνευμονία, μπορεί να προκαλέσουν έναν αρκετά έντονο πόνο στο στήθος, που ονομάζεται πλευροδυνία. O πόνος είναι συνήθως οξύς, σε μία μόνον πλευρά του θώρακα, και επιδεινώνεται όταν βήχετε ή παίρνετε μια βαθιά ανάσα. O πόνος αυτός είναι αρκετά διαφορετικός από τον συνεχή πόνο της καρδιάς, που διαχέεται στη γύρω περιοχή και αντανακλά σε διάφορα άλλα σημεία του σώματος, όπως στον αριστερό βραχίονα.

 

 

  • Μυαλγία

Κατά μήκος της πλάτης και μεταξύ των πλευρών υπάρχουν μύες, οι οποίοι παίζουν σημαντικό ρόλο στην αναπνοή και, όπως όλοι οι μύες, μπορεί να αναπτύξουν πόνο. O πόνος αυτός συνήθως περιορίζεται σε σχετικώς μικρή περιοχή του στήθους, είτε μπροστά είτε πίσω. Επιδεινώνεται στην καθιστή και ξαπλωτή θέση ή όταν γυρνάει ο ασθενής. Μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες έως λίγες ημέρες και μετά να υποχωρήσει, για να εμφανισθεί και πάλι λίγες εβδομάδες αργότερα.

 

Υπάρχουν και άλλες πιθανές αιτίες του πόνου στο στήθος, αν και είναι λιγότερο συχνές:

 

  • Έρπης ζωστήρ. Η λοίμωξη αυτή μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο στο στήθος για 2-3 ημέρες, πριν εκδηλωθεί το χαρακτηριστικό εξάνθημα στην επώδυνη περιοχή.

 

  • Ιογενείς λοιμώξεις. Ιοί σαν αυτούς του κρυολογήματος ή της γρίπης πιθανόν να προσβάλουν τον χόνδρο που ενώνει τις πλευρές με το στέρνο. Όταν συμβεί αυτό, το στήθος είναι ευαίσθητο όταν το πιέζετε και ο πόνος είναι αρκετά διαφορετικός από τον πόνο της καρδιάς.

 

  • «Παγιδευμένο» νεύρο. Μερικές φορές, η πίεση σε ένα νεύρο της ράχης ή του αυχένα μπορεί να προκαλέσει πόνο, που εξαπλώνεται στο χέρι ή γύρω από το στήθος. Αυτό μπορεί να προκληθεί από βλάβη σε έναν μεσοσπονδύλιο δίσκο ή από σπονδυλαρθρίτιδα. Μια άλλη σχετικώς συχνή αιτία, κυρίως στις γυναίκες, είναι διάφορες διαταραχές των σπονδύλων, όπως η καθίζηση. Αυτές συνήθως είναι επακόλουθο της οστεοπορώσεως, κατά την οποία τα οστά γίνονται λεπτά και εύθραυστα.

 

  • «Φτερουγίσματα» της Καρδιάς. Τα «φτερουγίσματα», κατά τα οποία η καρδιά κτυπά άρρυθμα ή «χάνει» έναν παλμό, είναι πολύ συχνά στους υγιείς ανθρώπους. Συνήθως προκαλούνται από το στρες, το κάπνισμα ή την κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων καφέ και τσαγιού. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί επίσης να αναπτύσσουν ηλεκτρικό «βραχυκύκλωμα» στην καρδιά, που προκαλεί πολύ ταχύ παλμό, αλλά αυτό είναι σπάνιο. Oι ασθενείς με στεφανιαία νόσο επίσης μπορεί να παρουσιάσουν προβλήματα καρδιακού ρυθμού, αλλά αυτό είναι πιθανότερο ύστερα από ένα έμφραγμα και ο γιατρός θα τους χορηγήσει ειδικά φάρμακα, για να τα θέσει υπό έλεγχο. Αν τα «φτερουγίσματα» συνοδεύονται από τάση λιποθυμίας, δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, πρέπει να το πείτε όσο το δυνατόν συντομότερα στον γιατρό σας.

 

 

  • Δύσπνοια. Η δύσπνοια έχει πολλές πιθανές αιτίες, οι πιο συνηθισμένες των οποίων είναι η χρόνια βρογχίτιδα, το εμφύσημα και το άσθμα. Η καρδιακή ανεπάρκεια επίσης προκαλεί δύσπνοια και μπορεί να επηρεάσει έναν άνθρωπο που είχε πάθει έμφραγμα. Αν η καρδιά δεν λειτουργεί σωστά, στους ιστούς και στους πνεύμονες συσσωρεύεται υγρό, και το επακόλουθο είναι η δύσπνοια. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι σας είναι δύσκολο να ξαπλώσετε ανάσκελα ή ότι ξυπνάτε δυσκολευόμενοι να ανασάνετε. Μπορεί επίσης να αναπτύξετε έντονο βήχα.  Όταν συσσωρεύεται υγρό σε άλλα σημεία του σώματος, μπορεί να διαπιστώσετε ότι οι αστράγαλοί σας είναι διογκωμένοι ή ότι πονάτε στην κοιλιά, επειδή έχουν διογκωθεί το ήπαρ και τα έντερά σας. Όταν ξέρετε ότι αντιμετωπίζετε καρδιολογικό πρόβλημα, η εντεινόμενη δύσπνοια ή ο βήχας που δεν υποχωρεί μπορεί να έχουν μεγάλη σημασία. Υπάρχουν πλέον καλά φάρμακα για τη θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας και όσο συντομότερα ζητήσετε βοήθεια από τον γιατρό σας τόσο το καλύτερο.

  

 

Διάγνωση - Ιατρικές Εξετάσεις

 

  • Βιοχημικές εξετάσεις: έλεγχος χοληστερίνης, τριγλυκεριδίων και σακχάρου αίματος.

 

 

  • Η Καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας. 

Αν ο γιατρός υποπτεύεται ότι έχετε στεφανιαία νόσο, είναι πιθανόν να σας κάνει ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα. Η εξέταση αυτή καταγράφει τυχόν ανωμαλίες στην ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς.

 

  • Το τεστ κοπώσεως.

Κάθε μορφή ασκήσεως μπορεί να προκαλέσει στηθάγχη. Το τεστ κοπώσεως γίνεται με τον ασθενή να περπατά σε κυλιόμενο διάδρομο (ή να κάνει στατική ποδηλασία). Τα ηλεκτρόδια του ηλεκτροκαρδιογράφου προσκολλώνται όπως στην περίπτωση του απλού ηλεκτροκαρδιογραφήματος, με τη διαφορά ότι τοποθετούνται προσεκτικά στο στήθος, για να μην πέσουν την ώρα που βαδίζει ο ασθενής.

 

  • Το Σπινθηρογράφημα καρδιάς

Κατά το σπινθηρογράφημα χρησιμοποιούνται χημικές ουσίες που λέγονται ισότοπα και εκπέμπουν πολύ μικρές ποσότητες ραδιενέργειας, οι οποίες καταγράφονται από μια ειδική συσκευή (γ-κάμερα)

 

  • Το Υπερηχοκαρδιογράφημα

Πρόκειται για μια σχετικά νέα τεχνική που βασίζεται στην ίδια αρχή με τα σπινθηρογραφήματα, με τη διαφορά ότι δεν εμπεριέχει χορήγηση ραδιενεργού ισοτόπου. 

 

  • Η Στεφανιαιογραφία

Ο πιο άμεσος τρόπος για να διαπιστωθεί τι συμβαίνει στην καρδιά, είναι η εκτέλεση μιας εξετάσεως που λέγεται στεφανιαιογραφία.

 

 

Θεραπεία

 

Η θεραπεία μπορεί να είναι φαρμακευτική και χειρουργική.

 

Η φαρμακευτική περιλαμβάνει:

 

Νιτρώδη σε διάφορες μορφές χρησιμοποιούνται εδώ και έναν αιώνα για τη θεραπεία της στηθάγχης και είναι τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται συχνότερα για την καταπράυνση του πόνου αυτού.

 

1.      Βήτα-αναστολείς

Oι βήτα-αναστολείς είναι μια ομάδα φαρμάκων, τα οποία επινοήθηκαν πριν από 30 χρόνια και αποτέλεσαν σημαντική εξέλιξη στη θεραπεία της στηθάγχης. Oνομάζονται βήτα-αναστολείς επειδή εμποδίζουν την επίδραση της αδρεναλίνης στους επονομαζόμενους β-υποδοχείς της καρδιάς, των πνευμόνων και των αιμοφόρων αγγείων.

 

2.      Αναστολείς των διαύλων ασβεστίου

Oι αναστολείς των διαύλων ασβεστίου επιβραδύνουν τον ρυθμό με τον οποίο το ασβέστιο εισέρχεται στα σωματικά κύτταρα, κυρίως στα κύτταρα της καρδιάς και των τοιχωμάτων των αγγείων. 

 

3.     Ασπιρίνη         

 

Η ασπιρίνη πρέπει να λαμβάνεται απ' όλους τους ασθενείς με στηθάγχη, υπό την προϋπόθεση ότι δεν τους δημιουργεί πεπτικά προβλήματα. Επιδρά «αραιώνοντας» το αίμα (αιμολυτική δράση), ώστε να μη δημιουργεί θρόμβους τόσο εύκολα.

 

Για τη θεραπεία της στηθάγχης επινοούνται διαρκώς νέα φάρμακα και ο γιατρός σας μπορεί να επιλέξει κάποιο από αυτά για εσάς, είτε διότι τα άλλα δεν σας ωφέλησαν, είτε διότι είχαν ανεπιθύμητες ενέργειες.

 

 

Χειρουργική αντιμετώπιση

 

Σε καμία περίπτωση δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς με στηθάγχη εγχείρηση. Όταν, όμως, τα συμπτώματά τους δεν μπορούν να τεθούν υπό έλεγχο με τα φάρμακα, τα αποτελέσματα της χειρουργικής αντιμετωπίσεως μπορεί να είναι θεαματικά. Υπάρχουν πολλές χειρουργικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της ροής του αίματος, είτε παρακάμπτοντας τις αρτηρίες (εγχείρηση στεφανιαίας παρακάμψεως ή μπάι πας) είτε διαστέλλοντάς τες (αγγειοπλαστική με μπαλονάκι). Παρ' ότι και οι δύο μέθοδοι έχουν καλά αποτελέσματα, δεν αποτελούν «θεραπεία», με την έννοια ότι δεν διορθώνουν το βασικό πρόβλημα που είναι η στένωση των στεφανιαίων αρτηριών.

 

1.      Αγγειοπλαστική 

Αποτελεί θεραπευτική, μη εγχειρητική μέθοδο αντιμετώπισηςτης Σ.Ν., με αποτελεσματικότητα που πλησιάζει το 90% σε επιλεγμένα κέντρα.

 

Ενδείξεις

  • Στεφανιαία νόσος ενός αγγείου
  • Σταθερή στηθάγχη
  • Στεφανιαία νόσος πολλών αγγείων, με πιθανότητα επιτυχίας το 60% σε ειδικά κέντρα
  • Ασταθή στηθάγχη, σε ειδικά κέντρα, υπό καρδιοχειρουργική επίβλεψη και υποστήριξη

 

Επιπλοκές Αγγειοπλαστικής

 

  • Διαχωρισμός: μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή μυοκαρδιακή ισχαιμία και να απαιτηθεί επείγουσα αορτοστεφανιαία παράκαμψη
  • Εμβολή σε περιφερικότερα τμήματα του αγγείου
  • Απόφραξη κλάδων που ξεκινούν από το σημείο της στένωσης
  •  Διάτρηση ή ρήξη στεφανιαίας αρτηρίας και να απαιτηθεί επείγουσα αορτοστεφανιαία παράκαμψη
  • Επαναστένωση

 

2.      Στεφανιαία παράκαμψη

 

Η εγχείρηση έχει σκοπό την παράκαμψη (bypass) των στενώσεων των στεφανιαίων αρτηριών με τη χρήση μοσχευμάτων που έχει ο ασθενής. 

 

Η επικινδυνότητα στις συνήθεις επεμβάσεις παράκαμψης των στεφανιαίων είναι μικρή και στα περισσότερα κέντρα μικρότερη του 2,5 – 3,0%.



Έχουν μελετηθεί οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο και υπάρχει ένα ευρωπαϊκό σύστημα υπολογισμού του καρδιοχειρουργικού κινδύνου (Euroscore). Ο κίνδυνος αυτός εξαρτάται από παράγοντες που έχουν σχέση με τον ασθενή, την καρδιακή λειτουργία και την εγχείρηση.



Ενδείξεις

  • Νόσος στελέχους ή στομίου της αριστεράς στεφανιαίας αρτηρίας (ΑΣΑ)
  • Νόσος 2 ή 3 αγγείων και συνοδό δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας
  • Κεντρική στένωση του πρόσθιου κατιόντα κλάδου της ΑΣΑ
  • Ασταθής στηθάγχη και νόσος 2 ή 3 αγγείων και χαμηλό κλάσμα εξώθησης της αριστεράς κοιλίας
  • Νόσος 2 ή 3 αγγείων με συνοδό στηθάγχη ανθεκτική στη φαρμακευτική αγωγή
  • Σ.Ν. και μηχανική επιπλοκή οξέος εμφράγματος μυοκαρδίου (Ο.Ε.Μ.)
  • Σ.Ν. και αρρυθμίες ισχαιμικής αιτιολογίας
  • Ο.Ε.Μ.
  • Ανεπιτυχής PTCA

 

Αντενδείξεις

 

  • Όταν δεν υπάρχει βιώσιμο μυοκάρδιο κατά τον σπινθηρογραφικό έλεγχο με θάλλιο
  • Όταν η στηθάγχη οφείλεται σε σπασμό των στεφανιαίων αρτηριών (τύπου Printzmental)
  • Δεξιά καρδιακή κάμψη
  • Συνυπάρχον κακόηθες νεόπλασμα με βραχύ προσδόκιμο επιβίωσης.

 

Μεγαλύτερος κίνδυνος στην πρώιμη φάση είναι:

 

  • Μεγάλη ηλικία, φύλο (θήλυ), επείγουσα εγχείρηση
  • Καρδιακή ανεπάρκεια – καρδιογενής καταπληξία
  • Επανεγχείρηση – βαρεία νόσος του στελέχους – μεγάλη έκταση της νόσου.
  • Ακραίες τιμές σωματικού βάρους (λιποβαρείς – παχύσαρκοι)
  • Νεφρική ανεπάρκεια
  • Αναπνευστική ανεπάρκεια
  • Σοβαρή περιφερική αγγειοπάθεια

 


Οι επιπλοκές που παρουσιάζονται αφορούν:

 

  • Καρδιαγγειακές επιπλοκές (αρρυθμίες – σύνδρομο χαμηλής καρδιακής παροχής)

 

  • Επιπλοκές από άλλα συστήματα:
  1. Εγκέφαλος (εγκεφαλικό επεισόδιο ισχαιμικό – αιμορραγικό)
  2. Νεφροί (νεφρική ανεπάρκεια)
  3. Πνεύμονες (αναπνευστική επιβάρυνση) 
  4. Πηκτολογικές διαταραχές (αιμορραγία – θρόμβωση) 
  5. Σπανιότερες επιπλοκές (γαστρεντερολογικό)

 

  • Επιπλοκές από το τραύμα:
  1. Φλεγμονή
  2. Διάσπαση στέρνου

 

  • Απώτερη επιπλοκή με συσσώρευση υγρού στην περικαρδιακή και πλευριτική κοιλότητα λόγω αντίδρασης του οργανισμού στο χειρουργείο (σύνδρομο μετά περικαρδιοτομή), που αντιμετωπίζεται επιτυχώς με φαρμακευτική αγωγή (αντιφλεγμονώδη – κορτιζόνη).

 

 

Πρόληψη

 

Μπορεί να νομίζετε ότι είναι πολύ αργά για πρόληψη, εφ' όσον ήδη έχετε πάθει έμφραγμα ή έχετε αναπτύξει στηθάγχη. Ωστόσο, είναι πολλά αυτά που μπορείτε να κάνετε, για να μη δημιουργηθεί μεγαλύτερη βλάβη στην καρδιά σας.

 

  • Μειώνοντας τη χοληστερόλη
  • Βελτίωση της διατροφής
  • Διακοπή του καπνίσματος
  • Μείωση του στρες

 

Προστατευτικοί παράγοντες : Στους παράγοντες που πιστεύεται ότι παρέχουν κάποια προστασία από τη στεφανιαία νόσο συμπεριλαμβάνονται η μέτρια κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και η συστηματική άσκηση.

 

« επιστροφή