Ιατρικές Πληροφορίες
  

Κνίδωση – Αγγειοοίδημα

Η κνίδωση εκδηλώνεται στο δέρμα με ερύθημα (κοκκίνισμα) και πομφούς (πετάλες, πλάκες) που συνοδεύονται από κνησμό (φαγούρα) και εμφανίζονται εντοπισμένα ή σε όλο το σώμα.

Η εικόνα της είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή, μερικές φορές  εμφανιζόμενη σαν γεωγραφικός χάρτης ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνοδεύεται και από αγγειοοίδημα, με αποτέλεσμα εσφαλμένα να περιγράφεται από τους περισσότερους ασθενείς ως αλλεργικό shock.

Η Κνίδωση είναι ιδιαίτερα συχνή εάν λάβουμε υπόψη ότι ο ένας στους πέντε  Έλληνες θα την εμφανίσει τουλάχιστον μια φορά στην διάρκεια της ζωής του. Όταν διαρκεί λιγότερο από 6 εβδομάδες, ονομάζεται οξεία και συνήθως εκλύεται από ιογενείς λοιμώξεις, τροφές ή φάρμακα.

Στην τυπική της μορφή διαρκεί λίγες ώρες και εξαφανίζεται αυτόματα, ενδεχομένως όμως να υποτροπιάσει . Όταν ξεπερνά σε διάρκεια τις 6 εβδομάδες χαρακτηρίζεται ως χρόνια, με κύριο αίτιο διάφορα συστηματικά νοσήματα και φυσικά αίτια.

Σε αρκετές περιπτώσεις τα αίτια παραμένουν ανεξιχνίαστα ή δεν μπορούν να τεκμηριωθούν με αποτέλεσμα τότε η Κνίδωση να χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής. 



Αιτιολογία       


                                                                                             
Πότε υποπτευόμαστε αλλεργία πίσω από την οξεία κνίδωση:

  •  Όταν η Οξεία Κνίδωση εμφανίζεται λίγα λεπτά έως ελάχιστες ώρες μετά την λήψη ύποπτης για αλλεργία τροφής ή φαρμάκου, μετά από τσίμπημα από σφήκα ή μέλισσα.
  •  Όταν η Κνίδωση εμφανίζεται γρήγορα σε όλο το σώμα, διαρκεί λίγες ώρες και συνοδεύεται από συμπτώματα και από άλλα συστήματα (π.χ. δύσπνοια, εμέτους, υπόταση).
  •  Όταν συμβαίνει σε κάθε επαφή με τον ύποπτο παράγοντα. Αντίθετα ο κνιδωτικός ασθενής περιγράφει ότι τα ύποπτα τρόφιμα ή φάρμακα άλλοτε τον «πειράζουν» και άλλοτε όχι.  

Εφόσον λοιπόν από το ιστορικό και τον λοιπό αλλεργιολογικό έλεγχο (όπου αυτός χρειάζεται) αποκλειστεί το ενδεχόμενο της αλλεργίας, αναζητούνται άλλα αίτια οξείας κνίδωσης.

Υπενθυμίζεται ότι η μη αλλεργικής αιτιολογίας Κνίδωση αφορά μόνο το δέρμα και δεν αποτελεί κατάσταση επικίνδυνη για την ζωή, όσο εκτεταμένη ή εντυπωσιακή και αν είναι.

Όπως ήδη έχει αναφερθεί, στην παθογένεια της Οξείας Κνίδωσης μπορεί να συμμετέχουν  διάφοροι παράγοντες  (τρόφιμα, φάρμακα, φυσικά ερεθίσματα κλπ.).  Οι παράγοντες αυτοί δεν πρέπει να συγχέονται με τα αλλεργιογόνα. Η εμπλοκή τους στην κνίδωση οφείλεται στις φαρμακολογικές τους ιδιότητες και ιδίως στην περιεκτικότητα τους σε ισταμίνη ή στην ιδιότητά τους να διεγείρουν την έκκριση ισταμίνης από κύτταρα του δέρματος, τα λεγόμενα σιτευτικά κύτταρα (mast cells). Η αντίδραση αυτή εντοπίζεται αυστηρά στο δέρμα και δεν εξελίσσεται περαιτέρω.




Τι είναι αγγειοοίδημα;



Το Αγγειοοίδημα είναι μια μορφή Κνίδωσης η οποία εμφανίζεται με οίδημα στα μαλακά μόρια του δέρματος (παλάμες, πέλματα, βλέφαρα, χείλη και έξω γεννητικά όργανα). Στο Αγγειοοίδημα απουσιάζει ο κνησμός και η ερυθρότητα. Κνίδωση και Αγγειοοίδημα μπορεί να συνυπάρχουν ή να εμφανίζονται ανεξάρτητα. Ειδικά το αγγειοοίδημα χειλέων και βλεφάρων μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό αλλά πάντως αφορά μόνο το δέρμα και δεν επεκτείνεται εσωτερικά.

Ποσό συχνά εμφανίζεται η κνίδωση/ αγγειοοίδημα Η Κνίδωση είναι ιδιαίτερα συχνή· περίπου ο ένας στους πέντε  Έλληνες θα εμφανίσει τουλάχιστον μια φορά κατά την διάρκεια της ζωής του ένα επεισόδιο Κνίδωσης και/ή Αγγειοοιδήματος. Το 50% των ασθενών θα εμφανίσει ταυτόχρονα και Κνίδωση και Αγγειοοίδημα, το 40% μόνο Κνίδωση και ένα 10% μόνο Αγγειοοίδημα.



Τι είναι χρόνια κνίδωση


Αν οι βλάβες εμφανίζονται καθημερινά ή σχεδόν καθημερινά για περισσότερο από 6 εβδομάδες η Κνίδωση πλέον χαρακτηρίζεται χρόνια. Στο 50% των ασθενών, η νόσος θα διαρκέσει από 3 έως 12 μήνες· στο 40% θα διαρκέσει 1 με 5 χρόνια. Ως και 1,5% των ασθενών αυτών μπορεί να ταλαιπωρείται για περισσότερο από 20 χρόνια.



Φυσικές κνιδώσεις

Όταν ο εκλυτικός παράγοντας είναι φυσικό ερέθισμα  (πίεση, δόνηση, ήλιος, κρύο, ζέστη, άσκηση, νερό), τότε η κνίδωση ονομάζεται φυσική. Η συχνότερη μορφή φυσικής Κνίδωσης είναι ο Δερμογραφισμός, όπου λίγα λεπτά μετά την άσκηση γραμμικής πίεσης στο δέρμα («γράψιμο») με μη αιχμηρό αντικείμενο, εμφανίζεται στο σημείο αυτό ερυθρότητα και πρήξιμο μικρής διάρκειας (20 – 30 λεπτών). Στους ασθενείς με Χρόνια Κνίδωση συχνά συνυπάρχει και ένα απ’ τα προαναφερόμενα φυσικά αίτια ως παράγοντας εκδήλωσης της νόσου.


Λοιπά εκλυτικά αίτια κνίδωσης

Στους ενήλικες, τα φάρμακα της κατηγορίας των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών (ΜΣΑΦ- κυριότερος εκπρόσωπος η ασπιρίνη), παυσίπονα που περιέχουν κωδεΐνη ή ανάλογά της καθώς κα τα αντιυπερτασικά της ομάδας των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ΑΜΕΑ) αποτελούν συχνά εκλυτικά αίτια κνίδωσης. 

Επιπλέον τροφές που περιέχουν ισταμίνη ή που μπορεί να κινητοποιήσουν την ισταμίνη του οργανισμού, είναι δυνατόν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν υπάρχουσα κνίδωση. Για τα τρόφιμα αυτά (ξηροί καρποί, θαλασσινά, χοιρινό, όσπρια, ορισμένα φρούτα και το αλκοόλ) δεν συστήνεται πλήρης αποφυγή αλλά περιορισμός της κατανάλωσής τους, καθώς μπορεί να προκαλέσουν κνίδωση μόνο σε μεγάλες ποσότητες ή σε συνδυασμούς.

Στα παιδιά συνήθως ενοχοποιούνται οι λοιμώξεις, τα τρόφιμα και το κρύο. Αντιμετώπιση κνίδωσης. Στους ασθενείς που διαπιστώνεται εκλυτικό αίτιο πρέπει και να αποφεύγεται. Τα αντιϊσταμινικά βοηθούν στην υποχώρησή των βλαβών της Οξείας και Χρόνιας Κνίδωσης μπλοκάροντας την δράση της ισταμίνης. Επιπλέον περιορίζουν τον κνησμό διακόπτοντας τον φαύλο κύκλο κνησμού - ξεσμού.

Στην Χρόνια Κνίδωση τα αντιϊσταμινικά είναι λιγότερο αποτελεσματικά και ενδεχομένως χρειάζεται αύξηση της δόσης τους. Σε επίμονες περιπτώσεις συνιστάται η χορήγηση από του στόματος κορτικοστεροειδών και ως ύστατο μέσο ορισμένα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα σε πιο σοβαρά περιστατικά. Πάντως στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η Κνίδωση είναι αυτοπεριοριζόμενη νόσος και τελικά υποχωρεί. Εξαίρεση αποτελούν ασθενείς με υποκείμενη νόσο (αυτοάνοση, παρασιτική ή ιογενή λοίμωξη, έντονη αγχώδης διαταραχή κτλ) η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί, πυροδοτεί την Κνίδωση διαρκώς.




Οδηγίες αποφυγής προς ασθενείς με κνίδωση/αγγειοοίδημα



• Αποφύγετε κατά το δυνατόν τη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες. Επιπλέον, κρύα ντους κατά την έξαρση της νόσου θα ανακουφίσουν από τον κνησμό και ενδεχομένως να περιορίσουν το εξάνθημα.

• Καθώς σε αρκετούς ασθενείς με κνίδωση συνυπάρχει και δερμογραφισμός πρέπει να αποφεύγεται η έντονη τριβή του δέρματος (π.χ. σκούπισμα μετά το μπάνιο) η ένδυση με συνθετικά ή μάλλινα υφάσματα και η χρήση στενών ρούχων και υποδημάτων.

• Το στρες αποδεδειγμένα συμβάλει στην εκδήλωση της Κνίδωσης και επομένως ο περιορισμός του συχνά οδηγεί ταχύτερα στην υποχώρηση της νόσου.

• Ορισμένες ομάδες τροφίμων μπορεί να επιτείνουν τη νόσο είτε γιατί περιέχουν ισταμίνη, είτε γιατί συντελούν στην έκκριση ισταμίνης του οργανισμού (ισταμινεκλυτικές). Σε επίμονες περιπτώσεις Κνίδωσης πρέπει να περιορίζεται η κατανάλωσή των συγκεκριμένων τροφών ή των συνδυασμών τους.

Τονίζεται για μια ακόμη φορά ότι εκσεσημασμένη λήψη των τροφών αυτών ενδεχομένως να προκαλέσει έξαρση της Κνίδωσης/Αγγειοοιδήματος. Επομένως μικρές ποσότητες επιτρέπονται, σε αντίθεση με την αλλεργία στιςτροφές αυτές οπού απαγορεύεται η λήψη έστω και ίχνους τους.



Οι τροφές αυτές είναι:
  • Ξηροί καρποί (αμύγδαλα, καρύδια, φιστίκια, φουντούκια κτλ).
  • Όσπρια (αρακάς, ρεβίθια, σόγια, φακές, φασόλια).
  • Χοιρινό (ζαμπόν, λουκάνικα, μπέικον, σαλάμια).
  • Οστρακοειδή (αστακός, γαρίδες, καβούρια, καραβίδες, μύδια,στρείδια).  
  • Μαλάκια (καλαμάρια, σουπιές, χταπόδια).
  • Φρούτα (ακτινίδιο, μπανάνα, ροδάκινο, σταφύλι, σύκο, φράουλα).
  • Επεξεργασμένα τρόφιμα, πλούσια σε συντηρητικά.
  • Αλκοολούχα ποτά και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (πχ ασπιρίνη) ενοχοποιούνται επίσης για εξάρσεις της νόσου και πρέπει να αποφεύγονται.
« επιστροφή