Ιατρικές Πληροφορίες
  

Καρδιακός Επιπωματισμός

Ορισμός



Συγκέντρωση υγρού, αέρα ή και των δύο  στο περικάρδιο με αύξηση ενδοπερικαρδιακής πίεσης μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακό επιπωματισμό δημιουργώντας αιμοδυναμικές διαταραχές ( π.χ αύξηση ενδοκαρδιακής πίεσης, περιορισμό  της κοιλιακής διαστολικής πλήρωσης και μείωση όγκου παλμού).Είναι σπάνιο αλλά ένα αληθινά επείγον καρδιακό πρόβλημα. Χρειάζεται άμεση  διάγνωση και θεραπεία.



 

Αιτιολογία 

  

Καρδιακός επιπωματισμός μπορεί να προκληθεί από κάθε αίτιο περικαρδίτιδας που   περιγράφηκε προηγούμενα .Περισσότεροι επιπωματισμοί αναπτύσσονται από αίτια, με σειρά συχνότητας: κακοήθειες, ιδιοπαθή περικαρδίτιδα, ουραιμία, οξύ έμφραγμα, διάτρηση καρδίας από διαγνωστικό χειρισμό.



 

 Συμπτωματολογία



Η κλινική σημειολογία εξαρτάται από την ταχύτητα συγκέντρωσης υγρού και την διατασιμότητα του περικαρδίου. Ακόμη και μικρή ποσότητα υγρού μπορεί να προκαλέσει επιπωματισμό αν συσσωρευτεί γρήγορα (~ 200ml).Δυνατή η συσσώρευση > 2 L χωρίς σοβαρή  αύξηση ενδοπερικαρδιακής πίεσης. Η κλασική τριάδα περιγράφηκε από τον Claude S  Beck: πτώση της αρτηριακής πίεσης, αύξηση φλεβικής πίεσης και μικρή ήσυχη καρδιά(οξύς επιπωματισμός ).Ασθενείς με σοβαρό επιπωματισμό μπορεί να εμφανίσουν λήθαργο και κώμα μέχρι θάνατο. Ωστόσο στους περισσότερους ασθενείς ο επιπωματισμός χειροτερεύει σιγά-σιγά και μικρή ήσυχη καρδιά ή σοβαρή υπόταση είναι σπάνια. Το   κύριο σύμπτωμα είναι η δύσπνοια. Θωρακικό άλγος, απώλεια βάρους, ανορεξία, αδυναμία μπορεί να υπάρχουν.


                                           
Φυσικά ευρήματα
 
α) Η υπόταση είναι συχνή
β) Διατεταμένες σφαγίτιδες : Διάταση σφαγίτιδων είναι το συχνότερο φυσικό εύρημα με
εμφανές κύμα Χ και απουσία  Υ κύματος
γ) Ταχύπνοια και ταχυκαρδία
δ) Παράδοξος σφυγμός (εντονότερη εμφάνιση της φυσιολογικής μείωσης κατά την αναπνοή
της αρτηριακής πίεσης, άνω των 10 mmHg ).Είναι χρήσιμο στην επιβεβαίωση της διάγνωσης
του επιπωματισμού άλλα επίσης εμφανίζεται σε ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, αιμορραγικό κώμα συμπιεστική περικαρδίτιδα, περιοριστική μυοκαρδιοπάθεια και μαζική πνευμονική εμβολή.



Εργαστηριακά ευρήματα
 
α) Ακτινογραφία θώρακα
Η καρδιά μπορεί να είναι φυσιολογική στον οξύ καρδιακό επιπωματισμό αλλά μπορεί να μεγαλώσει στο χρόνιο καρδιακό επιπωματισμό.

β) ΗΚΓ :συχνά δείχνει χαμηλά δυναμικά και μη ειδικές διαταραχές  ST-T
Ηλεκτρική εναλλαγή, με μεταβολή από συστολή σε συστολή στον άξονα του ΗΚΓ
οφείλεται στην κίνηση αιώρας της καρδιάς .Μεταβολή συνολικά των Ρ και  QRS
κυμάτων μπορεί να είναι πιο ειδική στην περικαρδιακή συλλογή. Ο ηλεκτρομηχανικός διαχωρισμός μπορεί να είναι επιπλοκή του επιπωματισμού.

γ) Υπερηχοκαρδιογράφημα
Είναι η περισσότερο χρήσιμη εργαστηριακή μέθοδος στη διάγνωση και παρακολούθηση. Τα ηχογραφικά ευρήματα περιλαμβάνουν:
  • Κίνηση αιώρας της καρδιάς
  • iΑύξηση δεξιάς κοιλίας κατά την εισπνοή με σημαντική μείωση μεγέθους αριστεράς κοιλίας.
  • Σύμπτωση δεξιών κοιλοτήτων στη διαστολή
  • Σημαντική μείωση κλήσης  E-F και χαλαρή κίνηση πρόσθιας μιτροειδικής γλωχίνας
  • Πρώιμη συστολική εγκοπή προσθίου δεξιού κοιλιακού τοιχώματος


δ) Καθετηριασμός

Χρήσιμος στον καθορισμό της αιμοδυναμικής σοβαρότητας της περικαρδιακής συλλογής, στον προσδιορισμό της κλινικής διάγνωσης και στη καθοδήγηση της περικαρδιοκέντησης.
 



Θεραπεία


Υπάρχουν δύο γενικά μέτρα στη θεραπεία του καρδιακού επιπωματισμού.

α) Παροχέτευση του περικαρδιακού υγρού.

Ο καρδιακός επιπωματισμός πρέπει να αντιμετωπισθεί το συντομότερο. Το περικαρδιακό υγρό μπορεί να παρακεντηθεί με τις παρακάτω μεθόδους.

i) Διαδερμική περικαρδιοκέντηση με βελόνα ή καθετήρα
ii) Κλειστή ή ανοικτή περικαρδιοστομία
iii) Εκτομή περικαρδίου (μερική ή ολική περισπλαχνίου)



β) Γενικά αιμοδυναμική υποστήριξη

i) Ενδοφλέβια χορήγηση υγρών (π.χ. φυσιολογικού όρου) μπορεί δραστικά να βοηθήσει την καρδιακή πλήρωση. Τα πρώτα 500ml σε χρόνο 10 λεπτών και ακολούθως 100 – 500 ml/ώρα ανάλογα με την απάντηση

ii) Ινότροπα φάρμακα (π.χ. ντοπαμίνη και νορεπινεφρίνη) μπορεί να χρησιμοποιηθούν για βελτίωση όγκου παλμού. Μετά αντιμετώπισή της επείγουσας κατάστασης επόμενο βήμα η διερεύνηση υποκείμενης αιτίας και η θεραπεία της. Θα πρέπει να προληφθεί η επανεμφάνιση του καρδιακού επιπωματισμού
« επιστροφή