Ιατρικές Πληροφορίες
  

Εμετός

Ο έμετος συνίσταται στην βίαιη αποβολή γαστρικού περιεχομένου μέσω του στόματος προς το περιβάλλον. Μπορεί να επέλθει αυτόματα ή να προκληθεί από τον ασθενή. Ναυτία είναι το αίσθημα επικειμένου εμέτου και δεν ακολουθείται υποχρεωτικά από έμετο.



 
Παθολογική φυσιολογία

 
Ο έμετος είναι πολύπλοκο αντανακλαστικό, στο οποίο μετέχει το κεντρικό και το αυτόνομο (συμπαθητικό, παρασυμπαθητικό) νευρικό σύστημα, όπως και απαγωγές νευρικές ίνες. Το κέντρο του εμέτου ευρίσκεται στα ραχιαία τμήματα του πλάγιου δικτυωτού σχηματισμού του προμήκους.


Ο έμετος θεωρείται οτι αποτελεί αμυντικό μηχανισμό του οργανισμού, που αποσκοπεί στην αποβολή τοξικών ουσιών που έχουν καταποθεί. Η διέγερση ειδικών χημειοϋποδοχέων του γαστρικού βλεννογόνου από τροφή που περιέχει τοξίνη μπορεί να προκαλέσει έμετο. Άλλο εμετογόνο ερέθισμα είναι ο σπλαγχνικός πόνος που διεγείρει μέσω του πνευμονογαστρικού το κέντρο του εμέτου. Επίσης, η απόφραξη του λεπτού εντέρου   διεγείρει τασεοϋποδοχείς που ευρίσκονται στο μυϊκό τοίχωμα του εντέρου. Το ερέθισμα μέσω προσαγωγών νευρικών ινών διεγείρει το κέντρο του εμέτου.


Του εμέτου προηγείται πρόδρομη φάση, κατά την οποία υπάρχει ναυτία, ωχρότης δέρματος, σιελόρροια και ταχυκαρδία. Συγχρόνως υπάρχει έντονη μείωση της κινητικότητος του στομάχου. Το στάδιο αυτό μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά μέχρι ώρες ή και ημέρες. Ακολουθεί η κύρια φάση του εμέτου, που καταλήγει στην αποβολή του εμέσματος από το στόμα.
 



Αιτιολογία


 
Ο έμετος μπορεί να εμφανισθεί σε πολλά οξέα ή χρόνια νοσήματα. Τα πλέον συνηθη αίτια εμέτου φαίνονται παρακάτω.


 
Λοιμώξεις
  • Οξεια γαστρεντερίτιδα
  • Οξεία ηπατίτιδα (Α, Β, C)


 
Νοσήματα πεπτικού συστήματος

  • Πεπτικό έλκος
  • Πυλωρική στένωση
  • Νεοπλάσματα (στομάχου, παγκρέατος, παχέος εντέρου)
  • Οξεία και χρονία παγκρεατίτις
  • Περιτονίτις
  • Κωλικός ήπατος- χοληφόρων
  • Αποφρακτικός ειλεός
  • Παραλυτικός ειλεός
  • Οξεία σκωληκοειδίτις
  • Εγκολεασμός
  • Συστροφή σιγμοειδούς
 

Νοσήματα κεντρικού νευρικού συστήματος
  • Μηνιγγίτιδα
  • Όγκοι εγκεφάλου
 

Μεταβολικά νοσήματα
  • Ουραιμία
  • Διαβητικη κέτωση
  • Υπερασβεστιαιμία
  • Υπερθυρεοειδισμός
  • Νόσος του Addison
 

Νευροψυχιατρικά νοσήματα
  • Ημικρανία
  • Νοσήματα λαβυρίνθου
  • Νευρογενής ανορεξία
  • Ψυχογενής έμετος
 

Άλλα αίτια
  • Κολικός νεφρού
  • Οξύ γλαύκωμα
  • Κύηση
  • Συστροφή κύστεως ωοθήκης
  • Ακτινοθεραπεία
  • Φάρμακα (χημειοθεραπευτικά, δακτυλίτιδα, θεοφυλλίνη)
  • Οξεια μέθη
 


Διάγνωση


 
Tο ατομικό αναμνηστικό παρέχει σημαντικά στοιχεία για την διάγνωση της υποκειμένης νόσου. Το ιστορικό της παρούσας νόσου έχει επίσης μεγάλη αξία και ιδιαίτερα η χρονική σχέση του εμέτου με τα γεύματα, το περιεχόμενο και η οσμή των εμεσμάτων και συνοδά συμπτώματα όπως ο κοιλιακός πόνος, οι διάρροιες, η κεφαλαλγία, η διπλωπία, ο νυσταγμός, η ανορεξία και η απώλεια βάρους.



 
Αντικειμενική εξέταση   
 
Η κλινική εξέταση συνήθως δεν συμβάλλει ουσιαστικά στην αιτιολογική διαφορική διάγνωση ιδιαίτερα του χρονίου εμέτου. Η επισκόπηση βοηθά σε περιπτώσεις που υπάρχει ίκτερος, κοιλιακή διάταση και ορατές κήλες (βουβωνοκήλη, μετεγχειρητική κήλη κλπ). Η ακρόαση βοηθά σε περίπτωση ειλεού και πυλωρικής στένωσης. Η επίκρουση και η ψηλάφηση της κοιλίας πρέπει να γίνονται προσεκτικά για την ανεύρεση εντοπισμένης σύσπασης ή ευαισθησίας. Η αντικειμενική εξέταση κατά συστήματα δεν πρέπει ποτέ να παραλείπεται.



 
Εργαστηριακή διερεύνηση 
 
Ο εργαστηριακός έλεγχος δυνατόν να αναδείξει παθολογικά ευρήματα στο 50% των ασθενών με εμέτους. Η γενική αίματος, η γενική ούρων, η ουρία, η κρεατινίνη, οι ηλεκτρολύτες και η ηπατική βιοχημεία (τρανσαμινάσες, χολερυθρίνη, αλκαλική φωσφατάση, γ-GT) είναι οι βασικές εξετάσεις που πρέπει πάντοτε να αναζητούνται. Οι νεοπλασματικοί δείκτες (AFP, CEA, CA 19-9, CA 125) και το test κυήσεως πρέπει να αναζητούνται στις περιπτώσεις που υπάρχουν οι αντίστοιχες ενδείξεις.


Το ΗΚΓ πρέπει πάντοτε να γίνεται και είναι δυνατόν να αποκαλύψει την παρουσία εμφράγματος μυοκαρδίου, ηλεκτρολυτικών διαταραχών και τοξικού δακτυλιδισμού.


Από τις απεικονιστικές εξετάσεις ιδιαίτερα χρήσιμες είναι η απλή ακτινογραφία κοιλίας σε όρθια θέση, το υπερηχογράφημα άνω και κάτω κοιλίας, η αξονική τομογραφία κοιλίας και εγκεφάλου και η εντερόκλυση.


Η γαστροσκόπηση και η κολονοσκόπηση είναι καθοριστικές εξετάσεις για την διάγνωση οργανικών παθήσεων του πεπτικού και πρέπει να γίνονται στις περιπτώσεις που υπάρχουν οι αντίστοιχες ενδείξεις.


Η πλήρης οφθαλμολογική εξέταση είναι απαραίτητη σε ασθενείς με εμέτους. Μπορεί να αποκαλύψει οξύ γλαύκωμα, αυξημένη ενδοκράνια πίεση (οίδημα θηλών) και όγκους εγκεφάλου (ελλείματα οπτικών πεδίων, πάρεση οφθαλμοκινητικών μυών).




 

Θεραπεία


 
Ο απλός έμετος που ακολουθεί διαιτητική παρεκτροπή ή λήψη αλκοόλ ή ο πρωινός έμετος της κυήσεως συνήθως δεν απαιτεί θεραπεία και αρκούν απλά μόνο μέτρα. Πρέπει πάντοτε να γίνεται προσπάθεια προσδιορισμού και θεραπείας των αιτίων του εμέτου. Επίσης πρέπει πάντοτε να εξετάζεται το ενδεχόμενο εισρόφησης.


 
Υγρά και τροφή 
 
Εξασφαλίζεται καλή θερμιδική κάλυψη και ενυδάτωση. Η υποκαλιαιμία και η μεταβολική αλκάλωση δεν είναι σπάνιες και αρχικά πρέπει να χορηγούνται ενδοφλεβίως γλυκόζη 5-10% και φυσιολογικός ορρός. Όταν αρχίσει η χορήγηση τροφής δίνεται στην αρχή ξηρά τροφή σε μικρές ποσότητες. Αργότερα προστίθενται εύγευστες τροφές σε συχνά, μικρά γεύματα.



 
Φαρμακευτική αγωγή
 
Τα αντιεμετικά φάρμακα είναι συνήθως καλύτερα για την πρόληψη του εμέτου, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθούν εκλεκτικά εάν το αίτιο του εμέτου δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί ικανοποιητικά. Τέτοια φάρμακα είναι τα αντιισταμινικά (διμενυδρινάτη 50 mg  από το στόμα ή ενδομυϊκά ανά 4ωρο ή 100mg με υπόθετο δύο φορές την ημέρα), οι φαινοθειαζίνες (προχλωροπεραζίνη 5-10 mg από το στόμα ή ενδομυϊκά ανά 8ωρο ή 25 mg με υπόθετο δύο φορές την ημέρα) και τα προκινητικά φάρμακα του πεπτικού όπως η μετοκλοπραμίδη (Primperan 10-20 mg ανά 8ωρο) και η δομπεριδόνη (Cilroton 10 mg  ανά 8ωρο). Η μετοκλοπραμίδη είναι ντοπαμινεργικός ανταγωνιστής με καλή αντιεμετική δράση. Η δομπεριδόνη είναι επίσης ντοπαμινεργικός ανταγωνιστής με καλή αντιεμετική δράση και λιγώτερες παρενέργειες από το ΚΝΣ από την μετοκλοπραμίδη.



 
Ψυχοθεραπεία
 
Η ψυχοθεραπεία είναι απαραίτητη σε περίπτωση ψυχογενούς εμέτου και ιδιαίτερα στις περιπτώσεις νευρογενούς ανορεξίας. Η εισαγωγή στο νοσοκομείο μπορεί να γίνει αναγκαία. Θα πρέπει να αποφεύγονται δυσάρεστα ψυχικά ερεθίσματα καθώς και τροφές που δεν έχουν καλή γεύση ή εμφάνιση. 
« επιστροφή